حیدرآباد, سندھ

وکیپیڈیا توں
(لیایا گیا حیدرآباد, سند)
جاؤ: پاندھ, کھوج



حیدرآباد
Morning View Clock Tower Hyderabad.jpg
عمومی معلومات
دیس Flag of Pakistan.svg پاکستان
صوبہ سندھ
محل وقوع 25.2245 درجے شمال، 68.2206 درجے مشرق
بلندی 13 میٹر (43 فٹ) از سطحِ سمندر
منطقۂ وقت مُتناسق عالمی وقت +5
حیدرآباد is located in Pakistan
حیدرآباد
حیدرآباد

پاکستان چ حیدرآباد دا مقام

حیدرآباد صوبہ سندھ دا اک شہر اے۔ ایہ کراچی مگروں سندھ دا دوجا وڈا شہر اے تے لوک گنتی حساب نال ایہ پاکستان دا 6وان وڈا شہر اے ۔

حیدرآباد صوبۂ سندھ دا دوجا وڈا شہر اے تے ایہ 1935 تک سندھ دا راجگڑھ سی ۔ تے ہن ایہ اک ضلع دی حیثیت رکھدا اے۔ اپنی موجودہ شکل چ اِس شہر دی بُنیاد میاں غلام شاہ کلہوڑو نے 1768 چ رکھی۔ اِس توں پہلے، ایہ شہر مچھیرےآں دی اک بستی سی جس دا ناں نیرون کوٹ سی۔

ہندستان دی ونڈ توں پہلے، حیدرآباد اک بوہت خوبصورت شہر سی بعد چ برطانوی راج چ، ایہ اپنی پہچان کھوندا رہیا تے ہن اِس دیاں تریخی عماراں کھنڈراں چ تبدیل ہو گئیاں نیں۔

سیاسی اعتبار نال حیدرآباد نوں اک اہم مقام حاصل اے کیونجے ایہ شہری تے دیہاتی سندھ دے درمیان اک دروازے دی حیثیت رکھدا اے۔ ایتھے کئی عالم تے صوفی درویشاں دی پیدائش ہوئی اے تے اس شہر دی ثقافت اس گل دی وضاحت کردی اے۔ اس دے نالنال حیدرآباد دنیا دی سب توں وڈی چوڑیاں دی صنعت گاہ اے۔ ایہ شہر پاکستان دے کجھ اہم ترین تریخی تے تہذیبی تھانواں نیڑے وس رہیا اے۔ تقریباً 110 کلومیٹر دی دوری اتےامری اے جتھے ہڑپہ دی رہتل توں وی پہلے دی اک قدیم رہتل دی دریافت کیتی گئی اے۔ جتھے ایہ شہر اپنی تہذیب تے تمدن لئی جانیا جاندا اے اوتھے اسدے میڈیکل تے تعلیمی ادارے وی بوہت جانے مانے نیں۔ حیدرآباد چ ہندستان دی ونڈ جاں پاکستان دی آزادی مگروں بنائی گئی سب توں پہلی یونیورسٹی حیدرآباد چ اے۔

تریخ[لکھو]

سندھ دا راجگڑھ[لکھو]

حیدرآباد شہر 1947 توں 1955 تک صوبہ سندھ دا راجگڑھ رہیا اے ، سندھ نوں بعد چ ون یونٹ چ رلا دتا تے اسدا ناں مغربی پاکستان رکھیا گیا ۔[1] کلہوڑو خاندان دے دور چ وی حیدرآباد سندھ دا راجگڑھ سی ۔ [1]

نیرون کوٹ[لکھو]

