ایلبرٹ آئینسٹائن

Wikipedia توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
ایلبرٹ آئینسٹائن
Einstein1921 by F Schmutzer 4.jpg
جیون جمے 14 مارچ 1879، الم، جرمنی
مریا 18 اپریل 1955(عمر 76) پرسٹن، نیو جرسی،امریکہ
دیس جرمنی، سویٹزرلینڈ تے امریکہ
کم سینسدان، پروفیسر
گن جنرل رلیٹوٹی
سپیشل رلیٹوٹی
فوٹوالیکٹرک افیکٹ
براوئنین جرکت
انرجی-ماس اکویشن
آئینسٹائن فیلڈاکویشن
کٹھی فیلڈ تھیوری
بوز-آئینسٹائن حساب کتاب

ایلبرٹ آئینسٹائن (14 مارچ 1879 - 18 اپریل 1955) اک جرمن جمیا فزکس گرو تے نویں سائینس دے موڈیاں وچوں سی۔ اوہدی مانتا اوہدی جنرل ریلیٹویٹی دی تھیوری باجوں اے جینہڑی 20ویں صدی دی اک وڈی سوج منی گئی اے۔ آئینسٹائن نوں 1921 چ فزکس چ نوبل انعام تھیوریٹیکل ‌فزکس وچ ودیا کم کرن تے فوٹو الیکٹرک ایفکٹ دے قنون نون لبھن تے دتا گیا۔

آئینسٹائن نے اپنے کمی جیون دے مڈھ وچ ای ایہ ویکھ لیا سی جی نیوٹنی مکینکس نال کلاسیکی قنون بجلی مقناطیسی ویڑے دے قنوناں نال نہیں رلدے۔ ایس توں اوہنے سپیشل تھیوری آف ریلیٹیوٹی بنائی۔ اوہنوں اندازہ ہویا جے ریلیٹیوٹی دے اصول کھچ ویڑے تے وی لاگو ہوسکدے نیں۔ 1916 وچ اوہنے کھچ تھیوری دتی۔ اوہنے چانن دی تھرمل پاسے ول سوچیا تے چانن دی فوٹون تھوری دتی۔ آئنسٹائن نے 1917 وچ اپنی ریلیٹیوٹی تھیوری نوں ایس کائنات دا ماڈل بنان لئی ورتیا۔

آئنسٹائن 1933 وچ پرشیائی سائینس اکیڈیمی وچ پڑھا ریا سی تے امریکہ گیا اودوں ہٹلر تے نازی پارٹی راج وچ آۓ تے ائنسٹائن امریکہ وچ ای وس گیا۔ دوجی وڈی لڑائی وچ اوہنے امریکہ نوں صلآ دتی جے ایس توں پہلے کہ جرمنی ایٹم بمب بناۓ امریکہ نوں بنالینا چاہیدا اے تے ایس تے امریکہ نے مینہٹن پراجیکٹ دا مڈھ رکھیا۔ اوہ پر ایٹم بمب دے ورتن دے خلاف سی۔ اوہنے تے برٹرنڈ رسل نے رل کے ایٹم بمب دے ورتن دے خلاف اک سنگت وی کیتی۔ اوہ پرنسٹن، نیوجرسی وچ انسٹیٹیوٹ فار ایڈوانس سثڈی وج 1955 اپنے مرن تک ریا۔

آئینسٹائین نے 300 توں زیادہ سینسی صفے لکھے تے 150 غیر سینسی صفے لکھے۔ اونوں نوی فزکس دا پیو تے 21ویں صدی دا سب توں خاص سینسدان منیا جاندا اے۔ ٹائم میگزین نے اونوں صدی دا بندہ کیا.

پہلا جیون[لکھو]

