نمر باقر النمر

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
نمر باقر النمر
نمر باقر آل نمر
تصویر عنوان آیت اللہ
مذہب اثناعشری[1]
مکتبہ فکر محمد حسینی شیرازی، محمد تقی المدرسی[1]
ہورناں
  • نمر النمر
ذاتی تفصیل
جمیا 1959
سعودی عرب
موت 2 جنوری 2016 (عمر 56 یا 57)
سعودی عرب
ہور جانکاری
قومیت عرب
مذہبی جیون
ویب سائٹ www.sknemer.com

نمر باقر النمر سعودی عرب دے اک مجتہد تے شیعہ عالم دین سن۔ 1959 چ سعودی عرب چ جمے۔ انہاں دی گرفتاری تے فیر پھانسی پاروں شیعہ تے سنی حکومتاں وچکار سفارتی تلخیاں سکھراں اتے پہنچ گئیاں۔[2] نمر باقر النمر نواجوناں چ واہوا مقبول[1][3] تے سعودی شاہی خاندان تے حکومت دے نقاد سن۔[1] اُنہاں دے مطالبےآں چ سعودی عرب چ شفاف چوناں کرانا وی شامل سی۔[4] انہاں نوں 2006ء میں گرفتار کیتا گیا، اپنی گرفتاری دے بارے چ انہاں دسیا کہ اس ویلے انہاں نوں [1] ماریا کٹیا وی گیا۔ 2009ء چ انہاں نے سعودی حکومت اتے تنقید کیتی تے آکھیا جے سعودی عرب چ شیعاں نوں حق نئیں ملدے تے چڑھدے صوبےآں نوں وکھ ہو جانا چاہیدا اے۔[5][2][6]۔ اس دے جواب چ سعودی حکومت نے النمر تے 35 ہور بندےآں نوں پھڑ لیا۔[5][7] سنہ 2011ء تے 2012ء چ سعودی عرب چ ہون آلی کشیدگی دوران نمر نے مظاہرین نوں آکھیا کہ اوہ پولیس دیاں گولیاں دا جواب تشدد دے بجائے لفظاں دی گرج نال دین۔[8][9] انہاں نے کشیدگی ودھن دی صورت چ تصادم دی پیش گوئی وی کر دتی سی[10]۔دی گارڈین اخبار نے النمر نوں اس جھیڑے دے آگو دے طور اتے دسیا اے۔[3]

8 جولائی 2012ء نوں پولیس نے اسدی لت چ گولی ماری تے گرفتار کر لیا۔ پولیس دا دعوی اے کہ گولیاں دے تبادلے چ گولی نمر دی لت چ لگی۔[11][12] پولیس نے ہزاراں لوکاں دے اس اکٹھ اتے وی فائر کھول دتا جو نمر دی گرفتاری اتے احتجاج کر رہیا سی۔ اس فائرنگ نال دو بندے اکبر الشخوری تے محمد الفلفل، مارے گئے۔[12][13][14] النمر نے بھک ہڑتال کر دتی تے آکھیا کہ اس اتے تشدد کیتا جا رہیا اے۔[14][15][16] اشرق سنٹر فار ہیومن رائٹس نے نمر دی بھک ہڑتال اتے 21 اگست نوں ہرکھ وکھالیا، ہور اوہناں نے نمر تک اُسدے ٹبر دی رسائی لئی عالمی پدھر اتے کوششاں وی کیتیاں۔[17]

15 اکتوبر 2014ء نوں خصوصی جرماں دی عدالت نے اوہناں نوں سعودی عرب چ دوجے ملک دے اشارہ اتے گڑبڑ کرن، حکمراناں دی بے حکمی، تے سیکورٹی فوجاں دے خلاف ہتھیار چکن دے جرم چ سزائے موت دی سزا سنائی،[18] ایسے دن اُسدےے بھراء محمد النمر نوں سزائے موت دی جانکاری ٹویٹ کرن اتے گرفتار کر لیا گیا۔[18][19] مگروں 2 جنوری 2016ء نوں النمر نوں 46 ہور بندےآں نال سزائے موت دے دتی گئی۔[20] انہاں دی سزائے موت ایران تے مشرق وسطیٰ دے اہل تشیع نال ای لہندے دیساں تے فرقہ پرستی اتے یقین نا کرن آلے سنی لوکاں نے مذمت کیتی۔ سعودی حکومت نے ایہ وی اعلان کیتا کہ نمر دی لاش اسدے دے ٹبر دے حوالے نئیں کیتی جائے گی۔[21]

خاندانی پس منظر[لکھو]

نمر باقر آلنمر 1379ھ بمطابق 1968ء صوبہ قطیف کے شہر العوامیہ چ اک علمی تے دیندار ٹبر چ جمے۔ انہاں دے پیؤ دے چاچا آیت اللہ شیخ محمد بن ناصر آل نمر رحمہ اللہ ایسے ٹبر دی عالم دین سن تے اس خاندان چ گئی سرکڈویں عالم تے ذاکر ہوئے جنہاں چ اینہاں دے دادا الحاج علی بن ناصر آل نمر ذکر یوگ نیں۔ [22]