موجودہ حیدرآباد شہر دی جگہ پہلے نیرون کوٹ ناں دی اک بستی قائم سی؛ ایہ سندھوُ دریا (ہن دریائے سندھ) دے کنارے مچھیرےآں دی اک چھوٹی بستی سی۔ اِس دا ناں اِس دے سردار نیرون دے ناں توں اتے سی۔ دریائے سندھ دے بروبرابر ایک پہاڑی سلسلہ واقع اے جسنوں گنجو ٹاکر کہندے نیں۔ ایہ بستی جداں جداں ترقی کردی گئی اوداں ہی دریائے سندھ تے اِنہاں پہاڑاں دے درمیان ودھن لگی۔ چچ نامہ چ اک سردار دا اکثر ذکر ملدا اے جس دا ناں آغم لوہانہ سی۔ ایہ برہمن آباد شہر دا سردار سی تے اِس دی ملکیت چ دو علاقے آندے سن— لوہانہ تے ساما۔ 636ء چ لوہانہ دے جنوب چ اک بستی دا ذکر ملدا اے جسنوں نارائن کوٹ کہیا گیا اے۔ تریخ نویساں دا مننا اے کہ نارائن کوٹ تے نیرون کوٹ اک ہی بستی دا ناں سی۔

تھوڑے ہی چر چ اِس پہاڑی سلسلے اتے کُچھ بدھ مت دے منن آلے پجاری آ وسے۔ شہر چ چنگی تجارت دے خواہشمند لوک اِنہاں پجاریاں کول اپنی التجاواں لے کے آندے سن۔ ایہ بستی اک تجارتی مرکز تاں بن ہی گئی پر اِس دے نال نال دوجیاں قوماں دیاں نظراں اِس دی اِس ودھدی مقبولیت نوں جھل نا سکیاں۔ نیرون کوٹ دے لوکاں کول ہتھیار تاں نہیں سن، بس فصلاں کاشت کرن دے کُچھ اوزار سن۔ چنانچہ، جدوں 711ء چ مسلمان عربی فوجاں نے اِس بستی اتے دھاوا بولیا تے ایہ لوک اپنا دفاع نہ کر سکے تے ایہ بستی تقریباً فنا ہو گئی: ایتھے بس اک قلعہ تے اِس دے مکین باقی رہ گئے سن۔بمطابق چچ نامہ، اِس قلعہ نوں نیرون قلعہ دے ناں نال جانیا جاندا سی۔ محمّد بن قاسم اپنے لشکر سمیت اِس قلعہ دے باہر آ کھڑا ہویا تے راجہ داہر نوں اپنی آمد دی اطلاع بھجوائی۔[2] بعد چ، محمّد بن قاسم نے قلعہ نوں بغیر جنگ دے ہی فتح کر لیا۔[2]

شہر دے لوک[لکھو]

حیدرآباد چ مذہب
مذہب فیصد
اسلام
  
94.0%
ہندو مت
  
5.0%
ہور
  
1.0%

حیدرآباد چ زیادہ تر لوگ سندھی نیں، کیونجے بوہتے لوک جو اس شہر چ آندے نیں اوہ اندرون سندھ ولوں آندے نیں۔ ایہ ایتھے پاکستان دے نامور ادارے سندھ یونیورسٹی چ پڑھن آندے نیں جو حیدرآباد توں 33 کلومیٹر دی دوری اتے جام شورو چ وقوع اے۔ حیدرآباد چ اس دے علاوہ اردو، پشتو تے پنجابی بولن والے لوک وی وسدے نیں۔ حیدرآباد شہر، ہندستان دی ونڈ توں پہلے، سندھیاں دا رہائشی علاقہ سی لیکن جدوں 1947 دے بعد ہندوستان توں مہاجر ہجرت کر کے شہر چ داخل ہوئے تے سندھیاں تے مہاجراں چ فساد چھڑ گئے۔ موجودہ حالات بہتر نیں تے دونہے قوماں باہم خوش نیں ۔ مذاہب دے اعتبار نال حیدرآباد دے لوک زیادہ تر مسلمان نیں جدونکہ اک خاصی گنتی چ سندھی ہندو وی ایتھے وسدے نیں ایہ شر دی کل آبادی دا 5% نیں۔ تقریباً 2 فیصد آبادی مقامی عیسائیاں دی اے۔


تعلیم[لکھو]

