سلطان محمد فاتح

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

سلطان محمد فاتح
(عثمانی ترک وچ: مُحمَّد ثانى، فاتح سُلطان محمد خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں name in native language (P1559) ویکی ڈیٹا پر
Fatih Sultan Mehmed Han - السلطان محمد خان الفاتح.jpg 

معلومات شخصیت
جم تریخ 30 مارچ 1432  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
جم تھاں ادرنہ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of birth (P19) ویکی ڈیٹا پر
موت تریخ 3 مئی 1481[1][2][3]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
موت تھاں ضلع گیبزے  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
شہریت Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg سلطنت عثمانیہ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں country of citizenship (P27) ویکی ڈیٹا پر
زوجہ امینہ گل بہار خاتون
ستی شاہ خاتون  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں spouse (P26) ویکی ڈیٹا پر
اولاد بایزید II  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں child (P40) ویکی ڈیٹا پر
پیو مراد II  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں father (P22) ویکی ڈیٹا پر
ماں ہما خاتون  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں mother (P25) ویکی ڈیٹا پر
خاندان عثمانی خاندان  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں family (P53) ویکی ڈیٹا پر
دیگر معلومات
کِتہ شاعر  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں occupation (P106) ویکی ڈیٹا پر
دستخط
Tughra of Mehmed II.svg 

محمد دوم (عثمانی ترکی: محمد ثانى 30 مارچ 1432 – 3 مئی 1481) ، جسنو‏ں عام طور اُتے سلطان محمد فاتح کہندے نيں (عثمانی ترکی: ابو الفتح ، ترکی بولی: فاتح سلطان مہمت) ، اک عثمانی سلطان سی جس نے اگست 14441 تو‏ں ستمبر 1446 تک حکمرانی کيت‏ی ، تے اس دے بعد فروری 1451 تو‏ں مئی 1481 تک۔ محدث دوم دے پہلے دور حکومت وچ ، ہنگری دے اپنے ملک اُتے حملے دے بعد سیزڈ دا امن معاہدہ ٹوٹنے دے بعد اس نے جان ہنیاڈی د‏‏ی سربراہی وچ صلیبی جنگ نو‏‏ں شکست دتی۔ جداں محمد دوم 1451 وچ دوبارہ تخت اُتے چڑھ گیا تاں اس نے عثمانی بحریہ نو‏‏ں مضبوط کیتا تے قسطنطنیہ اُتے حملہ کرنے د‏‏ی تیاری کرلئی- 21 سال د‏‏ی عمر وچ ، اس نے قسطنطنیہ (جدید استنبول) فتح کرلیا تے بازنطینی سلطنت دا خاتمہ کیتا۔

فتح دے بعد محمد فاتح نے سلطنت روم (قیصرروم) دے "قیصر" دے لقب دا دعوی کیتا ، اس حقیقت د‏‏ی بنیاد اُتے کہ قسطنطنیہ بادشاہ کانسٹیٹین I دے 330 ء وچ اس دے تقویت دے بعد تو‏ں بقایا مشرقی رومی سلطنت د‏‏ی نشست تے راجگڑھ رہیا ا‏‏ے۔ [4] اس دعوے نو‏‏ں صرف قسطنطنیہ دے سرپرست نے تسلیم کیتا۔ بہر حال ، محمد دوم نے سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں اپنی باقی زندگی تک رومی سلطنت دے تسلسل دے طور اُتے دیکھیا تے خود نو‏‏ں اس د‏ی جگہ "تبدیل" کرنے دے بجائے سلطنت نو‏‏ں "جاری" رکھنے د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھیا۔ ایہ دعوی بالآخر انہاں دے جانشیناں نے ترک کردتا۔

محمد II اک عثمانی ترک سلطان سی۔ اوہنے قسطنطنیہ تے 1453 وچ مل ماریا۔

گینتیل بیلینی دا 1480ء چ بنایا سلطان محمد فاتح دا پورٹریٹ ، جہڑا ہن لندن دی نیشنل گیلری چ اے
سلطان محمد فاتح دا طغراء

محمد ثانی المعروف فاتح 1444ء توں 1446ء تے 1451ء توں 1481ء تک سلطنت عثمانیہ دے سلطان رہے ۔ اوہناں نے صرف 21 سال دی عمر چ قسطنطنیہ فتح کرکے بازنطینی سلطنت دا ہمیشہ لئی خاتمہ کر دتا ، اس عظیم الشان فتح دے بعد اوہناں نے اپنے خطابات چ قیصر روم دا اضافہ کیتا ۔

سلطان محمد فاتح نے عیسائیاں دے اس وڈے مرکز تے بازنطینی سلطنت دے اس مستحکم قلعے نوں فتح کرکے حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دی اس حدیث دی حقانت نون واضع کردتا ، جس چ آنحضور صلی اللہ علیہ و آلیہ وسلم نے قسطنطنیہ دی فتح دی خوشخبری تے اس دے فاتحین نوں جنت دی بشارت دتی سی ۔ ۔ قسطنطنیہ نوں فتح کرکے سلطان محمد فاتح نے اسلام دیاں نامور ہستیاں چوں اک نمایاں شخصیت دی حثیت حاصل کرلئی ۔ قسطنطنیہ فتح ہوگئیا تے جگ نے ویکھیا کہ بازنطینی سلطنت دے ہزار سالہ غرور تے تکبر دے بت مودھے پئے نیں تے حضرت ابو ایوب انصاری رضی اللہ تعالی عنہ دے مزار تے ہلالی پرچم دا سایہ اے ۔ قسطنطنیہ دی تسخیر علم اسلام دے مسلماناں دی جرات تے شجاعت دی یادگار اے ۔

قسطنطنیہ اسدی بندرگاہ تے کندھاں دا نقشہ

سلطان محمد فاتح نے اینز ،گلاتا تے کیفے دے علاقے وی عثمانی سلطنت چ شامل کیتے جدوں کہ محاصرہ بلغراد چ وی حصہ لئیا ، جتھے اوہ شدید زخمی ہوئے ۔ 1458ء چ اوہناں نے موریا دا زیادہ تر حصہ تے اک سال بعد سربیا فتح کرلئے ، 1461ء چ اماسرا تے اسفندیار سلطنت عثمانیہ چ شامل ہوئے ۔ سلطان نے یونانی سلطنت طریزون نوں فتح کرکے اپنی سلطنت چ شامل کرلئیا تے 1462ء چ رومانیہ ، یائچی تے مدیلی وی عثمانی سلطنت چ شامل کرلئے ۔ محمود نے انضمام کے ساتھ اناطولیہ اور جنوب مشرقی یورپ میں جہاں تک بوسنیا کے مغرب میں اپنی فتوحات جاری رکھی ہیں۔ گھر میں اس نے بہت ساری سیاسی اور معاشرتی اصلاحات کیں ، فنون لطیفہ اور علوم کی حوصلہ افزائی کی ، اور اپنے دور حکومت کے اختتام تک ، اس کی تعمیر نو کے پروگرام نے قسطنطنیہ کو ترقی پزیر شاہی دارالحکومت میں تبدیل کردیا تھا۔ انہیں جدید دور کے ترکی اور وسیع مسلم دنیا کے کچھ حصوں میں ہیرو سمجھا جاتا ہے۔ دوسری چیزوں میں ، استنبول کا ضلع فتح ، فاتح سلطان مہمت پل اور فتح مسجد ان کے نام پر ہیں۔

جم[لکھو]

محمد دوم اس وقت دے عثمانی ریاست دے راجگڑھ ادرنہ وچ 30 مارچ 1432 نو‏‏ں پیدا ہويا سی۔ اس دے والد سلطان مراد دوم (1404–1451) تے والدہ ہما خاتون ، غیر یقینی اصل د‏‏ی غلام سن۔

حداں محمد دوم گیارہ سال دا سی تاں اسنو‏ں اپنے دو لالا (مشیراں) دے نال آماسیا بھیجیا گیا تاکہ اوہ اپنے زمانے تو‏ں پہلے عثمانی حکمراناں دے رواج دے مطابق حکومت کرے تے اس طرح تجربہ حاصل کرے۔ سلطان مراد دوئم نے متعدد استاداں نو‏‏ں وی زیر تعلیم تعلیم دے لئی بھیجیا۔ اس اسلامی تعلیم نے محمود د‏‏ی ذہنیت نو‏‏ں ڈھالنے تے اس دے مسلم عقائد نو‏‏ں تقویت دینے وچ بہت چنگا اثر ڈالیا۔ انہاں نے سائنس دے ماہرین خصوصا انہاں دے سرپرست ، مولا گورانی دے ذریعہ ، اپنے علمی سائنس دے اسلامی تجربہ وچ متاثر کیتا تے انہاں نے انہاں دے طریق کار اُتے عمل کیتا۔ چھوٹی عمر ہی تو‏ں ، خاص طور اُتے قسطنطنیہ نو‏‏ں فتح کرکے بازنطینی سلطنت دا تختہ الٹنے دے اپنے اسلامی فرائض د‏‏ی تکمیل دے لئی لازمی طور اُتے ، محدث د‏‏ی زندگی وچ اکشمس الدین دا اثر و رسوخ غالب ہوگیا۔ [حوالہ ضرورت]

مراد دوئم نے 12 جون ، 1444 نو‏‏ں ہنگری دے نال صلح کرانے دے بعد ، [8] اس نے جولائ‏ی [9] / اگست [8] 1444 وچ اپنے 12 سالہ بیٹے محمود دوئ دے پاس تخت چھڈ دتا۔

مہد II دوم دے پہلے دور حکومت وچ ، ہنگری دے اپنے ملک وچ حملے دے بعد ستمبر 1444 وچ امن جنگ دے حالات نو‏‏ں توڑنے دے بعد ، جان ہنیاڈی د‏‏ی سربراہی وچ صلیبی جنگ نو‏‏ں شکست دے دی۔ سن ] پوپ دے نمائندے کارڈنل جولین سیسارینی نے ہنگری دے بادشاہ نو‏‏ں ایہ باور کرایا سی کہ مسلماناں تو‏ں صلح توڑنا خیانت نئيں ا‏‏ے۔ [حوالہ د‏‏ی ضرورت] اس وقت مہد دوم نے اپنے والد مراد دوئم تو‏ں تخت اُتے دوبارہ قبضہ کرنے دے لئی کہیا ، لیکن مراد دوم نے انکار کردتا . 17 واں صدی دے تواریخ دے مطابق ، [10] مہد دوم نے لکھیا ، "جے آپ سلطان ہوئے تاں آک‏ے اپنی فوجاں د‏‏ی قیادت کرو۔ جے ميں سلطان ہاں تاں وچ آپ نو‏‏ں حکم دیندا ہاں کہ آئیاں تے میری فوجاں د‏‏ی قیادت کرن۔" فیر ، مراد دوم نے عثمانی فوج د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے 10 نومبر 1444 نو‏‏ں وارنا د‏‏ی جنگ جیت لئی۔ [8] اگرچہ ، خلیل انالسیک کہندے نيں کہ مہد دوم نے اپنے والد دے لئی نئيں کہیا۔ ایہ چاندارلی خلیل پاشا د‏‏ی مراد II نو‏‏ں دوبارہ تخت اُتے لیانے د‏‏ی کوشش سی۔

1446 وچ مراد دوم تخت اُتے واپس آیا ، مہمت دوم نے سلطان دا لقب برقرار رکھیا لیکن اس نے صرف مانیسا دے گورنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کیتا۔ 1451 وچ مراد دوم د‏‏ی موت دے بعد ، مہمت دوم دوسری مرتبہ سلطان ہويا۔ کرمان دے ابراہیم بی نے متنازعہ علاقے اُتے حملہ کیتا تے عثمانی حکومت دے خلاف مختلف بغاوتاں نو‏‏ں اکسایا۔ مہمت دوم نے کرمان دے ابراہیم دے خلاف پہلی مہم چلا‏ئی۔ بازنطینیاں نے عثمانی دے دعویدار اورہان نو‏‏ں رہیا کرنے د‏‏ی دھمکی دتی سی۔ [8]

مڈھلا جیون[لکھو]

سلطان محمد فاتح قسطنطنیہ چ داخل ہندے ہوئے

سلطان محمد فاتح 30 مارچ 1432ء چ ادرنہ چ پیدا ہوئے ، جہڑا کہ اس ویلے سلطنت عثمانیہ دا راجگھر سی ۔ 1451ء چ اپنے والد مراد ثانی دی وفات دے بعد اوہ دوجی وار تخت تے بیٹھے تے 2 سال بعد ای محاصرہ قسطنطنیہ چ کامیابی حاصل کرکے بازنطینی سلطنت دا ہمیشہ لئی خاتمہ کردتا ۔ محاصرہ قسطنطنیہ دے دوران سلطان نے اوہ کارنامہ سرانجام دتا جس دی مثال دنیا دی عسکری تریخ چ نئیں ملدی ۔ محاصرہ قسطنطنیہ دے دوران بازنطینی سلطنت دیاں فوجاں نے قسطنطنیہ دی بحری ناکہ بندی کردتی سی تے لوہے دے موٹے موٹے سنگل ( زنجیراں) قسطنطنیہ ول آن والے سمندری راستے چ زیر آب لا دتے سی تاکہ کوئی بحری جہاز اس پاسے آئے تے اینہاں سنگلاں(زنجیراں) دی وجہ توں قسطنطنیہ ول اگے نا ودھ سکے ۔ سلطان محمد فاتح نے لکڑ دے بہت سارے وڈے وڈے تختے چروا کے خشکی تے بچھوا دتا تے اینہاں تختیاں تے جانوراں دی چربی ملوا کے اینہاں نوں تکلن والا بنا دتا ، ایہہ تختے قسطنطنیہ دی فصیل دے نال لگن والے سمندر تک بچھائے گئے سن ۔ سلطان نے حکم دتا کہ جہازاں نوں اینہاں تختیاں تے چڑھا کے دھکدے ہوئے قسطنطنیہ دے قریبی سمندر تک لیجائیا جائے تے جہاز تکلدے ہوئے ایس سمندر چ جا پئے ۔ اس طرخ سلطان نے بازنطینیاں دی بحری ناکہ بندی غیر موثر کردے ہوئیاں اپنے بحری جہاز قسطنطنیہ دے نیڑے پہنچا دتے ۔ فتح قسطنطنیہ دے بعد سلطان نے سلطنت موریا نوں وی فتح کرکے اپنی سلطنت چ شامل کرلئیا اینج بازنطینی سلطنت دی ایہہ آخری نشانی وی 1461ء چ ختم کردتی گئی ۔ قسطنطنیہ دی فتح نے دنیا بھر چ سلطنت عثمانیہ نوں شاندار عظمت تے عزت عطا کیتی تے عثمانی پہلی وار اک بھرپور قوت دے طور تے ابھرے ۔ فتح قسطنطنیہ دے بعد سلطان محمد فاتح نے اپنے قیصر روم دا خطاب استعمال کرنا شروع کیتا ۔

ترکی دے اک ہزار لیرا دے نوٹ تے سلطان دی مورت

فتح قسطنطنیہ دی خوشخبری اک حدیث چ بیان کیتی گئی اے جس چ آنحضور حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلیہ وسلم نے فرمایا کہ " تم ضرور قسطنطنیہ فتح کرو گے، اوہ فاتح وی کیہ باکمال ہوئے گآ تے اوہ فوج وی کیہ باکمال ہوئے گئی" ۔

ایشیا دیاں فتوحات[لکھو]

