سلطنت غوریہ

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
غوریان‎ / شنسبانی

غوریان​/شنسبانی غوری سلطنت


1148–1215
 

راجگڑھ فیروزکوہ

ہرات غزنی (1170 دا دہاکا-1215 ) لاہور (اخیر ویلے)

بولیاں فارسی (راج بولی)
مذہب سنی اسلام
حکومت سامراج
سلطان
 - 1148-1157 علاؤالدین جہانسوز
 - 1157-1202 غیاث الدین غوری
 - 1202-1206 محمد غوری
 - 1206-1210 قطب الدین ایبک
تاریخی دور قرون وسطی
 - قیام 1148
 - اختتام 1215
ہن دے دیس
Warning: Value specified for "continent" does not complyY1Y2

سلطنت غوریہ 552ھ توں 603ھ تک افغانستان تے ملحقہ علاقیاں تے قائم رہن والی قرون وسطی دی اک سلطنت سی ۔جس نوں برصغیر دی تریخ چ بہت اہمیت حاصل اے ۔ غوری خاندان دی اس حکومت نوں " آل شنسب "دی حکومت وی آکھیا جاندا اے ۔


حکومت[لکھو]

غوری سلطنت جاں غوری سلسلہ (فارسی: سلسلہ غوریان، انگریزی: Ghurids), جو اپنے آپ نوں شنسبانی راج ٹبر (شنسبانی, شنسبانی) سدیا کردے سی، اک قرون وسطی شاہی خاندان سی جس نے ایران، افغانستان، اتلے لہندے ہندستان (دلی تک)، خراساناتے موجودہ چین دے سنکیانگ صوبے دے کئی حصےآں اُتے 1148 توں 1215 عیسوی تکّ راج کیتا۔ ایہہ راج ٹبرغزنوی راج ٹبر دے پتن کے بعد اٹھیا سی۔ ایہہ شاہی ٹبر افغانستان دے صوبہ غور وچّ مرتکز سی اتے اتہاسکاراں دا مننا ہے کہ اسدا راجگھرانا تاجک مول دا سی(پر صحیح نسلی مول شکی ہے)۔[1]


اہمیت[لکھو]

غوری خاندان دی حکومت سلطنت غزنویہ دے خاتمے دے بعد قائم ہوئی ، اگرچہ کیہہ حکومت صرف 50 سال قائم رہی پر تریخ اسلام چ اسنوں اس لئی بہت اہمیت حاصل اے کہ اس دے دور چ پہلی واری شمالی ہند تے بنگال چ اسلامی حکومت دی بنیاد پئی ۔

غوری خاندان شروع چ غزنی دی حکومت دا باجگذار سی تے کابل تے ہرات دے وچکار غور دے پہاڑی علاقے تے اس دی حکومت سی ۔ اس علاقے دا مرکز فیروز کوہ سی ۔ غور دے باشندے نسلا تاجک سن ۔ اس وقت تک اسلامی تریخ چ جنہاں قوماں نے نمایاں کردار ادا کیتا اوہ عرب ، ایرانی ، ترک تے بربر سن ۔ غوریاں دے دور حکومت چ تاجک پہلی واری اسلامی تریخ چ اک عظیم قوم دی حثیت نال نمایاں ہوئے ۔

سلطنت داقیام[لکھو]

سلطان ابراہیم غوری [451ء-492ء] دے بعد غور دے حکمران ملک عزالدین حسین نے خودمختاری حاصل کرلئی ۔

غیاث الدین تے شہاب الدین[لکھو]

شہاب الدین دیاں فتوحات[لکھو]

کھوکھراں دا قبول اسلام[لکھو]

ہرات دی ترقی[لکھو]

راجگڑھ[لکھو]