آئینسٹائن 3 ورے دا

البرٹ آئینسٹائن جرمن سلطنت دی ورتمبرگ شاہی دے شہر الم وچ 14 مارچ 1879 نوں اک یہودی ٹبر چ جمیا۔ اودا پیو ہرمن آئینسٹائن اک انجینیئر تے کاروباری جنا سی۔ اودی ماں دا ناں پاؤلین آئینسٹائن سی۔ ایہ یہودی ٹبر ایتھے سوابیا وچ ہور دوجے یہودی ٹبراں نال صدیاں توں وس ریا سی۔ 1880 چ اوہ تے اودا ٹبر میونخ ٹر گیا جتھےاودے پیو تے چاچے نے رل کے ڈی سی بجلی دا سمان بنان آلی کمپنی دا مڈھ رکھیا۔ آئینسٹائن اک یہودی ٹبر چ جمیا سی پر اودا ٹبر یہودی مزہبی کماں چ حصہ نئیں لیندا سی تے آئینسٹائن اک کیتھولک پریمری سکول چ 5 سال دی عمر توں 3 سال تک پڑھدا ریا۔ اگلے ست ورے اوہ لوئتپولڈ جمنیزیم میونخ وچ ریا۔ اوہ سجے ہتھ نال ای زور والے تے لکھن والے کم کردا سی تے ایہ غلط اے جے اوہ کھبچو سی۔ آئینسٹائن اک چنگا پڑھاکو سی تے کھیڈن واسطے اوہ مکینکی وی کردا سی تے شیواں بناندا سی۔ ایس ویلے ای اوہدا من میتھمیٹکس ول پلٹیا۔ جدوں اوہ دس ورے دا سی تے اوہدے وڈے بھرا دا اک پولشی یہودی پرڑھاکو یار اوہناں دے گھر آن لگا۔ اوہ آئنسٹائن لئی سائینس، میتھمیٹکس تے فلاسفی تے لکھتاں لیاندا۔ ایہناں وچ کانٹ تے اقلیدس دیاں پوتھیاں وی سن۔


آئینسٹائن 14 ورے دا

1894 چ اودے پیو دی کمپنی اے سی بجلی دیاں شیواں نہ بنان دی وجہ توں بجلی لڑائی وچ مک گئی تے اودا ٹبر اٹلی کاروبار دی کھوج چ ٹر گیا۔ آئینسٹائن پچھے میونخ سکول وچ ای ریا پر اوتھے دا رٹے نال پڑھان دا ول اوہنوں پسند ناں آیا۔ دسمبر 1894 وچ اوہ وی پاویہ، اٹلی اپنے ٹبر نال آرلیا۔

آئینسٹائن دا سکول سرٹیفیکیٹ

1895 دیاں گرمیاں وچ جدوں اوہ 16 ورے دا سی اوہنے سوس فیڈرل انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی وچ داخلے لئی امتحان دتا جیدے اوہ فیل ہوگیا۔ میتھ تے فزکس وچ اوہدے نمبر چنگے سن تے ایس باجوں سکول دے پرنسپل دے آکھن تے آراؤ سویٹزرلینڈ دے اک سکول وچ 1895-96 وچ پڑھدا ریا۔ اوتھے اوہ پروفیسر ونٹلر دے گھر رہ ریا سی تے اوہنوں اوہدی دھی میری نال پیار ہوگیا (اوہدی پین دا ونٹلر دے پتر پال نے فیر ویاہ ہویا۔) جنوری 1896 وچ فوجی سکھلائی توں بچن لئی اپنے پیو دے کہن تے اوہنے جرمن دے وسنیک ہون توں منکریا۔ (5 ورے مگروں فروری 1901 وچ اوہ سوئس وسنیک بنیا)۔ ستمبر 1896 وچ اوہنے سوئس سکول دا امتحان پاس کیتا تے اوس تے فیر سوس فیڈرل انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی، زیورچ وچ میتھ تے فزکس دے چار سالہ ڈپلومے دی کلاس وچ داخلہ لیا۔ میری ونٹلر اولزبرگ پڑھان چلی گئی۔


ملیوا مارک جیدے نال اوہ فیر ویاہ کردا اوہ وی اوتھے اوہدی کلاس وچ پڑھن آئی دوناں وچ یاری تے فیر پیار ہوگیا۔ اوہ کٹھے رل کے فزکس تے کتاباں پڑھدے تے وچار وٹاندے۔ 1900 وچ آئینسٹائن نے پڑھان دا ڈپلومہ لیا پر ملوا فیل ہوگئی۔

ویاہ[لکھو]