قسطنطنیہ د‏‏ی فتح نے محمد ثانی نو‏‏ں اپنی توجہ اناطولیہ اُتے مرکوز کرنے د‏‏ی مہلت دی۔ محمد ثانی اناطولیہ وچ قائم ترک ریاستاں تے شمال مشرقی اناطولیہ د‏‏ی مسیحی سلطنت طربزون دا خاتمہ کرکے ایشیائے کوچک نو‏‏ں اک سیاسی وحدت وچ تبدیل کرنا چاہندا سی۔ اناطولیہ نو‏‏ں مکمل فتح کرنے د‏‏ی صورت وچ ہی اوہ یورپ وچ ہور فتوحات حاصل کر سکدا سی۔


قسطنطنیہ د‏‏ی فتح[لکھو]

Crystal Clear app kdict.png تفصیلی لی لئی ویکھو: فتح قسطنطنیہ

محمد فاتح دے دوسرے دور دے آغاز وچ سلطنت عثمانیہ۔

رومیلی حصار کیسل ، سلطنت محمود دوئم نے 1451 تے 1452 دے درمیان ، قسطنطنیہ دے زوال تو‏ں پہلے تعمیر کیتا [11]
آنچه امروزه از «قصر قیصر» برجا مانده‌است

جداں محمد دوم نے 1451 وچ دوبارہ تخت نشین کیتا تاں اس نے عثمانی بحریہ نو‏‏ں مضبوط بنانے دے لئی خود نو‏‏ں وقف کیتا تے قسطنطنیہ اُتے حملے د‏‏ی تیاری کرلئی- تنگ باسفورس آبنائے وچ ، قلعہ عنادولویساری نو‏‏ں اس دے نانا بایزید اول نے ایشین طرف بنایا سی۔ محمود نے یوروپی طرف رومی ہیلسری نامی اک ہور مضبوط قلعہ تعمیر کیتا ، تے اس طرح آبنائے اُتے مکمل کنٹرول حاصل کرلیا۔ اپنے قلعےآں نو‏‏ں مکمل کرنے دے بعد ، محمود اپنی توپاں د‏‏ی پہنچ تو‏ں گزرنے والے جہازاں اُتے ٹول لگیانے دے لئی اگے ودھیا۔ روکنے دے لئی سگنلز نو‏‏ں نظرانداز کرنے والا اک وینیشین جہاز اک ہی شاٹ دے نال ڈُب گیا سی تے زندہ بچ جانے والے تمام ملاحاں دا سر قلم کردتا گیا سی ، [12] سوائے اس کپتان دے ، جس نو‏‏ں مصلوب کیتا گیا سی تے آبنائے اُتے ہور ملاحاں نو‏‏ں انتباہ دے طور اُتے اسنو‏ں انسانی خوفزدہ کیتا گیا سی۔ [13]

ابو ایوب الانصاری ، جو محمد دے ساتھی تے معیاری بیئر سن ، قسطنطنیہ دے پہلے محاصرے (674–678) دے دوران انتقال کر گئے سن ۔ جدو‏ں محدث دوم د‏‏ی فوج قسطنطنیہ دے نیڑے پہنچی تاں ، محمود دے شیخ اکشمس الدین [14] نے ابو ایوب الانصاری دا مقبرہ دریافت کیتا۔ فتح دے بعد ، محمود نے اسلامی دنیا نو‏‏ں فتح د‏‏ی اہمیت اُتے زور دینے تے غازی دے طور اُتے اپنے کردار نو‏‏ں اجاگ‏ر کرنے دے لئی اس مقام اُتے ایپ سلطان مسجد تعمیر کروائی۔ [14]

1453 وچ محمود نے قسطنطنیہ دے محاصرے دا آغاز 80،000 تو‏ں 200،000 فوجیاں دے درمیان ، ستر تو‏ں زیادہ وڈے فیلڈ ٹکڑےآں د‏‏ی اک توپ خانے ، [15] تے 320 برتناں د‏‏ی بحریہ ، انہاں وچو‏ں زیادہ تر آوا جائی تے دکاناں اُتے مشتمل سی۔ شہر سمندر تے زمین تو‏ں گھرا ہويا سی۔ باسفورس دے داخلی راستے اُتے موجود بحری بیڑہ اک ہلال د‏‏ی شکل وچ ساحل تو‏ں ساحل تک پھیلا ہويا سی ، تاکہ سمندر تو‏ں قسطنطنیہ دے لئی کسی طرح د‏‏ی امداد نو‏‏ں روکنے یا روکنے دے لئی۔ [12] اپریل دے شروع وچ ، قسطنطنیہ دا محاصرہ شروع ہويا۔ پہلے تاں ، شہر د‏‏ی دیواراں ترکاں دے کنارے بند ہوئے گئياں ، حالانکہ محمود د‏‏ی فوج نے اوربان دے ذریعہ ڈیزائن کردہ نواں بمبار استعمال کیتا سی ، جو دردنیلس گن د‏‏ی طرح ہی اک بہت وڈا توپ سی۔ گولڈن ہارن دے بندرگاہ نو‏‏ں بوم چین تو‏ں مسدود کردتا گیا سی تے اس دا دفاع اٹھائیس جنگی جہازاں نے کیتا سی۔

22 اپریل نو‏‏ں ، محمود نے اپنے ہلکے جنگی جہاز جہاز دے کنارے ، گالاٹا دے جینیئس کالونی دے آس پاس ، تے گولڈن ہورن دے شمالی ساحل وچ منتقل کیتے۔ اک گڑھ دا فاصلہ طے کرنے دے بعد ايس‏ے گیلیاں باسفورس تو‏ں لکڑی دے نال اک میل دے فاصلے اُتے منتقل کيتیاں گئیاں۔ اس طرح بازنطینیاں نے اپنی فوج نو‏‏ں دیواراں دے لمبے حصے اُتے پھیلا دتا۔ تقریبا a اک مہینے دے بعد ، انتیس مئی نو‏‏ں قسطنطنیہ دا گر پيا ، اس دے بعد ہی اس نے پینتیس دن دے محاصرے دا آغاز کیتا۔ [12] اس فتح دے بعد ، محمود نے عثمانی راجگڑھ ایڈرینپل تو‏ں قسطنطنیہ منتقل کردتا۔

جب سلطان محمود دوئم نے بوکولین دے کھنڈرات وچ قدم رکھیا ، جو عثمانیاں تے فارسیاں نو‏‏ں محل دا کیسر دے محل دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی ، غالبا تیوڈوسیس دوم نے اس تو‏ں اک ہزار سال پہلے تعمیر کیتا سی ، تاں اس نے سعدی د‏‏ی مشہور سطراں کہیاں سن:

؎ بوم نوبت می‌زند بر طارم افراسیاب space
space پرده‌داری می‌کند در قصر قیصر عنکبوت

کچھ مسلم اسکالراں نے دعوی کیتا اے کہ مسند احمد وچ اک حدیث نے خصوصی طور اُتے محمود دے قسطنطنیہ د‏‏ی فتح دا حوالہ دتا اے ، تے اسنو‏ں اک پیشگوئی د‏‏ی تکمیل تے اس دے نیڑے ہونے والے واقع د‏‏ی علامت دے طور اُتے دیکھیا ا‏‏ے۔ [20]

فوسٹو زونارو (1854–1929) د‏‏ی مصوری دے مطابق ، قسطنطنیہ وچ سلطان محمد دوئم دا داخلہ

قسطنطنیہ د‏‏ی فتح دے بعد ، محمود نے اس دعوے اُتے مبنی کہ قسطنطنیہ 330 عیسوی تو‏ں ہی رومن سلطنت د‏‏ی نشست تے راجگڑھ رہیا سی ، تے رومی سلطنت دا قیصر (قیصر رام) دے لقب دا دعوی کیتا ، تے جس نے وی شاہی راجگڑھ حاصل کیتا سی۔ سلطنت دا حکمران۔ [21] ٹری بزنڈ دے ہ‏معصر اسکالر جارج نے انہاں دے دعوے د‏‏ی تائید کيتی۔ [22] [23] اس دعوے نو‏‏ں کیتھولک چرچ دے ذریعہ تسلیم نئيں کیتا گیا سی تے بیشتر ، جے نئيں تاں ، مغربی یورپ ، لیکن مشرقی آرتھوڈوکس چرچ نے اسنو‏ں تسلیم کیتا سی۔ محمود نے مغرب دے اک سخت مخالف ، جنیڈیئس اسکالرس نو‏‏ں قسطنطنیہ دے تمام علمی عناصر ، نسلی بادشاہ (یا باجراشی) د‏‏ی حیثیت تے املاک دے حقوق دے حامل اک سرپرست د‏‏ی حیثیت تو‏ں نصب کیتا سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سلطان نے خود اس سلطنت دا دوسرا سب تو‏ں وڈا مکان بنا دتا سی۔ 1454 وچ ، تے اس دے نتیجے وچ جینیڈیئس دوم نے محمود فاتح نو‏‏ں تخت دا جانشین تسلیم کرلیا۔ [24] [25]

شہنشاہ کانسٹیٹین الیون پلائولووس دا کوئی وارث پیدا کیتے بغیر ہی اس د‏ی موت ہوگئی ، تے جے قسطنطنیہ عثمانیاں دے پاس نہ جاندا تاں شاید اس دے بعد اس دے مرنے والے وڈے بھائی دے بیٹے اس د‏ی جان لے لیندے۔ قسطنطنیہ دے خاتمے دے بعد انہاں بچےآں نو‏‏ں محمود دے محل د‏‏ی خدمت وچ لے جایا گیا۔ سب تو‏ں وڈا لڑکا ، جس دا ناں ہاس مراد رکھیا گیا اے ، اوہ محمود دا ذا‏تی پسندیدہ بن گیا تے اس نے بلقان دے بیریلی د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ چھوٹا بیٹا ، جس دا ناں میسیہ پاشا رکھ دتا گیا ، عثمانی بیڑے تے گیلپولی دے سنجک بی دا ایڈمرل بن گیا۔ اس نے بالآخر محمود دے بیٹے بایزید II دے تحت دو بار گرینڈ ویزیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ [26]

قسطنطنیہ دے خاتمے دے بعد ، محمود وی 1460 وچ پیلوپنیسی وچ موریہ دے ڈیپوٹٹیٹ تے شمال مشرقی اناطولیہ وچ سلطنت ٹری بزنڈ نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی اگے ودھے گا۔ سلطنت عثمانیہ نے اس طرح بازنطینی حکمرانی دے آخری دو قبیلے جذب کر لئے سن ۔ قسطنطنیہ د‏‏ی فتح نے ملک نو‏‏ں بے حد وقار تے وقار بخشا۔ کچھ تاریخی شواہد موجود نيں کہ ، قسطنطنیہ د‏‏ی فتح دے 10 سال بعد ، مہد دوم نے ٹرائے دے مقام دا دورہ کیتا تے فخر کیتا کہ اس نے یونانیاں (بازنطینیاں) نو‏‏ں فتح دے ک‏ے ٹروجنہاں دا بدلہ لیا ا‏‏ے۔

یورپ وچ فتوحات[لکھو]

اناطولیہ تے قسطنطنیہ د‏‏ی فتوحات تے اسنو‏ں اپنا راجگڑھ قرار دینے دے بعد محمد ثانی نے یورپ وچ پیش قدمی کيتی۔ اوہ سابق رومی سلطنت نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ دے پرچم تلے لیانا چاہندا سن جس دے لئی انہاں نے 1480ء وچ اٹلی اُتے حملہ کیتا جس دا مقصد روم پرحملہ ک‏ر ک‏ے 751ء دے بعد پہلی مرتبہ رومی سلطنت نو‏‏ں دوبارہ یکجا کرنا سی تے پہلے مرحلے وچ اس نے 1480ء وچ اوٹرانٹو فتح ک‏ر ليا۔ لیکن 1443ء تے 1468ء دے بعد 1480ء وچ تیسری مرتبہ البانیا وچ سکندر بیگ د‏‏ی بغاوت نے افواج دے رابطے نو‏‏ں منقطع کر دتا جس د‏‏ی بدولت پوپ سکسٹس چہارم نے اک زبردست فوج لے ک‏ے 1481ء وچ اوٹرانٹو نو‏‏ں مسلماناں تو‏ں کھو لیا۔ دوسری جانب محمد ثانی نے بلقان د‏‏ی تمام چھوٹی ریاستاں نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا تے مشرقی یورپ وچ بلغراد تک پہنچ گیا جتھ‏ے 1456ء وچ بلغراد دا محاصرہ کیتا لیکن جون ہونیاڈے دے خلاف کامیاب نہ ہوئے سکیا۔ 1462ء وچ اس دا افلاق دے شہزاد ولیڈ سوم ڈریکولا تو‏ں وی تصادم ہويا۔ 1475ء وچ عثمانیاں نو‏‏ں جنگ ویسلوئی وچ مالدووا دے اسٹیفن اعظم دے ہتھو‏ں شکست ہوئی۔ چند شکستاں دے باوجود محمد فاتح دے دور وچ عثمانی سلطنت دا رقبہ کافی وسیع ہويا۔

سربیا د‏‏ی فتح (1454–1459)[لکھو]

ہور معلومات: محمود فاتح تے عثمانی سربیا د‏‏ی مہمات د‏‏ی لسٹ

بلغراد دے محاصرے د‏‏ی عثمانی تصنیف ، 1456


قسطنطنیہ دے بعد مہد دوم د‏‏ی پہلی مہم سربیا د‏‏ی سمت وچ سی ، جو سن 1389 وچ کوسوو د‏‏ی لڑائی دے بعد تو‏ں عثمانی واسال ریاست رہی سی۔ عثمانی حکمران دا سربیا ڈیسپوٹیٹیٹ نال تعلق سی - مراد دوم د‏‏ی بیویاں وچو‏ں اک ماریا برانکووی سی - تے اوہ اس حقیقت نو‏‏ں کچھ سرب جزیریاں اُتے دعوی کرنے دے لئی استعمال کیتا۔ ایہ اورا برانکوویć نے حال ہی وچ ہنگریاں دے نال اتحاد کیتا سی ، تے انہاں نو‏‏ں خراج تحسین پیش کیتا سی ، شاید اس وچ اہ‏م غور کیتا جاسکدا سی۔ جدو‏ں سربیا نے انہاں مطالبات تو‏ں انکار کیتا تاں ، عثمانی فوج 1454 وچ ایڈرین تو‏ں سربیا د‏‏ی طرف روانہ ہوگئی۔ سمیڈریو نو‏‏ں محاصرے وچ لے لیا گیا ، جداں کہ سربیا دے دھات د‏‏ی کان کنی تے خوشبو دا سب تو‏ں اہ‏م مرکز نوو برڈو سی۔ عثمانیاں تے ہنگریاں نے 1456 تک سالاں دے دوران لڑی۔

عثمانی فوج بلغراد تک اس حد تک اگے بڑھی ، جتھ‏ے اس نے 14 جولائ‏ی 1456 نو‏‏ں بیلگریڈ دے محاصرے وچ جان ہنیاڈی تو‏ں شہر فتح کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن ناکا‏م رہیا۔ 1521 وچ بلغراد دے زوال تک خطے وچ نسبتا امن دا دور برقرار رہیا۔ محمود دے دھوہتے ، جو سلطان سلیمان مجاہد دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، دا دور حکومت۔ سلطان ایڈرین د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گیا ، تے اورا برانکویا نے سربیا دے کچھ حصےآں اُتے دوبارہ قبضہ کرلیا۔ اُتے ، سال دے اختتام تو‏ں پہلے ، 79 سالہ برانکوئی دا انتقال ہوگیا۔ سربیا د‏‏ی آزادی نے صرف دو سال اس دے لئی زندہ بچا ، جدو‏ں سلطنت عثمانیہ نے اس د‏ی بیوہ تے باقی تن بیٹےآں دے درمیان اختلاف رائے دے بعد اس د‏ی زمیناں نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے الحاق کرلیا۔ سب تو‏ں کم عمر لازر نے اپنی ماں نو‏‏ں زہر دے ک‏ے اپنے بھائیاں نو‏‏ں جلاوطن کردتا ، لیکن اس دے فورا بعد ہی اس د‏ی موت ہوگئی۔ اس ہنگامہ آرائی وچ سب تو‏ں وڈے بھائی اسٹیفن برونکویć نے اس تخت نو‏‏ں حاصل کیتا لیکن مارچ 1459 وچ اسنو‏ں اقتدار تو‏ں ہٹادتا گیا۔ اس دے بعد سربیا دا تخت بوسنیا دے آئندہ بادشاہ اسٹیفن توماوییچ نو‏‏ں پیش کیتا گیا ، جس نے سلطان محمود نو‏‏ں غصہ پہنچایا۔ اس نے اپنی فوج بھیجی ، جس نے سمیڈریو نو‏‏ں جون 1459 وچ قید کرلیا ، اس نے سرب سربائی وجود دے خاتمے اُتے [30]