وند توں پہلاں، حیدرآباد دے لوکاں لئی تعلیم دا جو نظام تے ادارے سی اوہ اس قابل نہ سی کہ ہندوستان دے نامور ادارےآں چ اسدا شمار ہوندا۔ ہن کیونجے ایہ شہر اندرون سندھ نوں شہری آبادی نال جا ملاندا سی، ایتھے سکولاں، کالجاں تے یونیورسٹیاں دی اشد ضرورت آ نکلی تے ایسے ادارےآں دا ہونا لازم ہو گیا۔

صنعت تے تجارت[لکھو]

حیدرآباد صنعت تے تجارت دے لحاظ نال پاکستان دے اہم شہراں چ شمار ہوندا اے ۔ ایتھے دی اہم صنعتاں چ چوڑی، چمڑا، کپڑا تے ہور صنعتاں شامل نیں ۔حیدرآباد چیمبر آف کامرس اینڈ انڈسٹری ایتھے دے تاجراں تے صنعت کاراں دی نماءندہ تنظیم اے ۔

زراعت[لکھو]

کھیل[لکھو]

حیدرآباد چ اک کرکٹ اسٹیڈیم اے جس دا ناں نیاز اسٹیڈیم اے ۔ اس چ 25،000 لوکاں دے بیٹھنے دی گنجائش اے تے ایتھے دنیا دی سبتوں پہلی ہیٹ ٹرک 1982 چ بنائی گئی سی۔ حیدرآباد چ اک ہاکی اسٹیڈیم وی اے۔

ریل[لکھو]

حیدرآباد ریل دی تریخ چ اک اہم تھاں رکھدا اے۔ ایہ شروع چ سندھ ریلوے دا حصہ سی تے انگریزاں نے اسنوں شمالی مغربی ریلوے رلا دتا جو کہ ہن پاکستان ریلوے اے۔ حیدرآباد اک وڈے ریلوے جنکشن دی حیثیت رکھدا اے۔


انتظامی ونڈ[لکھو]

ابوبکر نظامانی دی حکومت توں پہلے اج دا ضلع بدین وی ضلع حیدرآباد دا حصہ سی ۔ 2005-6 چ جنرل پرویز مشرف نے اسنوں 4 ضلعےآں چ ونڈ دتا جہڑے ایہ نیں :ضلع مٹیاری ، ٹنڈو اللہ یار ، ٹنڈو محمد خان تے حیدرآباد ۔ ضلع حیدرآباد 4 تحصیلاں جاں تعلقےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔[3]

  1. حیدرآباد شہری تعلقہ
  2. حیدرآباد دیہی تعلقہ
  3. لطیف آباد تعلقہ
  4. قاسم آباد تعلقہ

موسم[لکھو]

حیدرآباد دا موسم گرم صحرائی موسم اے ۔


حیدرآباد, پاکستان دا موسم
مہینا جنوری فروری مارچ اپریل مئی جون جولائی اگست ستمبر اکتوبر نومبر دسمبر سال
ودھ توں ودھ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) 33.3
(91.9)
38.2
(100.8)
43.4
(110.1)
46.0
(114.8)
48.4
(119.1)
48.5
(119.3)
45.5
(113.9)
43.9
(111)
45.0
(113)
44.0
(111.2)
41.0
(105.8)
36.0
(96.8)
48.5
(119.3)
اوسطاً ودھ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) 25.0
(77)
28.1
(82.6)
33.9
(93)
38.9
(102)
41.6
(106.9)
40.2
(104.4)
37.4
(99.3)
36.3
(97.3)
36.8
(98.2)
37.2
(99)
31.9
(89.4)
26.3
(79.3)
34.47
(94.04)
اوسطاً گھٹ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) 11.1
(52)
13.6
(56.5)
18.5
(65.3)
23.0
(73.4)
26.2
(79.2)
28.1
(82.6)
27.8
(82)
26.7
(80.1)
25.3
(77.5)
22.3
(72.1)
17.3
(63.1)
12.5
(54.5)
21.03
(69.86)
گھٹ توں گھٹ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) 3.3
(37.9)
4.0
(39.2)
9.0
(48.2)
12.0
(53.6)
19.0
(66.2)
20.0
(68)
21.4
(70.5)
22.8
(73)
20.6
(69.1)
15.0
(59)
6.0
(42.8)
3.0
(37.4)
3.3
(37.9)
بارش م م (انچ) 1.2
(0.047)
3.9
(0.154)
5.1
(0.201)
5.8
(0.228)
3.5
(0.138)
13.9
(0.547)
56.7
(2.232)
60.8
(2.394)
21.4
(0.843)
1.5
(0.059)
2.1
(0.083)
2.0
(0.079)
177.9
(7.004)
دھپ (گھینٹے) 272.8 257.1 288.3 288.0 313.1 279.0 235.6 251.1 285.0 306.9 279.0 272.8 3,328.7
Source #1: [4]
Source #2: HKO (sun only, 1961–1990) [5]