ملیوا مارک نال آئینسٹائن دی 1902 وچ اک کاکی ہوئی جیدا ناں اوہناں لیسرل رکھیا اوہ نووی ساد وچ ملیوا دے ٹبر وچ ہوئی۔ اوہدے جیون مرن دی فیر کوئی پتہ ناں چلیا۔ جنوری 1903 وچ دونویں ویاہ کردے نیں تے مئی 1904 وچ ہانز آئینسٹائن برن، سویٹزرلینڈ وچ جمدا اے۔ اکتوبر 1903 توں مئی 1905 تک اوہ برن وج ریندے نیں۔ اوہناں دا دوجا پتر ایڈورڈ زیورچ وچ جولائی 1910 نوں ہوندا اے۔ 1914 وچ آئینسٹائن برلن ٹر جاندا اے پر اوہدی ٹبری تے دو نیانے زیورچ وچ ای ریندے نیں۔ 14 فروری 1919 نوں 5 ورے وکھ رہن مگروں دوناں وچ طلاق ہوجاندی اے۔ اس توں مگروں آئینسٹائن نے اپنی کزن ایلزا لونتھال نال 2 جون 1919 نوں ویاہ کرلیا اوہدے نال اوہدے 1912 توں جوڑ سن۔ تے 1935 چ اوہ اپنی بڈھی نال پرنسٹن، نیو جرسی، امریکہ ٹر گیا۔ دسمبر 1936 چ گردیاں تے دل دے مسئلیاں نال ایلزا امریکہ وچ مردی اے۔

پہلی نوکری[لکھو]

اپنی ڈگری لے کے آئینسٹائن دو سال تک نوکری لبدا ریا تے فیر اودے اک پرانے سنگی مارسل گراسمین نیں اونوں برن چ اک پیٹنٹ آفس چ لگا دتا۔ اوہ پیٹنٹ آفس چ الیکٹرومقناطیسی شیواں دی جانچ پڑتال کردا سی۔ 1903 چ اودی نوکری سویٹزرلینڈ پیٹنٹ آفس چ پکی ہوگئی۔ اوہ آفس چ کم کردیاں اودہ واہ کج مسئلیاں نال پیندا سی جیناں چ بجلی دے سگنلاں نوں دوری تک پیجنا تے مکینکی دا ویلے دا جوڑ سی۔ ایناں مسئلیاں دے حل دی کھوج چ اونے روشنی تے خلاے ویلے دے جوڑ دے بارے چ کافی کج سمج لیا۔ اوہ اپنے کج سنگیاں نلا برن چ ملیا تے اوناں نے رل کے کلب بنایا جتھے اوہ سینسی تے فلاسفی دیاں گلاں کردے سی ایدا ناں آئنسٹائن نے ہاسے ہاسے چ اولمپیا اکیڈمی رکھ دتا۔ اس کلب نے آئینسٹائن دی سوچ تے کافی اثر کیتے تے اونے اک سٹرا دی کپیلری زور دے اتے مضمون لکھیا۔

سینسی کم[لکھو]

آئینسٹائن نے اپنے جیون چ کئی کتاباں تے مضمون لکھے۔ ایناں چ اکثر فزکس دے بارے چ سن پر کج سیاسی خیالاں دے بارے چ وی سن۔ اونے دوجیاں سینسداناں تے گروواں نال رل کے وی کئی کم کیتے جینا چ آئینسٹائن-بوز حساب کتاب، آئینسٹائن ریفریجریٹر تے دوجے کم ہیگے نیں۔

1900 چ فزکس[لکھو]

شروع چ آئینسائن زیادہ تر اس گل تے مضمون لکھدا سی کے ایٹم دنیا چ ہے گے نیں تے اوناں دا اک وزن ہوندا اے۔ آئنسٹائن نے 1902 چ ایٹماں دے بارے چ مضمون لکھیا تے ‌فزکس دے گرواں نیں اودی گل من لئی کے ایٹم اصل چ ہوندے نیں پر فیر وی گرو اس گل تے شکی سن کیونجہ 19ویں صدی دی کوئی وی تھیوری یا قنون ایٹماں دے ہون دی سچائی نئیں دسدا۔

ایٹم دے ہون دی تھیوری نوں کئی گروواں نے منیا تے کج نے نہ منیا۔ ایٹم دی تھیوری دراصل 19ویں صدی دی کئی تھیوریاں دے مطابق غلط تھیوری سی تے اوناں تھیوریاں دے مطابق ایٹم اصل چ نئیں ہو سکدا۔ ایناں تھیوریاں دی وجہ توں لوک تے گرو ایٹماں نوں صرف ریاضی چ مندے سن تے اصل چ کیندے سن کے اے نئیں ہوندا۔