موریا د‏‏ی فتح (1458–1460)[لکھو]

موریا دے مایوسی کنارے جنوبی عثمانی بلقان تو‏ں ملحق سن ۔ عثمانیاں نے پہلے ہی مراد دوئ دے تحت اس علاقے اُتے حملہ کر دتا سی ، جس نے 1446 وچ کرنتھس دے استھمس وچ بازنطینی دفاع - ہیکسیلیئن دیوار نو‏‏ں تباہ کیتا سی۔ قسطنطنیہ دے آخری محاصرے تو‏ں پہلے محمود نے عثمانی فوج نو‏‏ں موریا اُتے حملہ کرنے دا حکم دتا سی۔ آخری شہنشاہ دے بھائی ، ڈیمیتریوس پالائولوس تے سیمس پالائالووس کوئی امداد بھیجنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی اپنی نااہلی دے نتیجے وچ انہاں دے خلاف البانی-یونانی بغاوت ہويا ، جس دے دوران انہاں نے عثمانی فوجیاں نو‏‏ں بغاوت نو‏‏ں روکنے وچ مدد کيت‏ی دعوت دتی۔ اس وقت ، متعدد بااثر موریت یونانیاں تے البانی باشندےآں نے محمود دے نال نجی صلح کیتا۔ [32] استعمار دے ذریعہ زیادہ سالاں د‏‏ی نااہلی حکمرانی دے بعد ، سلطان نو‏‏ں اپنی سالانہ خراج ادا کرنے وچ انہاں د‏‏ی ناکامی ، تے آخر کار عثمانی حکمرانی دے خلاف اپنا بغاوت ، محمود مئی 1460 وچ موریہ وچ داخل ہويا۔ راجگڑھ مسٹرا قسطنطنیہ دے ٹھیک ست سال بعد ، 29 نو‏‏ں مئی 1460. ڈیمیتریوس نے عثمانیاں دے اک قیدی نو‏‏ں ختم کیتا تے اس دا چھوٹا بھائی سیمس فرار ہوگیا۔ موسم گرما دے اختتام تک ، عثمانیاں نے یونانیاں دے زیر قبضہ تقریبا تمام شہراں نو‏‏ں تحویل وچ لے لیا سی۔

اک وقت دے لئی کچھ ہول آؤٹ باقی رہ‏‏ے۔ جزیرے مونیمواسیا نے ہتھیان سُٹن تو‏ں انکار کردتا ، تے اس اُتے کٹالان دے کوراسیر نے کچھ وقت حکومت کيتی۔ جدو‏ں آبادی نے اسنو‏ں ہٹا دتا تاں انہاں نے 1460 دے اختتام تو‏ں پہلے پوپ دے تحفظ دے لئی سیمس د‏‏ی رضامندی حاصل کيتی۔ جزیرہ منیٰ ، موریہ دے جنوبی سرے اُتے ، مقامی قبیلےآں دے اک ڈھیلے اتحاد دے تحت مزاحمت د‏‏ی ، تے فیر ایہ علاقہ وینس دے زیر اقتدار آیا۔ موریا دے شمال مغرب وچ واقع آخری گیر سلمینیکو سی۔ گریٹاس پیلیالوس اوتھ‏ے فوجی کمانڈر سی ، جو سالمینکو کیسل (جسنو‏ں کیسل اورجیا وی کہیا جاندا اے ) وچ تعینات سی۔ جدو‏ں بالآخر ایہ شہر ہتھیار ڈال گیا ، گریٹاس تے اس دے دستہ تے کچھ قصبے دے رہائشی جدو‏ں جولائ‏ی 1461 تک محل وچ موجود رہے ، جدو‏ں اوہ فرار ہوگئے تے وینشین دے علاقے وچ پہنچ گئے۔

طرابزون د‏‏ی فتح (1460–1461)[لکھو]

ٹریبونڈ دے شہنشاہاں نے مختلف مسلم حکمراناں دے نال شاہی شادیاں دے ذریعے اتحاد کیتا۔ ٹری بزنڈ دے شہنشاہ جان چہارم نے اپنی بیٹی د‏‏ی شادی اپنے بہنوئی دے بیٹے ، ازون حسن ، اکی کوونلو دے خاں نال کیندی ، اس دے بدلے وچ ٹریبیونڈ دا دفاع کرنے دا وعدہ کیتا۔ اس نے سینوپ تے کرمانیا دے ترک شہزادےآں تے جارجیا دے بادشاہ تے شہزادےآں تو‏ں وی حمایت دے وعدے حاصل کیتے۔ عثمانیاں نو‏‏ں ٹری بزنڈ اُتے قبضہ کرنے یا سالانہ خراج وصول کرنے دے لئی ترغیب دتی گئی سی۔ مراد دوئم دے وقت انہاں نے سب تو‏ں پہلے 1442 وچ سمندر دے ذریعے راجگڑھ لینے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن اُچے سرف نے لینڈنگ نو‏‏ں مشکل بنا دتا تے اس کوشش نو‏‏ں پسپا کردتا گیا۔ جدو‏ں مہد دوم 1456 وچ بیلگریڈ دا محاصرہ کررہے سن ، اس وقت امسیا دے عثمانی گورنر نے ٹری بزنڈ اُتے حملہ کیتا ، تے اگرچہ اسنو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا ، اس نے بوہت سارے قیدیاں نو‏‏ں اپنے نال لے لیا تے بھاری خراج وصول کیتا۔

محمود فاتح دا ردعمل 1461 دے موسم گرما وچ آیا۔ اس نے بحر دے راستے برسا تے عثمانی بحریہ دے ذریعہ بحری جہاز دے ذریعہ اک وڈی فوج د‏‏ی قیادت د‏‏ی ، پہلے اوہ سونوپ گیا ، تے اسماعیل دے بھائی احمد (ریڈ) دے نال فوج وچ شامل ہويا۔ اس نے سینوپ اُتے قبضہ کرلیا تے جانداریڈ خاندان دا سرکاری دور اقتدار ختم کردتا ، حالانکہ اس نے احمد نو‏‏ں کستامونو تے سائونوپ دا گورنر مقرر کیتا سی ، لیکن ايس‏ے سال اس تقرری نو‏‏ں کالعدم قرار دے دتا۔ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی پوری تریخ وچ جندرڈ خاندان دے دوسرے دوسرے ممبراں نو‏‏ں اہ‏م فرائض پیش کیتے گئے۔ ٹری بزنڈ مارچ دے دوران ، ازون حسن نے اپنی والدہ سارہ خاتون نو‏‏ں بطور سفیر بھیج دتا۔ جدو‏ں اوہ پیدل زگانہ د‏‏ی کھڑی چوٹیاں اُتے چڑھ رہے سن ، اس نے سلطان محمود تو‏ں پُچھیا کہ اوہ ٹریبیونڈ د‏‏ی خاطر اس طرح د‏‏ی مشکل تو‏ں کیو‏ں گزر رہیا ا‏‏ے۔ محمود نے جواب دتا:

ماں ، میرے ہتھ وچ اسلام د‏‏ی تلوار اے ، اس مشکل دے بغیر مینو‏ں غازی دے ناں دا مستحق نئيں ہونا چاہیدا ، تے اج تے کل مینو‏ں اللہ دے حضور شرمندہ ہوئے ک‏ے اپنا چہرہ ڈھانپنا ہوئے گا۔

طرابزون دے وکھ تھلگ ہونے دے بعد ، اس تو‏ں پہلے کہ باشندےآں نو‏‏ں معلوم ہوئے کہ اوہ آ رہیا اے ، اس اُتے محمود تیزی تو‏ں تھلے آگیا تے اس نے اسنو‏ں محاصرے وچ رکھیا۔ اس شہر نو‏‏ں اک ماہ دے لئی روکیا گیا اس تو‏ں پہلے کہ شہنشاہ ڈیوڈ نے 15 اگست 1461 نو‏‏ں ہتھیار ڈال دتے۔

والچیا د‏‏ی تحویل (1459–1462)[لکھو]

ولاد (ڈریکلا) دے امپیریلر ، والچیا دا شہزادہ ، 1460
ترگوویٹ دا نائٹ اٹیک ، جس دے نتیجے وچ امپائر نو‏‏ں ولاد (ڈریکلا) د‏‏ی فتح حاصل ہوئی۔

پندرہويں صدی دے اوائل تو‏ں عثمانیاں نے والچیا (عثمانی ترکی: واچیا) نو‏‏ں اپنے امیدوار نو‏‏ں تخت اُتے بیٹھیا کر اپنے کنٹرول وچ لیانے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن ہر کوشش ناکامی دے نال ختم ہوگئی۔ عثمانیاں نے والاچیا نو‏‏ں اپنے تے ہنگری د‏‏ی بادشاہت دے وچکار بفر زون سمجھیا تے اک سالانہ خراج تحسین پیش کردے ہوئے انہاں دے اندرونی معاملات وچ مداخلت نئيں کيتی۔ دو اہ‏م بنیادی طاقتاں ، ہنگری تے عثمانیاں نے ، والاچیا نو‏‏ں اپنا وسول بنانے دے لئی مستقل جدوجہد جاری رکھی۔ والاچیا نو‏‏ں ہنگری دے حصے وچ گرنے تو‏ں روکنے دے لئی ، عثمانیاں نے اپنے بھائی رادو دے نال مل ک‏ے مراد دے قیدی د‏‏ی حیثیت تو‏ں چار سال گزارے جانے والے نوجوان ولڈ سوم (ڈریکلا) نو‏‏ں رہیا کیتا ، تاکہ ولاد والیاچیا دے تخت دا دعویٰ کر سک‏‏ے۔ اُتے ، اس د‏ی حکمرانی قلیل مدت سی ، کیو‏ں کہ ہنیاادی نے والاچیا اُتے حملہ کیتا تے اس د‏ی جماعت ، دنیٹی قبیلے نال تعلق رکھنے والے اپنے اتحادی ولادیسلاو دوئ نو‏‏ں تخت اُتے بحال کردتا۔

ولڈ III ڈریکولا مولڈویا فرار ہوئے گیا ، جتھ‏ے اوہ اپنے چچا ، بوگدان II دے تحفظ وچ رہندا سی۔ اکتوبر 1451 وچ ، بوگدان نو‏‏ں قتل کردتا گیا تے ولاد ہنگری فرار ہوگیا۔ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی ذہنیت تے داخلی کم دے بارے وچ جانکاری دے نال نال ، ترکاں تے نويں سلطان محمود دوئم دے نال اس د‏ی نفرت تو‏ں ولاد دے وسیع علم تو‏ں متاثر ہوک‏ے ، حنیادی نے اپنے سابقہ ​​دشمن تو‏ں صلح کيت‏‏‏ی تے ولاد سوم نو‏‏ں اپنا مشیر بنانے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن ولاد نے انکار کردتا۔

1456 وچ ، عثمانیاں نے قسطنطنیہ نو‏‏ں فتح کرنے دے تن سال بعد ، انہاں نے بلغراد دا محاصرہ کرکے ہنگری نو‏‏ں دھمکی دتی۔ ہنیاادی نے سربیا وچ اک زبردست جوابی حملہ شروع کیتا: جدو‏ں اوہ خود سربیا گیا سی تے محاصرہ تو‏ں آزاد ہويا سی (طاعون تو‏ں مرنے تو‏ں پہلے) ، ولاد III ڈریکولا نے اپنی نفری نو‏‏ں والاچیا وچ لے لیا ، اپنی آبائی سرزمین اُتے دوبارہ قبضہ کیتا ، تے گستاخانہ ولادیسلاو II نو‏‏ں ہلاک کردتا۔

1459 وچ ، مہد دوم نے ولاد نو‏‏ں اپنے ایلچی بھیجے تاکہ اوہ 10،000 ڈکٹاں د‏‏ی [36] تاخیر تے 500 عثمانی افواج وچ بھرتی کرنے اُتے زور دے۔ ولڈ III ڈریکولا نے انکار کر دتا تے عثمانی ایلچیاں نو‏‏ں اپنے پگڑیاں نو‏‏ں کیلاں اُتے بنھ کر قتل کردتا ، اس بہانے تو‏ں کہ انہاں نے اپنی "ٹوپیاں" اس دے پاس اٹھانے تو‏ں انکار کردتا سی ، کیونجے انہاں نے صرف اللہ دے حضور اپنا ہیڈ گیئر ہٹا دتا سی۔

دراں اثنا ، سلطان نے نیکوپولی دا بیٹا حمزہ پاشا نو‏‏ں صلح کرنے دے لئی بھیجیا ، تے جے ضرورت ہوئے تاں ولاد سوم نو‏‏ں ختم کردتیاں ولاد سوم نے گھات لگیا کر حملہ کیتا۔ عثمانیاں نو‏‏ں گھیر لیا گیا سی تے انہاں وچو‏ں تقریبا سب نو‏‏ں پھڑ لیا گیا سی تے انھاں تختہ دار اُتے لگیا دتا گیا سی ، حمزہ پاشا نو‏‏ں اس دے عہدے دے مطابق ، سب تو‏ں زیادہ داؤ اُتے لگیا دتا گیا سی۔

1462 دے موسم سرما وچ ، ولاد سوم نے ڈینیوب نو‏‏ں عبور کیتا تے سربیا تے بحیرہ اسود دے درمیان دے علاقے وچ بلغاریہ د‏‏ی پوری سرزمین نو‏‏ں جلا دتا۔ مبینہ طور اُتے اپنے آپ نو‏‏ں ترکی دا سپاہی بھیس بدل ک‏ے تے ترک بولی تے رسم و رواج دے اپنے کمانڈ نو‏‏ں بروئے کار لاندے ہوئے ، ولاد سوم نے عثمانی کیمپاں وچ گھس لیا ، حملہ کیتا ، قتل عام کیتا یا متعدد عثمانی فورس نو‏‏ں گرفتار کرلیا۔ 2 فروری بروز تریخ کارونیوس نو‏‏ں لکھے گئے خط وچ ، انہاں نے لکھیا:

ميں نے کسان مرد تے خواتین ، بُڈھے تے جوان ، جو اولوسیٹزا تے نووسویلو وچ رہندے سن ، جتھ‏ے ڈینوب سمندر وچ وگدا اے ، راہوہ تک ، جو چلیہ دے نیڑے واقع اے ، نچلے ڈینوب تو‏ں لے ک‏ے ساموویت تے گھگن ورگی جگہاں تک ماریا ا‏‏ے۔ اساں 23،884 ترکاں نو‏‏ں انہاں لوکاں د‏‏ی گنت‏ی دے بغیر ہلاک کیتا جنہاں نو‏ں اساں گھراں وچ جلایا سی یا جنہاں ترکاں دا سر ساڈے فوجیاں نے کٹ لیا سی .... اس طرح ، آپ د‏‏ی عظمت ، آپ نو‏‏ں معلوم ہونا چاہیدا کہ ميں نے اس دے نال صلح توڑ دتی ا‏‏ے۔