ویکھن جوگ تھانواں[لکھو]

Tombs of the Talpur Mirs (Cubbas), now in Hirabad in Hyderabad, Sindh. These shrines are now in a desolate state.
  • Amri: an archaeological site dating back to 3600 BC, 110-kilometre (68 mi) from the city, is the remains of a pre-Harrapan fortified town.
  • Pacco Qillo (the Hyderabad Fort) and the Kachha Qilla (lit. the weak fort): fortified residences that were built by the Talpur rulers to keep out invaders during the 17th century.
  • The Tombs of Talpur Mirs: colloquially known as Cubbas in Hirabad, tomb sites of the former rulers of Sindh who were defeated by the British in the famous battle of Miani.
  • Agham Kot: an archaeological site containing the reminence and tombs of an ancient empire.
  • Rani Bagh: formerly a zoo named after Queen Victoria of England (The zoo was founded by the British colonial local administration; Rani means "Queen" in Urdu), has been renovated and has become a very beautiful park with exotic animals such as lions, zebras, different species of birds as well as horses.
  • Ranikot Fort: one of the largest forts in the world according to circumference. Located 90 km from the city.
  • Sindh Museum: a museum featuring the history and heritage of Sindh and the Indus Valley Civilization. Items from various ruling periods of Sindh, including Samma, Soomra, Kalhora and Talpur periods can be found at the museum.
  • Institute of Sindhology Museum: an exhibition of dioramas at the University of Sindh campus that display many aspects of the history of Sindh, its heritage, music and culture. Worth noticing are the ones that depict the lifestyles of the desert tribes of Thar and Kohistan.
  • The mighty river Indus: the largest river in Pakistan and flows alongside the city of Hyderabad. Its banks touching Hyderabad are known to have some of the finest fishing spots in Pakistan.

اہم لوک[لکھو]

مورتاں[لکھو]

حوالے[لکھو]

باہرلے جوڑ[لکھو]

پاکستان دے وڈے شہر
راجگڑھ:اسلام آباد
پنجاب

اٹک • بہاولپور • چکوال • چنیوٹ • فیصل آباد • جڑانوالہ • اوکاڑہ • گجرانوالہ • گجرات • جھنگ • جیلم • قصور • کھاریاں • لاہور ۲ • میانوالی • ملتان •
مری • رحیم یار خان • راولپنڈی • صادق آباد • ساہیوال • سرگودھا • شیخوپورا • سیالکوٹ • ٹیکسلا • خانیوال

خیبر پختونخواہ

ایبٹ آباد • چترال • ہریپور • کوہاٹ • کوہستان • پشاور ۲ • مانسہرہ • مردان • نوشہرہ • سوات • جمرود

سندھ

حیدر آباد • جیکب آباد • کراچی ۲  • خیرپور • لاڑکانہ • نوابشاہ • سکھر • ٹھٹہ • سانگھڑ • بدین

بلوچستان

چمن • گوادر • خضدار • کوئٹہ ۲ • زیارت

ازاد کشمیر

میرپور • مظفر آباد ۱ • راولاکوٹ

گلگت بلتستان

گلگت ۲ • سکردو

۱ آزاد کشمیر دا راجگڑھ :۞:۲ صوبےآں دے راجگڑھ