آغینسٹائن اس گل دے خلاف سی اپنے کم چ اوہ یقین رکھدا سی تے سوچدا سی اک پکی تھیوری ایناں ساریاں گلاں تے پوری آۓ گی تے اوہ سچی گل دسے گی۔ اس دی خاطر اوہ ایٹم دی سچائی وکھان آستے کم کرنا شروع ہو گیا۔ اس آسطے اوہ سب توں پہلاں تھرموڈائینمکس پڑن لگ گیا فیر فزکس دے حساب کتاب ال ٹر گیا تے فیر ٹھوس شیواں دیاں خاص گرمی دی تھیوری ال ٹر گیا۔

اس نال اونے سوچیا کے اوہ پرائری پرنسپل دے اتے فوکس کرے کیونجے پرائری پرنسپل اینج دے قنون ہوندے نیں جیناں نوں سمجیا تے جاسکدا اے پر اوہ ہر جگہ تے اپلائی نئں ہوندے۔ 1905 چ جدوں اوہ پیٹنٹ آفس چ کم کردا سی تے اک جرمن فزکس جرنل چ اودے چار مضمون آگۓ۔ اوہ مضمون انقلابی نکلے تے ایناں دی وجہ توں 1905 نوں آئینسٹائن دا معجزاتی ورا کیا جاندا اے۔

تھرموڈائینمکس[لکھو]

آئینسٹائن دے پہلے کم تھرمڈائینمکس دے گرد کمدے سن۔ اونے 1902 چ تھرموڈائینمک آئڈنٹٹی دا مضمون لکھیا کج دوجے مضمون اس تے لکھے جینا دا مقصد ایٹم دی کھوج تے سمجنا سی۔ 1903 تے 1904 چ اوہ ایٹم دے کئی قسماں دے محول چ حرکت تے کم۔ میکسویل دی تھیوری دے مطابق ایٹم دا وزن صفر نئیں ہو سکدا اس واسطے ایدے کماں نوں ویکھیا جا سکدا اے۔ اودا تھرموڈائینمکس تے کم ایٹماں دے اتے تجربے اس ویلے دی فزکس چ آندے سن تے آئینسٹائن نے پی ایچ دی چ وی ایہوں گلاں تے تھیسس دتا۔

سوچ دے تجربے[لکھو]

آئینسٹائن دی سوچ نے 1905 چ ذرا بدلاؤ ہویا تے اونوں اے سمج لگی کہ روشنی دی کوانٹم پراپرٹیاں دا مطلب سی کہ میکسویل دی تھیوریاں صرف اک تکا سی۔ اونوں پتہ سی کے اوناں قنوناں نوں نوے قنوناں نے بدلنا اے پر اونوں اوہ قنون بنان دی سمج نئیں آرئی سی۔ اونوں مسوس ہویا کہ ایناں دا تکا لان نل کوئی گل نئیں بننی۔

سپیشل ریلیٹویٹی[لکھو]

1905 چ اونے حرکت کردیاں شیواں دی الیکٹروڈائینمکس تے مضمون چ اونے سپیشل رلیٹوٹی دی انقلابی تھیوری وی لکھی۔ اس تھیوری نوں شروع چ کسے نے نہ منیا۔ اس توں علاوہ اونے وزن-زور دی برابری دے مضمون چ اونے سپیشل رلیٹوٹی دی اکویشن دتی جینوں 20ویں صدی دی سب توں مشہور اکویشن کیندے نیں:E=mc2۔ اس تھیوری دے مطابق وزن نوں بوت زیادہ زور چ بدلیا جاسکدا اے۔ اس تھیوری نوں نہ منیا گیا پر اس تھیوری نوں ایٹمی زور بنان چ ورتیا گیا۔ ایناں تھیوریاں نوں دنیا دے جانے پچھانے میکس پلانک نے من لیا تے اودی مشہوری دی وجہ توں اس تھیوری نوں گروواں نوں مننا شروع کیتا۔


  • 1905 وچ آئینسٹائن نے فوٹون جیہڑا ایٹم دا اک مڈھلا زرہ اے، جیدا چانن نال جوڑ اے تے جیہڑا کوانٹم تھیوی دی مڈھ اے دی ہوند دی گل کیتی۔ 1909 وچ آئینسٹائن نے دسیا جے فوٹون وچ انرجی وی ہوندی اے تے مومنٹم وی۔ ایہ گل زرے دے چھل زرہ ہون ول لے گئی تے ایس تے اوہنوں 1921 دا نوبل انعام دتا گیا۔
  • 1905 وچ اوہنے براؤنی ٹور تے اپنی سوچ اگے لیاندی تے ایس گل نوں ودھایا جے ماس ایٹم نال بنیا اے۔
  • 1905 وچ اوہنے سپیشل ریلیٹیوٹی دی سوچ دتی۔
  • 1905 وچ ای آئینسٹائن نے اپنی ماس انرجی ترکڑی دتی۔ E=mc2 ہن دنیا دی مشہور ترکڑی اے۔