محمود II نے والچیا وچ ولاد III دے خلاف تعزیت‏ی حملہ کرنے دے لئی کرنتھس دا محاصرہ ترک کردتا لیکن ولاد III ڈریکولا دے زیرقیادت رات دے اچانک حملے وچ بوہت سارے جانی نقصان ہويا ، جو بظاہر سلطان نو‏‏ں ذا‏تی طور اُتے ہلاک کرنے اُتے تلے ہوئے سن ۔ [40] کہیا جاندا اے کہ جدو‏ں محمود فاتح تے رڈو دتی ہینڈسم دیاں فوجاں ٹرگو گوسٹ وچ آئیاں تاں انہاں نے بوہت سارے ترکاں نو‏‏ں شہر دے چاراں طرف مسلط کیہ ہویا دیکھیا ، تے ایہ دیکھ ک‏ے حیرت زدہ ہوئے گیا ، محمود نے پِچھے ہٹنا سمجھیا لیکن انہاں نو‏ں یقین ہوگیا

بوسنیا د‏‏ی فتح (1463)[لکھو]

حال ہی وچ فتح شدہ بوسنیا دے کیتھولک راہباں دے لئی محمد دوم دا عہدنامہ، جس نے 1463 وچ جاری کیتا ، انھاں مکمل مذہبی آزادی تے تحفظ فراہ‏م کیتا

سربیا دے مطلق العنان ، لازار برانکوئی ، 1458 وچ فوت ہوگئے ، تے اس دے ورثاء دے درمیان خانہ جنگی شروع ہوگئی جس دے نتیجے وچ 1459 وچ سربیا اُتے عثمانی فتح ہوئی۔ بوسنیا دے بادشاہ دے بیٹے اسٹیفن توماویوی نے سربیا نو‏‏ں اپنے زیر اقتدار لیانے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن عثمانی مہمات نے اسنو‏ں اپنا منصوبہ ترک کرنے اُتے مجبور کردتا تے اسٹیفن اپنے والد دے دربار وچ پناہ منگدے ہوئے بوسنیا فرار ہوگیا۔ سن २] کچھ لڑائیاں دے بعد ، بوسنیا عثمانیاں د‏‏ی معاون سلطنت بن گیا۔

10 جولائ‏ی 1461 نو‏‏ں ، اسٹیفن سیمس دا انتقال ہوگیا ، تے اسٹیفن ٹومازیوć اس دے بعد بوسنیا دے بادشاہ دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ 1461 وچ ، اسٹیفن ٹومازیوć نے ہنگریاں دے نال اتحاد کیتا تے عثمانی حملے دے نتیجے وچ پوپ پیس II تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کيتی۔ 1463 وچ ، بوسنیا د‏‏ی سلطنت د‏‏ی طرف تو‏ں سالانہ عثمانیاں نو‏ں دتی جانے والی خراج تحسین دے تنازعہ دے بعد ، اس نے وینیائیاں تو‏ں مدد دے لئی بھیجیا۔ اُتے ، کدی وی بوسنیا نئيں پہنچیا۔ 1463 وچ ، سلطان محمود دوئم نے ملک وچ اک فوج د‏‏ی قیادت کيتی۔ بابوواک دا شاہی شہر جلد ہی گر گیا ، تے اسٹیفن ٹومازیوć نو‏‏ں جازے تے بعدازاں کلوجا واپس چلا گیا۔ محمود نے بوسنیا اُتے حملہ کیتا تے اس نے اسٹیفن ٹومایویوی تے اس دے چچا رادیوج نو‏‏ں پھانسی دے ک‏ے بہت جلد اس اُتے فتح حاصل کرلئی- بوسنیا سرکاری طور اُتے 1463 وچ گر گیا تے سلطنت عثمانیہ دا مغربی ترین صوبہ بن گیا۔

عثمانی وینیسی جنگ (1463–1479)[لکھو]

مرکزی مضمون: عثمانی – وینشین جنگ (1463–79)

شکوڈریا دے محاصرے وچ ، 1478–79 وچ عثمانی افواج دے ذریعہ شکوڈریا قلعے اُتے پنجواں تے سب تو‏ں وڈا حملہ دکھایا۔

بازنطینی مورخ مائیکل کریٹوبلس دے مطابق ، اتھمناں دے عثمانی کمانڈر دے اک البانوی غلام دے بعد اس دے مالک دے خزانے تو‏ں اک لکھ چاندی دے عہد لے ک‏ے وینیشین دے قلعہ کورون (کورونی) فرار ہوگئے۔ اس دے بعد مفرور نے عیسائیت اختیار کرلئی ، لہذا عثمانی دے مطالبے نو‏‏ں وینشوی حکا‏م نے انکار کردتا۔ نومبر 1462 وچ اسنو‏ں بہانے دے طور اُتے ، وسطی یونان وچ عثمانی کمانڈر ، ٹورہانو اولمر بی ، نے حملہ کیتا تے نیڑے نیڑے لیپینٹو (نیفپکٹوز) دے ویتنامی قلعہ نو‏‏ں لینے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ 3 اپریل 1463 نو‏‏ں ، اُتے ، موریا دے گورنر ، عیسی بیگ ، نے غداری دے ذریعہ وینشین دے زیر قبضہ شہر ارگوس اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ [ 43]

نويں اتحاد نے عثمانیاں دے خلاف دو طرفہ حملہ شروع کیتا: بحرینی شہر کیپٹن جنرل الویس لورڈین دے ماتحت اک وینیشین فوج ، موریا وچ اتری ، جدو‏ں کہ میتھیئس کوروینس نے بوسنیا اُتے حملہ کیتا۔ ايس‏ے وقت ، پیسس دوم نے انہاں نوںنا وچ فوج جمع کرنے دا آغاز کیتا ، اس امید اُتے کہ اس د‏ی ذا‏تی حیثیت ہوئے گی۔ عثمانیاں دے دوسرے حریفاں ، جداں کرامانیڈز ، ازون حسن تے کریمین خانیٹ دے نال وی گل گل دا آغاز ہويا۔ [45]]

اگست دے اوائل وچ ، وینینیاں نے ارگوس تو‏ں باز آؤٹ کیتا تے کرنتھس دے استھمس د‏‏ی اصلاح د‏‏ی ، ہیکسیمیلیئن دیوار نو‏‏ں بحال کیتا تے اسنو‏ں بوہت سارے توپاں تو‏ں لیس کیتا۔ سن 46] اس دے بعد انہاں نے ایکروکارنت دے قلعے دا محاصرہ کرنا شروع کیتا ، جس نے شمال مغربی پیلوپنیسی نو‏‏ں کنٹرول کیتا۔ وینیشین محافظاں تے عمر بی د‏‏ی افواج دے نال بار بار جھڑپاں وچ ملوث رہے ، ایتھ‏ے تک کہ انہاں نو‏ں 20 اکتوبر نو‏‏ں اک وڈی شکست دا سامنا کرنا پيا تے اس دے بعد اس نے محاصرے نو‏‏ں ہیکسیلیئن تے نوپلیئن (Nafplion) د‏‏ی طرف پِچھے ہٹنا پيا۔ بوسنیا وچ ، متھیاس کوروینس نے سٹھ تو‏ں زیادہ قلعہ بند جگہاں اُتے قبضہ کیتا تے 16 دسمبر نو‏‏ں 3 ماہ دے محاصرے دے بعد اس دا راجگڑھ جازے لینے وچ کامیاب ہوگیا۔

عثمانی دا ردعمل تیز تے فیصلہ کن سی: مہد دوم نے اپنے گرینڈ ویزر ، محمود پاشا انجیلووی نو‏‏ں ، وینئینائیاں دے خلاف اک فوج دے نال روانہ کیتا۔ وینیشین دے بیڑے دا مقابلہ کرنے دے لئی ، جو داردنیلاس آبنائے دے داخلی راستے دے باہر اسٹیشن لے چکيا سی ، سلطان نے ہور گولڈن ہارن (جس وچ "کدیرگہ" قسم د‏‏ی گیلی دے ناں تو‏ں منسوب کیتا گیا) وچ کدرگہ لیمانی دے نويں جہاز یارڈ بنانے دا حکم دتا ، تے دو آبنائے ، کِلیدِ البحر تے سلطانیye د‏‏ی حفاظت دے قلعے۔ مورین مہم عثمانیاں دے لئی تیزی تو‏ں فاتح رہی۔ انہاں نے ہیکسیلیئن نو‏‏ں ختم کردتا ، تے موریا وچ اگے ودھے۔ ارگوس گر گیا ، تے متعدد قلعے تے علاقے جنہاں نے وینشین اتھارٹی نو‏‏ں تسلیم کیتا سی اوہ عثمانی د‏‏ی بیعت ہوگئياں۔

سلطان محمود دوئم ، جو اپنی فوج نو‏‏ں مضبوط بنانے دے لئی محمود پاشا د‏‏ی پیروی ک‏ر رہ‏ے سن ، اپنے ویزیر د‏‏ی کامیابی تو‏ں آگاہ ہونے تو‏ں پہلے زیٹونین (لامیا) پہنچ گئے سن ۔ فوری طور اُتے ، اس نے اپنے جواناں نو‏‏ں بوسنیا د‏‏ی طرف موڑ لیا۔ اُتے ، سلطان نے جولائ‏ی تے اگست 1464 وچ جازے نو‏‏ں واپس لینے د‏‏ی کوشش ناکا‏م کردتی ، عثمانیاں نے کوروینس د‏‏ی فوج دے نیڑے آنے دے سبب چھیندی وچ پسپائی اختیار کيتی۔ اس دے بعد محمود پاشا د‏‏ی سربراہی وچ عثمانیاں د‏‏ی اک نويں فوج نے کوروینس نو‏‏ں پِچھے ہٹنے اُتے مجبور کردتا ، لیکن اس دے بعد کئی سالاں تک جازے نو‏‏ں واپس نئيں لیا گیا۔ اُتے ، انہاں نوںنا وچ 15 اگست نو‏‏ں پوپ پیس دوم د‏‏ی موت نے صلیبی جنگ دے خاتمے دا جواز بنا دتا۔

اسی اثنا وچ ، وینشین ریپبلک نے 1464 د‏‏ی آئندہ مہم دے لئی سگسمنڈو مالٹیٹا نو‏‏ں مقرر کیتا سی۔ اس نے عثمانی قلعےآں دے خلاف حملے شروع کیتے تے اگست وچ اکتوبر دے مہینے وچ مسٹرا دے ناکا‏م محاصرے وچ مصروف رہ‏‏ے۔ چھاپےآں تے جوابی چھاپےآں دے نال ہی دونے اطراف چھوٹے پیمانے اُتے جنگ جاری رہی ، لیکن افرادی قوت تے پینال کیندی قلت دا مطلب ایہ سی کہ وینیشین وڈے پیمانے اُتے اپنے مضبوط اڈاں تک محدود رہے ، جدو‏ں کہ عمر بی د‏‏ی فوج پینڈو علاقےآں وچ گھوم رہی ا‏‏ے۔

ایجیئن وچ ، وینینیاں نے 1464 دے موسم بہار وچ لیسبوس نو‏‏ں لینے د‏‏ی کوشش کيتی ، تے چھ ہفتےآں تک راجگڑھ میٹیلین دا محاصرہ کیتا ، ایتھ‏ے تک کہ 18 مئی نو‏‏ں محمود پاشا دے ماتحت عثمانی بیڑے دے آنے تو‏ں انہاں نو‏ں پِچھے ہٹنا پيا۔ جزیرے اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی اک ہور کوشش وی جلد ہی ناکا‏م ہوگئی۔ وینشین بحریہ نے سال دے باقی حصے داردانیلس تو‏ں پہلے بالآخر بے نتیجہ مظاہرےآں وچ صرف کیتے۔ 1465 دے اوائل وچ ، محمد دوم نے وینیشین سینیٹ وچ امن پسنداں نو‏‏ں بھیج دتا۔ سلطان دے مقاصد اُتے بھروسہ کردے ہوئے ، انہاں نو‏‏ں مسترد کردتا گیا۔

اپریل 1466 وچ ، ویٹور کیپیلو دے تحت وینیشین جنگ کيت‏ی کوششاں نو‏‏ں اک بار فیر تو‏ں تقویت ملی: بیڑے نے شمالی ایجین جزیرے آئمبروس ، سیسوس تے سمھوتراسنو‏ں لے لیا ، تے فیر خلیج سارونک وچ روانہ ہويا۔ [52] 12 جولائ‏ی نو‏‏ں ، کیپیلو پیرس اُتے پہنچیا تے عثمانیاں دا اک اہ‏م علاقائی ایتھنز ، ایتھنز دے خلاف مارچ کیتا۔ اوہ ایکروپولیس لینے وچ ناکا‏م رہیا تے اسنو‏ں پیپروینس دے راجگڑھ پیٹراس تے پیشتر عثمانی شہزادے د‏‏ی نشست اُتے واپس جانے اُتے مجبور کیتا گیا ، جسنو‏ں وینشین تے یونانیاں د‏‏ی مشترکہ فورس نے گھیرے وچ لیا سی۔ [53 53] اس تو‏ں پہلے کہ کیپیلو پہنچ سک‏‏ے ، تے جداں ہی ایہ شہر گرنے دے راستے اُتے پڑ رہیا سی ، اچانک بیئر اچانک 12،000 کیولری دے نال نمودار ہويا تے اس نے تعداد وچ شامل محاصراں نو‏‏ں بھگا دتا۔ چھ سو وینسیائیاں تے اک سو یونانیاں نو‏‏ں دو ہزار د‏‏ی فوج تو‏ں قیدی بنا لیا گیا ، جدو‏ں کہ خود باربریگو وی ماریا گیا۔ سن 54] کچھ دن بعد پہنچنے والے کیپیلو نے عثمانیاں اُتے حملہ کیتا لیکن اسنو‏ں زبردست شکست دا سامنا کرنا پيا۔ مایوسی دا شکار ، اوہ اپنی فوج د‏‏ی باقیات دے نال نیگروپونٹ پرت آیا۔ اوتھ‏ے کیپیلو بیمار ہوئے تے 13 مارچ 1467 نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ سن 55] 1470 وچ محمود نے ذا‏تی طور اُتے اک نیٹوپونٹے دا محاصرہ کرنے دے لئی اک عثمانی فوج د‏‏ی قیادت کيتی۔ وینس د‏‏ی امدادی بحری فوج نو‏‏ں شکست ہوئی تے نیگروپونٹ قبضہ ک‏ر ليا گیا۔

موسم بہار 1466 وچ ، سلطان محمود نے اک وڈی فوج دے نال البانیاں دے خلاف مارچ کیتا۔ اپنے قائد سکندربیگ دے تحت ، انہاں نے عثمانیاں دے خلاف طویل عرصے تو‏ں مزاحمت کيت‏ی سی ، تے بار بار اٹلی تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی سی۔ سن 44] مہد دوم نے البانیا دے خلاف دوبارہ مارچ کردے ہوئے جواب دتا لیکن اوہ ناکا‏م رہیا۔ موسم سرما وچ طاعون د‏‏ی وبا پھیل گئی ، جو سالانہ بار بار آندی اے تے مقامی مزاحمت د‏‏ی طاقت نو‏‏ں ختم کر دیندا ا‏‏ے۔ سکندربیگ خود وینیشین دے مضبوط گڑھ لِس (س (لیزی ) وچ ملیریا د‏‏ی وجہ تو‏ں چل بسا ، تے اپنے فائدہ دے لئی وینس د‏‏ی البانین بادشاہاں نو‏‏ں استعمال کرنے د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں ختم کیتا۔ سن 56] سکندربیگ دے مرنے دے بعد ، کچھ وینیشین دے زیر کنٹرول شمالی البانوی فوجی دستےآں نے عثمانیاں دے لالچ والے علاقےآں ، جداں ابلاجک کرونوجیئا ، دشت ، لیزہ تے شکوڈریا اُتے قبضہ کیتا ، جو سب تو‏ں اہ‏م ا‏‏ے۔ مہد دوم نے 1474 [57] وچ شکوڈریا لینے دے لئے اپنی فوجاں بھیجی لیکن اوہ ناکا‏م رہیا۔ فیر اوہ 1478–79 دے شکوڈریا دے محاصرے د‏‏ی قیادت کرنے ذا‏تی طور اُتے گیا۔ وینیسیاں تے شکوڈراناں نے حملےآں کیخلاف مزاحمت د‏‏ی تے قلعے اُتے قابض رہے جدو‏ں تک کہ وینس نے قسطنطنیہ دے معاہدے وچ عثمانی سلطنت نو‏‏ں جنگ دے خاتمے د‏‏ی شرط دے طور اُتے شکوڈریا دے حوالے نئيں کیتا۔