غوری راج ٹبر دا پہلا راجگڑھ صوبہ غور دا فیروزکوہ شہر سی لیکن بعد وچّ ہرات بن گیا۔ اسدے علاوہ غزنی اتے لاہور نوں وی راجگھاں دی طرحاں استعمال کیتا جاندا سی، خاصکر سردیاں وچّ۔ دلی دا پرسدھ قطب مینار اسے شاہی ٹبر دے قطب الدین ایبک دا بنوایا ہویا ہے، جس نے دلی سلطنت دی نیہہ وی رکھی۔[2] اس شاہی ٹبر دے پتن دے بعد ایران وچّ خوارزم​ شاہ شاہی ٹبر(خوارزم شاہی سلطنت اتے ہندستان وچّ دلی سلطنت دے خاندان غلاماں (جس نوں مملوک راجٹبر وی کہندے ہن) نے اسدی جگہ لئی۔

اتہاس[لکھو]

ادھ 12ویں صدی توں پہلاں غوری سردار 150 سالاں تکّ ئزنویاں اتے سلجوقاں دے ماتحت رہے ۔ اس ویلے دے انت تکّ غزنوی آپ سلجوکاں دے ماتحت ہو چکے سن ۔[3]

شروعاتی دور[لکھو]

1148-1149 وچّ قطب-الدین ناں دا اک مقامی غوری سردار کسے خاندانی جھگڑے دے بعد پناہ لین جدوں غزنی آیا تاں غزنوی بادشاہ بہرام شاہ نے اسنوں زہر دیکے مار دتا۔ بدلہ لین لئی، اسدے بھرا سیف الدین نے غزنی ولّ مارچ کیتا اتے بہرام شاہ نوں ہرایا' پر اک سال بعد بہرام شاہ واپس آ گیا اتے سیف دے خلاف اک نرنائی جت حاصل کر لئی، اتے جلدی ہی سیف نوں پھڑ لیا گیا اتے صلیب تے ٹنگ دتا گیا۔ سیف دا اک ہور بھرا بہاء الدین سیم پہلا، اپنے دو بھراواں دی موت دا بدلہ لین لئی چل پیا، پر رستے وچّ ہی کسے قدرتی کارن کرکے اس دی موت ہو گئی۔ اس غزنی نہ پہنچ سکیا۔

بدلہ لین لئی اوہناں دے سبھ توں چھوٹے بھرا علاؤ الدین حسین نے غزنی اتے حملہ کر دتا اتے اسنوں 7 دناں تکّ لٹیا اتے جلاکے راکھ کر دتا۔ اسدے بعد اسنوں جہانسوز دے نام نال جانیا جان لگا، جسدا مطلب جہان وچّ اگّ لگاؤن والا ہندا ہے۔ اسدے نال ہی غزنوی سلطنت ختم ہون لگی۔[4]

حوالے[لکھو]

  1. C. E. Bosworth: GHURIDS. In Encyclopaedia Iranica. 2001 (last updated in 2012). Online edition.
  2. The Last Lingua Franca: English Until the Return of Babel, Nicholas Ostler, pp. 98, Bloomsbury Publishing USA, 2010, ISBN 978-0-8027-1771-9, ... in 1206 the Ghurids conquered Delhi, initiating the Delhi Sultanate, a Muslim empire that would last over three hundred years ...
  3. Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia, pp. 294, Psychology Press, 2005, ISBN 978-0-415-96690-0, ... By Bahram's reign (1118-ca. 1152), however, the Ghaznavids were little more than seljuk vassals ... Bahram's injudicious poisoning of a Ghuri chief led to the destruction of Ghazna around the year 1150 and its occupation by the Oghuz in the early 1160s ...
  4. Dictionary of Battles and Sieges: A Guide to 8,500 Battles from Antiquity Through the Twenty-first Century, Tony Jaques, pp. 392, Greenwood Publishing Group, 2007, ISBN 978-0-313-33538-9, ... In revenge for the torture and execution of his brother at Ghazni in 1148, Ala-ud-Din then destroyed Ghazni city, burning it to the ground and earning the nickname Jahan-Suz (the burner). His victory effectively ended the Ghaznavid Dynasty ...