پاندھی[لکھو]

2اپریل 1921 نوں اوہ پہلی واری نیویارک امریکہ آیا۔ شہر دے میر نے اوہنوں جی آیاںوں آکھیا۔ کئی تھانواں تے اوہدے لیکچر تے پارٹیاں ہویاں۔ اوہنے کولمبیا یونیورسٹی تے پرنسٹن یونیورسٹی وچ لیکچر دتے تے اکیڈیمی آف نیشنل سائینسز والیاں نال واشنگٹن وچ وائٹ ہاؤس وی لجایا گیا۔ یورپ واپسی تے اوہ برطانیہ آیا تے ایتھے اوہ برطانوی آگو ہالڈین دا مہمان سی تے کئی وڈی مانتا والے سائینسی تے سیاسی لوکاں نال ملیا۔ کنگز کالج لندن وچ اونے لیکچر وی دتے۔


1922 وچ اوہنے 6 مہینے لئی ایشیاء دی پاندھ کیتی۔ سری لنکا، سنگاپور تے جپان گیا۔ ٹوکیو وچ اوہد پہلا لیکچر چار کینٹے تک دا سی تے ایس مگروں اوہ جپانی شہنشاہ دے محل وچ شہنشاہ تے ملکہ نال ملیا۔ جپان بارے اپنے پتر نوں لکھدا اے،" میں جنے وی لوکاں نوں ملیا، جپانی مینوں سب توں چوکھے پسند آۓ، ایہ نمانے، سیانے، خیال کرنوالے تے آرٹ دا خیال رکھنوالے نیں۔" واپسی تے 12 دن لئی او فلسطین وی رکیا تے اوہدی ٹہل سیوا اک فزکس گرو دے بجاۓ اک سرکاری آگو جنی سی۔

1933 وچ جدوں اوہ امریکہ گیا سی جرمنی وچ نازی پارٹی دا آگو ہٹلر جرمن جانسلر بندا اے تے اوہ سوج لیندا اے جے اوہ ہن واپس جرمنی نہیں جائیگا۔ کیلیفورنیا انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی وچ دو مہینے دی پروفیسری کیتی۔ 28 مارچ نوں واپس یورپ، بیلجیم دے نگر انٹیورپ وچ جہاز توں اتریا تے اوہدے کوٹھے تے نازیاں ہلہ بولیا تے اوہدی کشتی تے مل ماریا۔ اوہ سدہا جرمن کونسل خانے گیا تے اپنا جرمن پاسپورٹ واپس کردتا تے اپنی جرمن وسنیکی وی چھڈی۔ جرمنی یہودیاں لئی ماڑے حلات ویکھ کے اوہ کج مہینے بیلجیم ریا تے اکتوبر 1933 وچ امریکہ پلٹ گیا۔ پرنسٹن، نیو جرسی وچ اوہنے انسٹیٹیوٹ آف ایڈوانس سٹڈی وچ نوکری کرلئی۔ اوہنوں آکسفورڈ توں وی بلاوا آیا پر اوہ 1935 وچ پکا ای امریکہ ٹک گیا۔

1939 وچ اوہنے زیلارڈ نال رل کے امریکی سرکار نوں ایہ چٹھی لکھی جے جرمنی ایٹم بمب بنا سکدا اے تے امن لئی خطرہ بنسکدا اے تے ایس کم وج امریکہ نوں پے جانا چاہیدا اے۔ امریکی سرکار ایہ گل من لیندی اے تے ایٹم بمب بنان دا مڈھ مینہٹن پراجیکٹ نال پے جاندا اے۔ 1940 وچ اوہ امریکی وسنیک بن جاندا اے۔


نومبر 1952 وچ اسرائیلی صدر چائم وائزمان دے مرن تے امریکہ وچ اسرائیلی سفیر ابا ایبان نے اسرائیلی وزیراعظم ڈیوڈ بن گوریان ولوں اونوں اسرائیل دا صدر بنن دا سنیہ کلیا۔ اوہنے شکرے نال ناں کردتی۔

18 اپریل 1955 نوں پرنسٹن وچ ای 76 وریاں دی عمر وچ اوہدی موت ہوئی۔