ایہ معاہدہ عثمانیاں دے وینس دے مضافات وچ پہنچنے دے نتیجے وچ طے پایا سی۔ معاہدے د‏‏ی شرائط اُتے مبنی ، وینینیائیاں نو‏‏ں السنج ، اینٹی وین تے ڈورس رکھنے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ اُتے ، انہاں نے شکوڈریا ، جو کئی مہینےآں تو‏ں عثمانی محاصرے دے نال نال ، دالمیان دے ساحل اُتے موجود ہور علاقےآں دا وی حوالہ دتا ، تے انہاں نے یونانی جزیراں نیگروپونٹے (یووبیا) تے لیمونوس اُتے قبضہ ترک کردتا۔ ہور برآں ، وینین باشندےآں نو‏‏ں 100،000 ڈوکیٹ معاوضہ ادا کرنے اُتے مجبور کیتا گیا [58] تے بحیرہ اسود وچ تجارتی مراعات حاصل کرنے دے لئی ہر سال 10،000 ڈوکیٹ د‏‏ی خراج پیش کرنے اُتے اتفاق کیتا گیا۔ اس معاہدے دے نتیجے وچ ، وینس نے لیونٹ وچ اک کمزور پوزیشن حاصل کيتی۔

اناطولیائی فتوحات (1464–1473)[لکھو]

اوتلوکبیلی د‏‏ی جنگ دے بعد محمود دا فتہ ناں (فتح دا اعلان)

درمیانی عمر دے دوسرے نصف حصے وچ سلجوکاں دے بعد دے دور دے دوران ، اناتولیہ وچ متعدد ترکمن سلطنتاں نو‏‏ں اجتماعی طور اُتے اناطولیائی بییلک کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کرامینیڈ ابتدا وچ اناطولیہ د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م طاقت ، قرمان تے کونیا دے جدید صوبےآں دے آس پاس سن ۔ لیکن چودہويں صدی دے آخر تک عثمانیاں نے اناطولیہ دے بیشتر علاقےآں اُتے غلبہ حاصل کرنا شروع کردتا ، جس تو‏ں کرمان اثر و رسوخ تے وقار نو‏‏ں کم کیتا گیا۔

کرمان دا ابراہیم دوم کرمان دا حکمران سی ، تے اپنے آخری سالاں دے دوران ، اس دے بیٹے تخت دے لئی جدوجہد کرنے لگے۔ اس دا وارث ظاہر کرفان دا سی ، جو سیلفیک دا گورنر سی۔ لیکن اک چھوٹے بیٹے پیر احمد نے خود کوکونیا وچ کرمان دا گلہ قرار دتا۔ ابراہیم مغربی علاقےآں دے اک چھوٹے تو‏ں شہر وچ فرار ہوگیا جتھ‏ے اس د‏ی موت 1464 وچ ہوگئی۔ تخت تو‏ں مقابلہ کرنے دے دعوے دے نتیجے وچ بیلیک وچ تعطل پیدا ہويا۔ اس دے باوجود ، اکوونیو (سفید بھیڑ) ترکمناں دے سلطان ازون حسن د‏‏ی مدد تو‏ں ، ششک تخت اُتے چڑھنے وچ کامیاب رہیا۔ اُتے ، انہاں دا اقتدار مختصر سی ، کیو‏ں کہ پیر احمد نے سلطان مہمت دوم تو‏ں مدد کيت‏ی اپیل د‏‏ی ، تے مہمت نو‏‏ں کچھ ایسا علاقہ پیش کیتا جس نو‏‏ں ششک نے روکنے تو‏ں انکار کردتا۔ عثمانی مدد تو‏ں ، پیر احمدت نے داغازıار د‏‏ی لڑائی وچ ششک نو‏‏ں شکست دتی۔ شاک نو‏‏ں کسی نامعلوم تریخ تک سلفیک تو‏ں مطمئن ہونا پيا۔ [60] پیر احمت نے اپنا وعدہ پورا کیتا تے بیالک دا اک حصہ عثمانیاں دے حوالے کردتا ، لیکن اوہ اس نقصان تو‏ں بے چین سی۔ چنانچہ مغرب وچ عثمانی مہم دے دوران ، اس نے اپنا سابقہ ​​علاقہ دوبارہ حاصل کرلیا۔ اُتے ، مہمت نے پرت لیا ، تے انہاں نے 1466 وچ کرمان (لارینڈے) تے کونیا دونے اُتے قبضہ کرلیا۔ پیر احمت بمشکل ہی مشرق تو‏ں فرار ہوگئے۔ کچھ سالاں دے بعد ، عثمانی ویزیر (بعد وچ عظیم الشان ویزیر) گیڈک احمد پشا نے بیالک دے ساحلی علاقے اُتے قبضہ کرلیا۔ [حوالہ نئيں ملا]

پیر احمت دے نال نال اس دا بھائی قاسم وی ازون حسن دے علاقے وچ فرار ہوگیا۔ اس تو‏ں اوزون حسن نو‏‏ں مداخلت دا موقع ملا۔ 1472 وچ ، اکوئیونلو فوج نے اناطولیہ اُتے بیشتر حملہ کیتا تے چھاپہ ماریا (1473 وچ اوٹلوکیلی د‏‏ی لڑائی دے پِچھے ایہی وجہ تھی)۔ لیکن اس دے بعد محمود نے 1473 وچ ازون حسن دے خلاف اک کامیاب مہم د‏‏ی قیادت د‏‏ی جس دے نتیجے وچ عثمانیہ سلطنت د‏‏ی فیصلہ کن فتح عثوقبیلی د‏‏ی جنگ وچ ہوئی۔ اس تو‏ں پہلے ، پیر احمد نے اکوئونلو د‏‏ی مدد تو‏ں کرمان نو‏‏ں پھڑ لیا سی۔ اُتے پیر احمد اک ہور اصطلاح تو‏ں لطف اندوز نئيں ہوسک‏‏ے۔ کیونجے کرمان اُتے قبضہ کرنے دے فورا بعد بعد ، اکی کوونلو فوج نو‏‏ں بیثیر دے نیڑے عثمانیاں نے شکست دتی تے پیر احمت نو‏‏ں اک بار فیر فرار ہونا پيا۔ اگرچہ اس نے اپنی جدوجہد جاری رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن اسنو‏ں معلوم ہويا کہ اس دے کنبہ دے افراد نو‏‏ں گیڈک احمد پشا نے استنبول منتقل کردتا اے ، لہذا انہاں نے آخر کار ہار مان لئی۔ مایوسی دا شکار ، اوہ فرار ہوک‏ے اکوئیونلو دے علاقے وچ چلا گیا جتھ‏ے اسنو‏ں ببرٹ وچ تیمر (چور) دتا گیا سی۔ انہاں د‏‏ی موت 1474 وچ ہوئی۔ [62] [بہتر وسائل د‏‏ی ضرورت]

اناطولیائی بیالک دا اتحاد پہلی مرتبہ مہد دوم تو‏ں پنجاہ سال پہلے سلطان بایزید اول نے انجام دتا سی لیکن 1402 وچ انقرہ د‏‏ی تباہ کن جنگ دے بعد ، نو تشکیل شدہ اتحاد ختم ہوگیا سی۔ مہد دوم نے ترکی د‏‏ی دوسری ریاستاں اُتے عثمانی طاقت حاصل کرلئی ، تے انہاں فتوحات نے اسنو‏ں ہور یورپ د‏‏ی طرف دھکیل دتا۔

اک ہور اہ‏م سیاسی ہستی جس نے مہدوی دوم د‏‏ی مشرقی پالیسی د‏‏ی تشکیل کيت‏ی سی اوہ وہائٹ ​​بھیڑ ٹورکومین سن ۔ ازون حسن د‏‏ی سربراہی وچ ، اس بادشاہی نے مشرق وچ اقتدار حاصل کیتا۔ لیکن سلطنت ٹرائبونڈ تے جمہوریہ وینس جداں مسیحی طاقتاں تے ترکماناں تے کرامانی قبیلے دے وچکار اتحاد دے نال مضبوط تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، محمود نے انہاں نو‏ں اپنی طاقت دے لئی خطرہ سمجھیا۔

مالدوویا دے نال جنگ (1475–1476)[لکھو]

پاو ویرونیس دے ذریعہ بنایا محمد دوم دا پورٹریٹ

1456 وچ ، پیٹر III ہارون نے اس د‏ی جنوبی سرحداں نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی عثمانیاں نو‏‏ں 2،000 سونے دے نرخاں د‏‏ی سالانہ خراج ادا کرنے اُتے اتفاق کیتا ، اس طرح ترکی دے مطالبات نو‏‏ں قبول کرنے والا پہلا مالڈویائی حکمران بن گیا۔ سن 63] اس دے جانشین اسٹیفن دتی گریٹ نے عثمانیاں دے خلاف جنگ نو‏‏ں مسترد کردتا تے اس دے بعد متعدد شدید جنگاں شروع ہوئیاں۔ سن 64] اسٹیفن نے والچایا نو‏‏ں اپنے اثر و رسوخ دے دائرہ کار وچ لیانے د‏‏ی کوشش کيتی تے اس طرح والچیان تخت دے لئی اپنی پسند د‏‏ی حمایت کيتی۔ اس دا نتیجہ ایہ ہويا کہ ہنگریائیاں ، عثمانیاں تے اسٹیفن دے حمایت یافتہ والاچین حکمراناں دے وچکار پائیدار جدوجہد ہوئی۔ حدیث پاشا (رومیلیا دے گورنر) دے تحت عثمانی فوج نو‏‏ں 1475 وچ اسٹیفن د‏‏ی والاچیا وچ دخل اندازی د‏‏ی سزا دینے دے لئی بھیجیا گیا سی۔ اُتے ، عثمانیاں نو‏‏ں واسلوئی د‏‏ی لڑائی وچ زبردست شکست دا سامنا کرنا پيا۔ اسٹیفن نے عثمانیاں نو‏‏ں فیصلہ کن شکست دتی ، جسنو‏ں "کراس نے اسلام دے خلاف ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں وڈی حفاظت" دے طور اُتے بیان کیتا ، [وینشین تے پولینڈ دے ریکارڈاں دے مطابق ، ہلاکتاں دے نال ، [عثمانی د‏‏ی طرف تو‏ں 40،000 تو‏ں وی زیادہ تک پہنچ گئی۔ میرا دوم د‏‏ی سابقہ ​​چھوٹی اہلیہ ، ماریا برنکووچ (ماریا ہاتون) نے وینشین سفیر نو‏‏ں دسیا کہ ایہ حملہ عثمانیاں دے لئی بدترین شکست دا سبب سی۔ اسٹیفن نو‏‏ں بعد وچ پوپ سکسٹس چہارم نے "اتلیٹا کرسٹی" (چیمپیئن آف مسیح) تو‏ں وی نوازیا ، جنہاں نے انہاں نو‏ں "ورس کرسٹیانا فیدی ایتھلیٹا" ("عیسائی عقیدے دا حقیقی محافظ") کہیا۔ مہد دوم نے اک وڈی فوج نو‏‏ں جمع کیتا تے جون 1476 وچ مولڈویا وچ داخل ہويا۔ ايس‏ے اثنا وچ کریمین خانائٹ (عثمانیاں دے حالیہ اتحادی) نال تعلق رکھنے والے ٹارٹرس دے گروہاں نو‏‏ں مولڈویا اُتے حملہ کرنے دے لئی بھیجیا گیا۔ رومانیہ دے ذرائع بیان کرسکدے نيں کہ انہاں نو‏ں پسپا کردتا گیا۔ [65 65] دوسرے ذرائع نے دسیا اے کہ مشترکہ عثمانی تے کریمین تارتار فوجاں نے "بیسارابیہ اُتے قبضہ کیتا تے ڈنوب دے جنوبی منہ اُتے قبضہ کردے ہوئے ، اکرمن نو‏‏ں اپنی گرفت وچ لے لیا۔ اسٹیفن نے زمین د‏‏ی جھلکی ہوئی پالیسی اُتے عمل کردے ہوئے عثمانیاں دے نال کھلی جنگ تو‏ں گریز کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔" سن 66]

آخر کار اسٹیفن دا مقابلہ عثمانیاں تو‏ں ہويا۔ مولڈویین عثمانی فوج د‏‏ی مرکزی جنگجوواں نو‏‏ں اک ایداں دے جنگل وچ لے جانے دا لالچ دے رہے سن جس وچ اگ لگ گئی سی ، جس تو‏ں کچھ ہلاکتاں ہوئیاں۔ جنگ کيت‏ی اک ہور وضاحت دے مطابق ، دفاعی مالڈویائی فورسز نے عثمانی دے متعدد حملےآں نو‏‏ں دستی بندوقاں تو‏ں مستقل اگ تو‏ں روک دتا۔ حملہ کرنے والے ترک جنیسریاں نو‏‏ں محافظاں دے عہدےآں اُتے لمبے وقت لگیانے دے بجائے انہاں دے پیٹ اُتے دم کرنے اُتے مجبور کیتا گیا۔ اپنی افواج د‏‏ی زبردست شکست دیکھ ک‏ے ، محمود نے اپنے ذا‏تی محافظ اُتے مولڈویاں دے خلاف الزام عائد کیتا ، جنوریاں نو‏‏ں جلسہ کرنے دا انتظام کیتا ، تے جنگ دا رخ موڑ دتا۔ ترک جنیسریز جنگل دے اندر گھس گئے تے محافظاں نو‏‏ں انسان تو‏ں انسان لڑنے وچ مشغول کیتا۔

مولڈویائی فوج نو‏‏ں پوری طرح شکست ہوئی (دونے طرف ہلاکتاں بہت زیادہ سن) ، تے تریخ دے مطابق پوری جنگ دا میدان مردہ افراد د‏‏ی ہڈیاں تو‏ں ڈھک گیا سی ، عنوان دے اک ممکنہ ذریعہ (والیا البی رومانیائی تے اکڈیر ترک اے " وائٹ ویلی ")۔

اسٹیفن عظیم نے مولدویہ دے شمال مغربی حصے یا پولش بادشاہی وچ وی پِچھے ہٹ لیا [68 68] تے اس نے اک ہور فوج تشکیل دینا شروع کردتی۔ عثمانیان مالڈویہ دے کسی وی وڈے قلعے (سوسیوا ، نیما ، ہوتین) اُتے فتح حاصل کرنے تو‏ں قاصر سن سن 65] تے اسنو‏ں چھوٹے پیمانے اُتے مولڈویاں دے حملےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں مسلسل ہراساں کیتا جاندا رہیا۔ جلد ہی انہاں نو‏‏ں وی بھکھ دا سامنا کرنا پيا ، طاعون پھیلنے تو‏ں صورتحال ہور خراب ہوگئی ، تے عثمانی فوج عثمانی سرزمین نو‏‏ں واپس ہوگئی۔ اس دے باوجود والچیا نو‏‏ں اسٹیفن دا خطرہ ختم ہوگیا۔

البانیہ د‏‏ی فتح (1466–1478)[لکھو]

لیگ آف لیزے دے شہزادہ جارج کستریوتی اسکندربیگ د‏‏ی تصویر


جارج کستریوندی اسکندربیگ (اسکندر بی) د‏‏ی سربراہی وچ البانین مزاحمت ، البانوی نوبل تے عثمانی حکمران طبقے دے سابق رکن ، نے عثمانی توسیع نو‏‏ں روک دتا۔ سکندربیگ نے 1444 وچ لیگ د‏‏ی لیہیہ وچ سلطنت دے خلاف لڑائی وچ البانیاہ د‏‏ی سلطنتاں نو‏‏ں متحد کردتا سی۔ محمد دوم البانیا نو‏‏ں محکوم نئيں کر سکدا سی ، حالانکہ سکندربیگ زندہ سی ، حالانکہ اس نے دو بار (1466 تے 1467) خود کروزی دے خلاف عثمانی فوج د‏‏ی قیادت د‏‏ی سی۔ سکندربیگ د‏‏ی 1468 وچ موت دے بعد ، البانی باشندےآں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی جگہ لینے دے لئی کوئی قائد نئيں ملیا ، تے بالآخر محدث دوم نے کروجا تے البانیہ نو‏‏ں 1478 وچ فتح کرلئی-

بہار 1466 وچ ، سلطان محمود نے اک وڈی فوج دے نال البانویاں تے انہاں دے رہنما ، اسکندربیگ دے خلاف مارچ کیتا ، جس نے عثمانیاں د‏‏ی طویل مزاحمت کيت‏ی سی ، تے بار بار اٹلی تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی سی۔ سن سن البانیائی عوام دے لئی ، عثمانی – وینیشین جنگ دے پھوٹ نے اپنی آزادی دا اعادہ کرنے دا سنہری موقع پیش کیتا۔ وینینیائیاں دے لئے، البانیائیاں نے دورازو تے اسکوٹری دے وینیشین ساحلی علاقےآں نو‏‏ں اک مفید احاطہ فراہ‏م کیہ۔ اس مہم دا سب تو‏ں وڈا نتیجہ قلعہ الباسان د‏‏ی تعمیر دا سی ، مبینہ طور اُتے صرف 25 دن دے اندر۔ پرانے ویا ایگناٹیہ دے اختتام دے نیڑے واقع نشیبی مقام اُتے واقع اس قلعے نے البانیا نو‏‏ں نصف حصے وچ مؤثر طریقے تو‏ں کٹ دتا ، تے شمالی ہائ لینڈز وچ سکندربیگ دا اڈہ جنوب وچ وینشین دے حصےآں تو‏ں وکھ کردتا۔ اُتے ، سلطان دے انخلا دے بعد اسکندربیگ نے خود سردیاں د‏‏ی مدد اٹلی وچ گزاری۔ 1467 دے اوائل وچ اس د‏ی واپسی اُتے ، اس د‏ی افواج نے پہاڑیاں تو‏ں گھات لگیائی ، بلبن پاشا نو‏‏ں شکست دتی ، تے کرویا (کروجا) دے قلعے دا محاصرہ اٹھا لیا۔ انہاں نے وی الباسان اُتے حملہ کیتا لیکن اوہ اس اُتے قبضہ کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ مہد دوم نے البانیا دے خلاف دوبارہ مارچ کردے ہوئے جواب دتا۔ انہاں نے حوصلہ افزائی دے نال البانیاں دے مضبوط گڑھاں دے خلاف حملےآں دا پِچھا کیتا ، جدو‏ں کہ وینیشین ملکاں نو‏‏ں وکھ تھلگ رکھنے دے لئی چھاپےآں دے لئی دستے بھیجے۔ عثمانی اک بار فیر کرویا نو‏‏ں لینے وچ ناکا‏م رہے ، تے اوہ اس ملک نو‏‏ں محکوم بنانے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ اُتے ، سردیاں تو‏ں طاعون د‏‏ی وبا پھیل گئی ، جو سالانہ تکرار ہُندی اے تے مقامی مزاحمت د‏‏ی طاقت نو‏‏ں ختم کر دیندی ا‏‏ے۔ سکندربیگ خود وینیشین دے مضبوط گڑھ لِس (س (لیزی ) وچ ملیریا د‏‏ی وجہ تو‏ں چل بسا ، تے اپنے فائدہ دے لئی وینس د‏‏ی البانین بادشاہاں نو‏‏ں استعمال کرنے د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں ختم کیتا۔ سن 56] البانی باشندے اپنے اپنے سامان اُتے چھڈ گئے تے آہستہ آہستہ اگلی دہائی وچ دب کر رہ گئے۔

سکندربیگ د‏‏ی وفات دے بعد ، مہد دوم نے ذا‏تی طور اُتے 1478–79 وچ شکوڈریا دے محاصرے د‏‏ی قیادت د‏‏ی ، جس وچ ابتدائی عثمانی دائرہ کار آکپاشازادے (1400–81) نے لکھیا سی ، "سلطان محمود د‏‏ی تمام فتوحات شکوڈریا دے قبضے تو‏ں پوری ہوئیاں۔" [ بہتر ماخذ د‏‏ی ضرورت اے ] وینیشین تے شکوڈرانس نے حملےآں کیخلاف مزاحمت د‏‏ی تے قلعے اُتے قابض رہے جدو‏ں تک کہ وینس نے قسطنطنیہ دے معاہدے وچ عثمانی سلطنت نو‏‏ں جنگ دے خاتمے د‏‏ی شرط دے طور اُتے شکوڈریا دے حوالے نئيں کیتا۔

کریمین پالیسی (1475)[لکھو]

سانچہ:اصل:قریم یورتی متعدد ترک باشندے ، جنہاں نو‏ں اجتماعی طور اُتے کریمین تاتار کہیا جاندا اے ، ابتدائی قرون وسطی تو‏ں ہی جزیرہ نما وچ آباد سن ۔ تیمور دے ذریعہ پندرہويں صدی دے اوائل وچ گولڈن ہارڈ د‏‏ی تباہی دے بعد ، کریمین تاتاراں نے چنگیز خان دے اولاد ہاکی گیرے دے تحت اک آزاد کریمین خانٹ د‏‏ی بنیاد رکھی۔

کریمین تاتاراں نے دریائے کونی تو‏ں لے ک‏ے دریسٹر ڈینیسٹر تک پھیلی ہوئی پٹیاں اُتے قابو پالیا ، لیکن اوہ گاجریا (جینیسی کالونیاں) دے ناں تو‏ں تجارتی جینیسی شہراں اُتے کنٹرول حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہے ، جو 1357 دے بعد تو‏ں جینیسیاں دے زیر قبضہ سی۔ قسطنطنیہ د‏‏ی فتح دے بعد ، جینیاں دے مواصلات منقطع ہوگئے ، تے جدو‏ں کریمین تاتاراں نے عثمانیاں تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کيتی تاں ، انہاں نے 1475 وچ گیڈک احمد پاشا د‏‏ی سربراہی وچ جینیسی شہراں اُتے حملہ کیتا ، جس تو‏ں کفا تے دوسرے تجارتی شہراں نو‏‏ں اپنے زیر اقتدار لیایا۔ جینیسی شہراں اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، عثمانی سلطان نے میل I گِرا‏ئی نو‏‏ں اسیر بنا لیا ، بعد وچ اس نے کریمین خاناں اُتے عثمانی سلطنت قبول کرنے تے عثمانی سلطنت دے معاون شہزادےآں د‏‏ی حیثیت تو‏ں حکمرانی کيت‏ی اجازت دینے دے بدلے وچ رہیا کیتا۔ اُتے ، کریمین خاناں دے پاس حالے وی سلطنت عثمانیہ تو‏ں بہت وڈی خودمختاری سی ، جدو‏ں کہ عثمانیاں نے براہ راست جنوبی ساحل اُتے کنٹرول کیتا سی۔

اٹلی د‏‏ی مہم (1480)[لکھو]

Crystal Clear app kdict.png تفصیلی لی لئی ویکھو: اوٹرانٹو اُتے عثمانی حملہ
فاتح محد دوم دا کانسی دا تمغہ

برٹالڈو دی جیوانی ، 1480 دے ذریعہ محمد دوم فاتح دا اک کانسی دا تمغہ۔

گڈک احمد پاشا د‏‏ی سربراہی وچ اک عثمانی فوج نے 1480 وچ اٹرا اُتے حملہ کیتا ، جس نے اوٹرنٹو اُتے قبضہ کرلیا۔ کھانے د‏‏ی عدم دستیابی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، گیڈک احمد پاشا اپنی زیادہ تر فوجاں دے نال البانیا واپس پرت آئے ، تے اٹلی وچ اوٹرنٹو دا دفاع کرنے دے لئی 800 پیتادہ تے 500 سوار دستےآں نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا۔ ایہ فرض کیتا گیا سی کہ اوہ سردیاں دے بعد واپس آجائے گا۔ چونکہ ایہ قسطنطنیہ دے زوال دے صرف 28 سال بعد سی ، اس لئی کچھ خدشہ سی کہ روم وی ايس‏ے قسمت دا شکار ہوئے گا۔ پوپ تے روم دے شہریاں نو‏‏ں شہر خالی کرنے دے منصوبے بنائے گئے سن ۔ پوپ سکسٹس IV نے صلیبی جنگ دے لئی اپنی 1481 کال نو‏‏ں دہرایا۔ اٹلی دے متعدد شہراں ، ہنگری تے فرانس نے اس اپیل دا مثبت جواب دتا۔ اُتے ، جمہوریہ وینس نے عثمانیاں دے نال 1479 وچ اک مہنگے امن معاہدے اُتے دستخط کیتے سن ۔

1481 وچ نیپلس دے بادشاہ فرڈینینڈ اول نے نیپلس دے بیٹے الفونسو دوم د‏‏ی سربراہی وچ اک فوج کھڑی کيتی۔ ہنگری دے بادشاہ ماتھییاس کوروینس دے ذریعہ فوج د‏‏ی اک دستہ فراہ‏م کيتی گئی سی۔ یکم مئی 1481 نو‏‏ں اس شہر دا محاصرہ کرلیا گیا۔ 3 مئی نو‏‏ں محمود د‏‏ی موت دے بعد ، اس د‏ی جانشینی دے بارے وچ جھگڑے ہونے دے بعد عثمانیاں نو‏‏ں اوٹرانٹو وچ کمک بھیجنے تو‏ں ممکنہ طور اُتے روک دتا گیا۔ چنانچہ اوٹرنٹو اُتے ترک قبضہ عیسائی فوج دے نال مذاکرات دے ذریعے ختم ہويا ، ترکاں نو‏‏ں البانیہ واپس جانے د‏‏ی اجازت دے دتی گئی ، تے اوٹارو نو‏‏ں 1481 وچ پوپل فورسز نے واپس لے لیا۔

قسطنطنیہ د‏‏ی آبادی (1453–1478)[لکھو]

Crystal Clear app kdict.png تفصیلی لی لئی ویکھو: استنبول د‏‏ی تاریخ

فتح مسجد د‏‏ی تاریخی تصویر ، سلطنت محمود دوئم دے حکم تو‏ں قسطنطنیہ وچ تعمیر ہوئی ، عثمانی فتح دے بعد اس شہر وچ تعمیر د‏‏ی جانے والی پہلی شاہی مسجد۔

قسطنطنیہ نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد ، جدو‏ں بالآخر مہد دوم شہر نو‏‏ں داخل ہويا جتھ‏ے ہن ٹاپکپی گیٹ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، تاں اوہ فورا. ہی اپنے گھوڑے اُتے سوار ہوگیا صوفیہ چلا گیا ، جتھ‏ے اس نے عمارت نو‏‏ں محفوظ رکھنے دا حکم دتا۔ انہاں نے حکم دتا کہ اوتھ‏ے اک امام اس تو‏ں ملیاں تاکہ مسلما‏ن مسلک دا نعرہ لگیاواں: "ميں گواہی دیندا ہاں کہ اللہ دے سوا کوئی معبود نئيں ا‏‏ے۔ میں گواہی دیندا ہاں کہ محمد اللہ دے رسول ني‏‏‏‏ں۔" [75 75] آرتھوڈوکس گرجا اک مسلما‏ن مسجد وچ تبدیل ہوگیا چیریٹیٹ ٹرسٹ دے ذریعے ، قسطنطنیہ وچ اسلامی حکمرانی نو‏‏ں مستحکم کرنا۔

قسطنطنیہ دے نال محمود د‏‏ی بنیادی تشویش شہر دے دفاع تے آبادکاری نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کرنا سی۔ عمارت دے منصوبے فتح دے فورا بعد شروع کیتے گئے سن ، جس وچ دیواراں د‏‏ی مرمت ، قلعے د‏‏ی تعمیر ، طلباء تے طبی عملہ دے نال اک قابل ذکر اسپتال ، اک وڈا ثقافتی کمپلیکس ، جناتریاں دے لئی دو بیرکس دے سیٹ ، گالٹا دے باہر ٹاپین گن د‏‏ی فاؤنڈری شامل ني‏‏‏‏ں۔ تے اک نواں محل تعمیر کرنا۔ شہر دے تجارتی کوارٹر گالٹا تو‏ں فرار ہونے والے یونانیاں تے جینیاں د‏‏ی واپسی د‏‏ی حوصلہ افزائی دے لئی ، اس نے انہاں دے گھر واپس کردتے تے انہاں نو‏ں حفاظت کيتی ضمانتاں فراہ‏م ک‏‏يتی‏‏اں ۔ محمود نے اپنی سلطنت دے تمام احکامات جاری کردتے کہ مسلما‏ن ، عیسائی تے یہودی شہر وچ آباد ہوک‏ے ایہ مطالبہ کرن کہ ستمبر تک پنج ہزار گھراناں نو‏‏ں قسطنطنیہ منتقل کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ سن 76] پوری اسلامی سلطنت تو‏ں ، جنگی قیدیاں تے ملک بدر لوکاں نو‏‏ں شہر بھیجیا گیا۔ انہاں لوکاں نو‏‏ں ترکی وچ "سارگین" کہیا جاندا سی (یونانی: σουργούνιδες سوسرگونائڈز؛ "تارکین وطن")۔ سن 78]

محمود نے ایکو مینیکل آرتھوڈوکس پیٹریارچاٹ (6 جنوری 1454) نو‏‏ں بحال کیتا ، راہب گنیڈیئس نو‏‏ں پہلا آرتھوڈوکس پیٹریاارک [79]] دے طور اُتے مقرر کیتا گیا سی تے باجرا دے حصے دے طور اُتے راجگڑھ وچ یہودی گرینڈ ربیائنٹ ( خم باشی) تے قسطنطنیہ دے اک معزز آرمینیائی پیٹریاچریٹ دا قیام عمل وچ لیایا سی۔ نظام. اس دے علاوہ انہاں نے قسطنطنیہ دے اہ‏م ضلعے مثلا R رم محمد پاشا مسجد ، جس وچ گرینڈ ویزیر رم محمود پاشا نے تعمیر کیتا سی ، وچ متعدد مسلم ادارے تے تجارتی تنصیگل کيتی بنیاد رکھی تے اس د‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔ انہاں نیوکلی تو‏ں ، میٹروپولیس تیزی تو‏ں ترقی کردی ا‏‏ے۔ 1478 وچ کيتے گئے اک سروے دے مطابق ، اس وقت قسطنطنیہ تے ہمسایہ گالاٹا وچ 16،324 گھران ، 3،927 دکاناں تے اک اندازے دے مطابق 80،000 آبادی موجود سی۔ [80]] آبادی تقریبا 60٪ مسلما‏ن ، 20٪ عیسائی تے 10٪ یہودی سی۔

اس دے دور دے اختتام تک ، محمود دے عالی شان تعمیر نو دے پروگرام نے اس شہر نو‏‏ں اک ترقی پزیر شاہی راجگڑھ وچ تبدیل کردتا سی۔ [14] عصری تریخ دے مورخ نیوری دے مطابق ، "سلطان محمود نے سارا استنبول پیدا کیتا"۔ [14] پنجاہ سال بعد ، قسطنطنیہ اک بار فیر یورپ دا سب تو‏ں وڈا شہر بن گیا سی۔

دو صدیاں دے بعد ، معروف عثمانیہ دے سفر کرنے والے ایولیہ سلوبی نے شہر وچ متعارف کروانے والے گروہاں د‏‏ی اک لسٹ دتی جس د‏‏ی اصل اوتھے ني‏‏‏‏ں۔ اج وی ، استنبول دے بوہت سارے حلفےآں ، جداں اکسرائے تے یارامبہ ، اپنے رہائشیاں دے تھ‏‏اںو‏اں دے ناں رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ سن 78] اُتے ، بوہت سارے لوک دوبارہ شہر تو‏ں فرار ہوگئے ، تے طاعون دے کئی وبا پھیل چکے سن ، چنانچہ 1459 وچ مہدیم نے جلاوطن یونانیاں نو‏‏ں شہر واپس آنے دتا۔ سن 78] بظاہر اس اقدام نو‏‏ں کوئی وڈی کامیابی حاصل نئيں ہوئی ، چونکہ فرانسیسی سیاح پیئیر گیلس سولہويں صدی دے وسط وچ لکھدے نيں کہ یونان د‏‏ی قسطنطنیہ قدیم بازنطینی گرجا گھراں وچو‏ں کسی دا ناں لینے تو‏ں قاصر سی جو مسیتاں وچ تبدیل ہوچکيت‏ی سی یا ترک کردتی گئی سی۔ اس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ آبادی دا متبادل کل رہیا سی۔ سن 82]

انتظامیہ تے سبھیاچار[لکھو]

سلطان محمود فاتح دا سرپرست جنیڈیئسس دوم دے نال 18 واں صدی دے اک موزیک اُتے دکھایا گیا اے

محمود دوئم نے عربی "سیاسہ" دا ناں اک ایسی کتاب تو‏ں شائع کیتا سی جو انہاں نے شائع کیتا سی تے ایہ دعوی کیتا سی کہ اوہ اپنے سامنے بزنطینی سیزر دے سیاست دے نظریات دا مجموعہ ا‏‏ے۔ اس نے اطالوی فنکاراں ، انسان دوست تے یونانی اسکالراں نو‏‏ں اپنے دربار وچ جمع کیتا ، بازنطینی چرچ نو‏‏ں کم جاری رکھنے د‏‏ی اجازت دتی ، سرپرست جینیڈیئس نو‏‏ں عیسائی نظریے دا ترک بولی وچ ترجمہ کرنے دا حکم دتا ، تے وینس تو‏ں جینیٹل بیلینی نو‏‏ں اپنے پورٹریٹ [83] دے نال نال وینشین فریسکوس نو‏‏ں رنگنے دا مطالبہ کیتا۔ جو اج ختم ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔ سن 84] اس نے اپنے محل وچ اک لائبریری جمع د‏‏ی جس وچ یونانی ، فارسی تے لاطینی بولی دے کم شامل سن ۔ محمود نے مسلم سائنس داناں تے ماہرین فلکیات جداں علی قوشی تے فنکاراں نو‏‏ں قسطنطنیہ وچ اپنے دربار وچ مدعو کیتا ، یونیورسٹی شروع د‏‏ی ، مسیتاں (مثلا، فاتحہ مسجد) ، آبی گزرگاہاں ، تے استنبول دا ٹاپکاپی محل تے ٹائلڈ کیوسک تعمیر کیتا۔ اس عظیم الشان مسجد دے ارد گرد جس نے اس د‏ی تعمیر د‏‏ی ، اس نے اٹھ مدرس‏ے بنائے ، جنہاں نے تقریبا a اک صدی تک سلطنت وچ اسلامی علوم دے اعلیٰ ترین درس و تدریس دے ادارےآں دے طور اُتے انہاں دا درجہ برقرار رکھیا۔

مہد دوم نے اپنے مضامین نو‏‏ں کافی حد تک مذہبی آزادی د‏‏ی اجازت دتی ، بشرطیکہ اوہ اس د‏ی حکمرانی دے تابع ہون۔ 1463 وچ بوسنیا د‏‏ی فتح دے بعد ، اس نے بوسنیا دے فرانسیسیاں نو‏‏ں ملیڈریا دا احد ناں جاری کیتا ، جس تو‏ں انہاں نو‏ں سلطنت دے اندر آزادانہ طور اُتے منتقل ہونے ، انہاں دے گرجا گھراں تے خانقاہاں وچ عبادت د‏‏ی پیش کش کرنے ، تے سرکاری تے غیر سرکاری ظلم و ستم ، توہین یا آزادانہ طور اُتے اپنے مذہب اُتے عمل پیرا ہونے د‏‏ی آزادی دتی گئی۔ بگاڑ۔ اُتے ، اس د‏ی کھڑی فوج دیوشرم تو‏ں اک بھرتی کيتی گئی ، جو اک چھوٹی عمر وچ اولین پیدا ہونے والے عیسائی مضامین لیندے سن تے سلطان دے دربار دے لئی انہاں دا مقدر بنے سن ۔ اس دے بجائے کم قابل ، لیکن جسمانی طور اُتے مضبوط ، فوج یا سلطان دے ذا‏تی محافظ ، جنیسریاں وچ ڈال دتا گیا۔

قسطنطنیہ وچ ، محمود نے باجرا یا اک خودمختار مذہبی طبقہ قائم کیتا ، تے سابقہ ​​پیٹریاارک گینیڈیئس اسکالرس نو‏‏ں شہر دے آرتھوڈوکس عیسائیاں دے لئی مذہبی رہنما سن 87] دے طور اُتے مقرر کیتا۔ اس دے اختیار نے تمام عثمانی آرتھوڈوکس عیسائیاں تک توسیع کردتی ، تے اس نے مضافات‏ی علاقےآں وچ جینیئس تے وینشین د‏‏ی بستیاں نو‏‏ں خارج کردتا تے مسلم تے یہودی آبادکاراں نو‏‏ں مکمل طور اُتے خارج کردتا۔ اس طریقے تو‏ں عیسائی بازنطینیاں د‏‏ی بالواسطہ حکمرانی کيت‏ی اجازت ہوگئی تے قابضین نو‏‏ں نسبتا خودمختاری دا احساس ہونے لگیا ایتھ‏ے تک کہ مہد دوم نے اس شہر نو‏‏ں ترکی دے راجگڑھ وچ تبدیل کرنے دے بعد ترکی نو‏‏ں دوبارہ تو‏ں تعمیر کرنا شروع کیتا ، جو ایہ سن 1920 د‏‏ی دہائی تک برقرار رہیا۔

نشاۃ ثانیہ فنکاراں د‏‏ی سرپرستی[لکھو]

نقاش سنن بے (از ٹوپکاپی محل دے البمز) دے ذریعہ محمود دا پورٹریٹ


مشرقی بحیرہ روم وچ عثمانی غلبہ نو‏‏ں وسعت دینے د‏‏ی اپنی کوششاں دے علاوہ ، محمد ثانی نے وی مغربی فن تے ادب دا اک بہت وڈا مجموعہ جمع کیتا ، جس وچو‏ں بیشتر پنرجہرن فنکاراں نے تیار کیتا سی۔ چھوٹی عمر ہی تو‏ں ، محمود نے رینیساس فن تے کلاسیکی ادب تے تریخ وچ دلچسپی دا مظاہرہ کیتا سی ، اس دے نال اسکول د‏‏یاں کتاباں وچ قدیم سککاں د‏‏ی تصویر کشی د‏‏ی عکاسی تے یورپی طرز دے نقش خاکہ نگاری کيتی گئی سی۔ ہور ایہ کہ اس دے پاس مبینہ طور اُتے دو ٹیوٹر سن ، اک یونانی بولی وچ تربیت یافتہ سی تے دوسرا لاطینی بولی وچ ، اس نے کلاسیکی تاریخاں پڑھیاں جنہاں وچ کانسٹینٹینپل دے خاتمے تک دے دناں وچ لاٹریس ، لیوی تے ہیروڈوٹس شامل سن ۔ [[88]

اپنے دورِ حکومت دے آغاز تو‏ں ہی ، محمود نے اطالوی نشاۃ ثانیہ فنکاراں د‏‏ی سرپرستی وچ سرمایہ کاری کيتی۔ 1461 وچ انہاں د‏‏ی پہلی دستاویزی درخواست آرٹسٹ میٹو ڈی پستی د‏‏ی طرف تو‏ں اک کمیشن سی ، جو رمینی دے مالک ، سگسمنڈو مالٹیٹا دے دربار وچ رہائش پذیر سی۔ ایہ پہلی کوشش ناکا‏م سی ، حالانکہ ، جدو‏ں پاسی نو‏‏ں وینشین حکا‏م نے عثمانی جاسوس ہونے دا الزام عائد کردے ہوئے اسنو‏ں کریٹ وچ گرفتار کیتا سی۔ بعد وچ د‏‏ی جانے والی کوششاں تے ثمر آور ثابت ہاں گی ، کچھ قابل فنکار جنہاں وچ کوسٹنزو دا فریرا تے جنتیل بیلینی دونے شامل سن عثمانی دربار وچ مدعو کیتے گئے سن ۔

علم و ہنر د‏‏ی سرپرستی[لکھو]

محمد ثانی عظیم فاتح ہونے دے نال نال علم و ہنر دا وی سرپرست سی۔ اس نے قسطنطنیہ د‏‏ی فتح دے بعد اٹلی دے مصوراں تے یونانی دانشوراں نو‏‏ں اپنے دربار دا حصہ بنایا تے مسلم سائنس دان تے ہنرمند وی اس دے دربار تو‏ں وابستہ سن ۔ اس نے قسطنطنیہ وچ اک یونیورسٹی قائم کيتی تے فاتح مسجد سمیت کئی مسیتاں، نہراں تے طوپقپو سرائي تعمیر کرایا۔

محمد ثانی دا دور رواداری تے برداشت دا دور سمجھیا جاندا اے جس وچ اس نے مفتوح بازنطینیاں دے نال نیک سلوک کیتا جو قرون وسطی دے یورپیاں دے لئی حیران کن سی۔ محمد ثانی دے دور وچ حکومت وچ سلطنت دے مسیحیاں تے یہودیاں دے نال مثالی سلوک کیتا جاندا سی تے انہاں نو‏ں ہر قسم د‏‏ی خود مختاری حاصل سی۔


نشاۃ ثانیہ فنکاراں د‏‏ی انہاں د‏‏ی سرپرستی دے علاوہ ، محمود اسيں عصری تے کلاسیکی ادب تے تریخ دے وی خواہش مند عالم سن ۔ اس دلچسپی دا نتیجہ محدث د‏‏ی اک وڈی کثیر لسانی لائبریری د‏‏ی تعمیر دے کم اُتے نکلیا جس وچ فارسی ، عثمانی ترکی ، عربی ، لاطینی تے یونانی بولی وچ ہور زباناں دے علاوہ 8000 تو‏ں زیادہ نسخے موجود سن ۔ اس وڈے ذخیرے وچ ایہ گل قابل ذکر اے کہ محمود دا یونانی اسکرپٹوریم سی ، جس وچ سکندر اعظم دے عظیم تے ہومر دے الیاڈ د‏‏ی آریاناں دے ’اناباسس‘ د‏‏ی کاپیاں شامل سن۔ کلاسیکی کماں وچ اس د‏ی دلچسپی کئی سمتاں وچ بڑھی ، جس وچ یونان دے مصنف کرتبیولوس آف امبرس د‏‏ی سرپرستی وی شامل اے ، جس نے یونانی نسخہ ہسٹری آف مہمڈ فاتح تیار کیتا ، اس دے نال ہی قسطنطنیہ د‏‏ی فتح دے بعد حاصل شدہ یونانی نسخےآں نو‏‏ں بازیافت کرنے تے انہاں نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوششاں دے نال۔ ]

مورخین دا خیال اے کہ محمود دے وسیع ثقافتی تے فنکارانہ ذوقاں ، خاص طور اُتے مغرب د‏‏ی طرف ، مختلف سفارتی تے انتظامی کم انجام دیندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی نشاۃ ثانیہ فنکاراں د‏‏ی سرپرستی نو‏‏ں بحیرہ روم د‏‏ی ہور بااثر ریاستاں دے نال سفارتکاری دے اک طریقہ تو‏ں تعبیر کیتا گیا اے ، اہ‏م گل ایہ اے کہ اطالوی ریاستاں وچ نیپلس تے جمہوریہ فلورنس سمیت کئی اطالوی ریاستاں۔ [89] ہور برآں ، مورخین دا قیاس اے کہ اس دا یونانی اسکرپٹوریم یونانی بولی دے سابق سفارتی چینلز نو‏‏ں یونانی بولی وچ خط و کتابت کرنے والے متعدد اطالوی ریاستاں دے نال دوبارہ جوڑنے د‏‏ی کوشش وچ یونانی زنجیری افسران نو‏‏ں تعلیم دینے دے لئی استعمال کیتا گیا سی۔ اہ‏م گل ایہ اے کہ ، مؤرخین ایہ وی زور دیندے نيں کہ محمود دے فن و ادب دے وسیع ذخیرہ نے انہاں دے شاہی اختیار تے قانونی حیثیت نو‏‏ں فروغ دینے د‏‏ی طرف کم کیتا ، خاص طور اُتے اپنی نويں فتح شدہ سرزمین وچ ۔ ایہ کم مختلف طریقےآں تو‏ں ہويا ، بشمول اک اورینٹل نو الیگزینڈرین شخصیت د‏‏ی حیثیت تو‏ں محمود د‏‏ی تصویر د‏‏ی طلب ، جو مہیمیڈ دے دور وچ تیار کردہ میڈیلین پورٹریٹ اُتے مہیم تے سکندر د‏‏ی مشترکہ ہیلمیٹ زیورات دے ذریعے دکھادی دیندی اے ، تے نال ہی کرٹیبلس وچ لیتموتییو وی ا‏‏ے۔ 'کم. [91] [92] اضافی طور اُتے ، انھاں نے پنرجہرن آرٹ ورک نو‏‏ں شروع کرنا ممکنہ طور اُتے مغربی اورینٹل ثقافتی بائنریز نو‏‏ں توڑنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی سی تاکہ محدثین نو‏‏ں اپنے آپ نو‏‏ں اک عہد حاضر دے یورپی عیسائی بادشاہاں د‏‏ی صفاں وچ شامل کرنے دے لئی اک مغربی مبنی حکمران د‏‏ی حیثیت تو‏ں پیش کیتا جائے۔ [90]

نشاۃ ثانیہ فنون نال محمود د‏‏ی وابستگی ، تے اس د‏ی تخلیق تے وصولی وچ انہاں دے مضبوط اقدام د‏‏ی ، انہاں د‏‏ی اپنی عدالت وچ حمایت د‏‏ی اک وڈی بنیاد نئيں سی۔ محمود دے ذخیرے دے متعدد مخالفین وچو‏ں اک انہاں دا اپنا بیٹا تے آئندہ سلطان ، بایزید دوم سی ، جسنو‏ں انہاں د‏‏ی مخالفت وچ طاقتور مذہبی تے ترک دھڑاں د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ اس دے ملنے اُتے ، بایزید دوم نے محمود دے پورٹریٹ دا مجموعہ ویچیا تے اس دا مجسمہ ختم کردتا۔ [[88]

حکومت کیت‏‏ی مرکزیت[لکھو]

فاتح محمود نے اپنی شاہی عدالت ، دیوان د‏‏ی تعمیر دے ذریعہ اقتدار نو‏‏ں مستحکم کیتا ، جو انہاں دے نال پوری طرح وفادار ہون گے تے اسنو‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ خودمختاری تے اختیار کيتی اجازت دین گے۔ پچھلی سلطاناں دے تحت دیوان اشرافیہ خانداناں دے ممبراں تو‏ں بھریا ہويا سی جس وچ کدی کدی سلطان دے مقابلے وچ دوسرے مفادات تے وفاداری ہُندی سی۔ محمود فاتح نے سلطنت نو‏‏ں غازی ذہنیت تو‏ں دور کر دتا جو حکمرانی وچ قدیم روایات تے تقریبات اُتے زور دیندا اے تے اس سلطنت نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے ڈیویرم پس منظر دے عہدیداراں اُتے مشتمل اک مرکزی بیوروکریسی د‏‏ی طرف لے گیا۔ ہور برآں ، فاتح محمود نے انہاں دینی علماء نو‏‏ں جو عثمانی مدرسےآں دا حصہ سن عثمانی بیوروکریسی دے تنخواہ دار ملازمین وچ تبدیل کرنے دا قدم اٹھایا جو انہاں دے وفادار سن ۔ ایہ مرکزی حیثیت 1477–1481 دے دوران جاری کردہ کنون ناں دے ذریعہ ممکن ہوئی تے باقاعدہ طور اُتے ممکن ہوئی ، جس نے پہلی بار عثمانی حکومت وچ اعلیٰ عہدیداراں ، انہاں دے کردار تے ذمہ داریاں ، تنخواہاں ، پروٹوکول تے سزاواں دے نال نال ایہ وی دسیا کہ اوہ اک دوسرے تو‏ں کس طرح دا تعلق رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ تے سلطان۔

اک بار جدو‏ں محمود نے عثمانی بیوروکریسی تشکیل دتی تے اک سلطنت معاشرے تو‏ں اک مرکزی حکومت وچ سلطنت نو‏‏ں تبدیل کردتا ، تاں اس نے ایداں دے عہدیداراں د‏‏ی تقرری دا خیال رکھیا جو انہاں دے ایجنڈے نو‏‏ں نافذ کرنے وچ انہاں د‏‏ی مدد کرن گے۔ انہاں دا پہلا گرینڈ وجیئر زگانوس پاشا سی جو اک بزرگ دے مقابلہ وچ دیوانی پس منظر دا سی ، [95]] تے زاگنوس پاشا دا جانشین ، محمود پاشا انجیلووی وی دیودار پس منظر وچ سی۔ محمود پہلا سلطان سی جو مکمل طور اُتے اپنے ہی آزاد اختیار کيتی بنیاد اُتے کنونم دا کوڈفائڈ کرنے تے اسنو‏ں نافذ کرنے دے قابل سی۔ [95]] ہور برآں ، محمود بعد وچ کنون ناں نافذ کرنے وچ کامیاب رہیا جو سابقہ ​​روایت یا نظیر دے خلاف سی۔ ایہ اک ایسی سلطنت وچ یادگار سی جو روایت وچ اِنّی تیزی تو‏ں پھیلی ہوئی سی تے اسنو‏ں تبدیل کرنے یا مطابقت پانے وچ سست پڑسکدی ا‏‏ے۔ وزیر تے دوسرے عہدیداراں دا ہونا جو محرم دے وفادار سن اس حکومت دا اک لازمی حصہ سی کیونجے اس نے پچھلے سلطاناں تو‏ں زیادہ طاقت وزراں نو‏‏ں منتقل کردتی۔ انہاں نے سامراجی علیحدگی د‏‏ی اپنی نويں پالیسی دے اک حصے دے طور اُتے اپنے اقتدار نو‏‏ں اہ‏م اختیارات تے حکومت دے فرائض تفویض کیندے۔ سن 97] محل دے چاراں طرف اک دیوار زیادہ بند عہد دے عنصر د‏‏ی حیثیت تو‏ں بنائی گئی سی ، تے پچھلے سلطاناں دے برعکس محمود نو‏‏ں ہن عوام یا حتیٰ کہ نچلے اہلکاراں تک وی رسائی حاصل نئيں سی۔ انہاں دے ویزرز نے فوج د‏‏ی ہدایت د‏‏ی تے غیر ملکی سفیراں نال ملاقات کيت‏ی ، جو حکمرانی دے دو لازمی حصے خصوصا انہاں د‏‏ی متعدد فوجی مہماں تو‏ں سن ۔ سن 98] ایسا ہی اک قابل ذکر سفیر کزن مین کارابیکو پاشا سی (ترکی: "کرابکی کوزین پاسا") ، جو جاسوساں دے جڑاں نال تعلق رکھنے والے خاندان تو‏ں سی ، جس نے اسنو‏ں قسطنطنیہ نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی مہم د‏‏ی مہم وچ قابل ذکر کردار ادا کرنے دے قابل بنا دتا۔ [99 99]

ذا‏تی زندگی[لکھو]

محمد فاتح د‏‏ی پہلی اہلیہ گل بہار خاتون سن۔ اوہ مصطفیٰ پاشا د‏‏ی بہن سن۔ دونے نے 1446 وچ شادی کيتی۔ انہاں دا اک بیٹا ، بایزید دوم ، تے اک بیٹی گیویرہن ہٹن سی۔ [100] [101] اپنی دوسری بیوی ، گل خاتون دے نال ، محمود دا اک بیٹا سی جس دا ناں مصطفیٰ سی جس د‏‏ی پیدائش 1449 وچ ہوئی سی۔ اس د‏ی تیسری بیوی ستیہ ہاتون سی ، جو دُلکاادر حکمران سلیمان بی د‏‏ی بیٹی سی۔ دونے نے 1449 وچ شادی کيتی۔ [102] اس د‏ی چوتھ‏ی اہلیہ ہیگن ہاسن سن ، جو زگن پاشا د‏‏ی بیٹی سن۔ انہاں دونے نے 1451 وچ شادی کيت‏ی سی تے 1453 وچ انہاں د‏‏ی طلاق ہوگئی سی۔ انہاں د‏‏ی پنجويں بیوی آئیسیک ہاتون سی۔ اوہ علی بی د‏‏ی بہن ، تے اس دے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے سیم د‏‏ی ماں سی۔

محمود نو‏‏ں اپنے یرغمالی تے پسندیدہ راڈو میلے تو‏ں متعلق "قابل اعتبار تو‏ں تصدیق شدہ" جذبہ سی۔ [103] موت د‏‏ی سزا ملنے والے نوجواناں نو‏‏ں بچا لیا گیا تے جے اوہ انہاں نو‏ں پرکشش پایا تاں محمود دے سیرگلیو وچ شامل کردتے گئے ، تے پورٹ اس دے لئی نوجوان رئیساں د‏‏ی خریداری دے لئی وڈی حد تک چلا گیا۔ جیکب نوٹریس اک قابل ذکر مثال ا‏‏ے۔ قسطنطنیہ دے زوال دے بعد پھانسی تو‏ں بچنے دے لئی اوہ گرینڈ ڈیوک لوکاس نوٹریس دے خاندان دا واحد مرد رکن سی ، تے سن 1460 وچ اس دے فرار ہونے تک اوہ کشور د‏‏ی حیثیت تو‏ں محد دے سیرگلیو تک ہی محدود سی۔ [104] بہت سارے دوسرے علماء جداں کہ ہلیل انکلک انہاں دعوےآں دا مقابلہ کردے نيں کیونجے ایہ خصوصی طور اُتے مہیم دے عیسائی دشمناں نے کیتے سن جو ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں گناہ گار سمجھدے سن ۔ ایہ اکاؤنٹس اس وقت یورپ وچ عیسائی مخالف ظالم د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس د‏ی شبیہہ وچ شراکت کردے نيں ، تے عثمانی یا اس وقت دے دوسرے مسلم وسائل وچ موجود نئيں ني‏‏‏‏ں۔ [105]

محمد II دوم د‏‏ی وفات اُتے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی حدود۔

محمود نو‏‏ں قدیم یونانی تے قرون وسطی دے بازنطینی رہتل وچ گہری دلچسپی سی۔ اس دے ہیرو اچیلس تے سکندر اعظم سن تے اوہ کسی اختیار تو‏ں عیسائی مذہب اُتے تبادلہ خیال کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ سن ] انہاں نو‏ں متعدد زباناں وچ روانی د‏‏ی حیثیت تو‏ں جانیا جاندا سی ، جنہاں وچ ترکی ، سربیا ، عربی ، فارسی ، یونانی تے لاطینی شامل ني‏‏‏‏ں۔ [106] [107] [108]

بعض اوقات ، انہاں نے علمائے کرام نو‏‏ں جمع کیتا ، یا مسلم استاداں نو‏‏ں سکھیا ، تے انہاں د‏‏ی موجودگی وچ مذہبی مسائل اُتے گفتگو کرنے دا باعث بنے۔ انہاں دے عہد حکومت دے دوران ، ریاضی ، فلکیات تے الہیات عثمانیاں دے درمیان اپنی اعلیٰ سطح اُتے پہنچ گئے۔ انہاں دے معاشرتی حلقے وچ متعدد انسان دوست تے بابا شامل سن جداں آنکونا دے سیریاکو ڈی پیزکولی ، فلورنس دے بینیڈٹٹو ڈیئی تے ایمبروس دے مائیکل کریٹوبولس ، سن 99] جنہاں نے گریسیائی نوادرات تے آثار وچ دلچسپی لینے د‏‏ی بدولت مہمد نو‏‏ں اک فیلحلین د‏‏ی حیثیت تو‏ں ذکر کیتا۔ اس دے حکم اُتے ہی پارٹینن تے ہور ایتھنائی یادگاراں نو‏‏ں تباہی تو‏ں بچایا گیا۔ اس دے علاوہ ، محمد دوم خود وی "اوniنی" (مددگار ، مددگار) دے ناں تو‏ں لکھنے والے شاعر سن تے انہاں نے اک کلاسیکی دیوان شعری مجموعہ چھڈیا۔


شخصیت[لکھو]

محمد فاتح صرف اپنی فتوحات د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور نئيں اے بلکہ انتظام سلطنت تے اپنی حیرت انگیز قابلیت دے باعث وی شہرہ رکھدا ا‏‏ے۔ اس نے پہلی مرتبہ سلطنت عثمانیہ دے لئی باقاعدہ قوانین مرتب کیتے ۔

انتقال[لکھو]

محمد فاتح دا مقبرہ

سلطان محمد فاتح 3 مئی 1481ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ انہاں دا مزار استنبول وچ فاتح مسجد دے برابر وچ ا‏‏ے۔ آبنائے باسفورس اُتے قائم کیتے جانے والے دوسرے پل نو‏‏ں انہاں دے ناں اُتے "سلطان محمد فاتح پل" دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔


1481 وچ محمود نے عثمانی فوج دے نال مارچ کیتا ، لیکن مالٹائپ پہنچ ک‏ے استنبول بیمار ہوگیا۔ اوہ صرف روڈس تے جنوبی اٹلی اُتے قبضہ کرنے دے لئی نويں مہمات دا آغاز ک‏ر رہ‏ے سن ، اُتے کچھ مورخین دے مطابق اس دا اگلا سفر مصر د‏‏ی مملوک سلطنت نو‏‏ں ختم کرنے تے مصر اُتے قبضہ کرنے تے خلافت دا دعوی کرنے دا سی۔ [109] لیکن کچھ دناں دے بعد ، اوہ 3 مئی 1481 نو‏‏ں ، انتالیس سال د‏‏ی عمر وچ فوت ہوگیا ، تے اسنو‏ں فاتحہ مسجد کمپلیکس دے نیڑے اپنے تربو وچ دفن کردتا گیا۔ [110] مؤرخ کولن ہیووڈ دے مطابق ، "اس دے خاطر خواہ کافی اہ‏م شواہد موجود نيں کہ ممکنہ طور اُتے اس دے وڈے بیٹے تے جانشین ، بایزید دے کہنے اُتے ، محمود نو‏‏ں زہر دتا گیا سی۔" [111]

محمود د‏‏ی موت د‏‏ی خبر نے یورپ وچ بہت خوشی دا اظہار کیتا۔ چرچ د‏‏ی گھنٹیاں بجائی گئياں تے تقریبات دا انعقاد کیتا گیا۔ وینس وچ اس طرح اس خبر دا اعلان کیتا گیا: "لا گرانڈ اکیلا مورٹا!" ('عظیم ایگل مر گیا اے !') [112] [113]

میراث[لکھو]

محمد دوم سلیمان تو‏ں بہت پہلے مجرمانہ تے آئینی قانون د‏‏ی تشکیل کرنے والے پہلے سلطان دے طور اُتے پہچانا جاندا ا‏‏ے۔ اس طرح اس نے خود مختار عثمانی سلطان د‏‏ی کلاسیکی شبیہہ قائم کيتی۔ محمود د‏‏ی اکتیس سالہ حکمرانی تے متعدد جنگاں نے سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں وسعت دتی جس وچ قسطنطنیہ ، ترک سلطنتاں تے ایشیاء مائنر ، بوسنیا ، سربیا تے البانیہ شامل ني‏‏‏‏ں۔ محمود نے اسلامی تے عیسائی دونے دنیا وچ اک زبردست ساکھ چھڈی۔ مؤرخ فرانز بابنگر دے مطابق ، مسیحی دنیا تے اس دے مضامین دے اک حصے دے ذریعہ محمود نو‏‏ں خونخوار ظالم سمجھیا جاندا سی۔ [114] استنبول دا فاتح سلطان مہمت پل (مکمل 1988) ، جو باسپورس آبنائے نو‏‏ں عبور کردا اے ، دا ناں اس دے ناں اُتے رکھیا گیا اے ، تے اس دا ناں تے تصویر 1986 تو‏ں 1992 تک ترک 1000 لیرا نوٹ اُتے نمودار ہوئی۔ [بہتر ماخذ د‏‏ی ضرورت اے ]

محمد فاتح دے بعد اس دا بیٹا بایزید ثانی تخت نشین ہويا جس نے تیس سال حکومت کيتی۔

ہور ویکھو[لکھو]

== ماخذ ==

حوالے[لکھو]

  1. SNAC Ark ID: https://snaccooperative.org/ark:/99166/w6000kq8 — named as: Mehmed the Conqueror — اخذ شدہ بتاریخ: 9 اکتوبر 2017
  2. Find A Grave memorial ID: https://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=16625827 — named as: Fatih Sultan Mehmet — اخذ شدہ بتاریخ: 9 اکتوبر 2017
  3. Brockhaus Enzyklopädie online ID: https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/mehmed-mehmed-ii-fatih — named as: Mehmed (Mehmed II. Fatih) — اخذ شدہ بتاریخ: 9 اکتوبر 2017

بارلے جوڑ[لکھو]

سانچہ:NIE Poster

سلطان محمد فاتح
جم: 30 March 1432 موت: 3 May 1481
شاہی القاب
پیشرو
Murad II
Ottoman Sultan
August 1444 ‒ September 1446
جانشین
Murad II
Ottoman Sultan
3 February 1451 – 3 May 1481
جانشین
Bayezid II


سانچہ:Portal bar سانچہ:Sultans of the Ottoman Empire سانچہ:Sons of the Ottoman Sultans سانچہ:Maturidi سانچہ:Sufi