انہاں دے دیس علاقائی اہمیت[لکھو]

نمر باقر النمر سعودی عرب دے مشرقی صوبے عوامیہ نال تعلق رکھدے سن، اس صوبے دا راجگڑھدمام ” اے تے اس صوبے دا اکو سمندری رستہ خلیج فارس نال ملتا اے جتھوں ایران نالاس دی سرحد ملتی اے جدوںکہ پنچ ملکاں نال اس صوبے دی زمینی سرحد ملدی اے انہاں چ عراق ، کویت ، اومان ، متحدہ عرب امارات تے قطر شامل نیں – ایتھے ای ” جسر فہد الملک ” پلاں دا اک سلسلہ جس نال بحرین تے عوامیہ وچکار لنک تعمیر کیتا گیا اے تے ایتھے ای کنگ فہد انٹرنیشنل ائرپورٹ وی اے ، عوامیہ صوبے دی اک ہور وڈی اہمیت ایہ وے کہ اس صوبے چ سعودی عرب دے تیل دے سب توں وڈے پنڈھار موجود نیں تے ایتھے ای سعودی عرب دی کیمیکل انڈسٹری وی اے جو دنیا ی کجھ وڈیاں انڈسٹریاں چ گنی جاندی اے۔ ایداں ایہ صوبہ سٹریٹجک تے سعودی عرب دی مالیاتی ریڑھ دی ہڈی کہیا جاسکتا اے

شیعہ آبادی تے اینہاں دیاں محرومیاں[لکھو]

سعودی عرب دے حاکم اس صوبے چ اپنے لئی سبتوں وڈا خطرہ شیعہ آبادی نوں سمجھدے نیں جہڑی اس صوبے دی وڈی گنتی اے سعودی عرب بنن توں پہلوں ایہ علاقہ ” الاحصاء ” آکھواندا سی تے اس چ بحرین تک دا علاقہ شامل سی– تے شیعہ آبادی دا گڑھ تے اینہاں دیاں سرگرمیوں دا ہیڈ کوارٹر ” القطیف ” اے تے ایہ سعودی کیمکل انڈسٹری ، خلیج فارس تے آئل انڈسٹری دے عین وچکار اے – شیعہ سعودی آبادی دا 15 فیصد نیں تے اک آنکڑے دے مطابق سعودی واسیاں چ 20 لکھ لوک شیعہ مذھب رکھتے نیں تے اینہاں دی اک وڈی گنتی مدینہ المنورہ تے مکّہ چ وی وسدی اے – آل سعود دے جد ابن سعود جس نے سعودی عرب دی نیہہ رکھی نے 1913ء چ الاحصاء اتے قبضہ کیتا تے اس دا ناں ” الشرقیہ عوامیہ ” رکھ دتا –ایہ مل حجاز ، نجد تے یمن دے کجھ حصّےآں اتے قبضےآں وانگ ” پرامن قبضہ ” نئیں سی بلکہ ایتھے وڈی پدھر اتے قتل تے غارت گری ، لوٹ مار ہوئی ، عورتاں دی عصمت دری کیتی گئی ، قطیف نوں جلادتا گیا ، شیعہ تے چارے سنی مسلکاں دیاں عبادت گاہاں اتے مل مار لیا گيا تے اوتھے ” وہابی علماء ” لا دتے گئے تے سوائے ” وہابیت ” دے باقی سب مسلکاں اتے پابندی لادتی گئی۔[23]

سیاسی تحریکاں[لکھو]

سعودی عرب دے چڑھدے صوبے عوامیہ تے اسدے گڑھ ” قطیف ” چ” سعودی عرب ” دے خلاف ہمیشہ توں مزاحمتی تحریک موجود رہی اے تے ایتھے دے لوکاں چ سعودی حکومت دے نال ٹکراؤ وی موجود رہیا اے تے ایتھے ” آل- سعود ” دے خلاف تحریک ایران چ شیعہ اسلامی انقلاب آن توں بوہت پہلے موجود سی ، اس تحریک مزاحمت دا واضح تے بھرواں وکھالا 1978ء چ ہویا جدوں قطیف چ 60 ہزار توں ودھ شہریاں نے سعودی حکومت دے خلاف احتجاجی مظاہرے نال تحریک دا آغاز کردتا ، تے اس تحریک دا مڈھلہ مطالبہ سعودی عرب چ بادشاہت دا خاتمہ ، پارلیمانی ڈیموکریسی اپنان تے مشرقی صوبے دی شہری آبادی دے حقاں اتے لگی پابندیاں نوں چکنا سی ، ایہ احتجاج جدوں پھیلن لگا تے شاہ فہد نے مشرقی صوبے دی احتجاجی عوام نال کوئی مذاکرات کرن دی بجائے اوتھے سعودی فوجاں بھیج دتیاں ، زبردست کریک ڈاؤن ہوای ، وڈے پیمانے اتے گرفتایاں ہوئیاں ، موتاں وی ہوئیاں تے وقتی طور اتے سیاسی مزاحمتی تحریک دب گئی تے اس دی تھاں پرتشدد تے اسلحہ بند مزاحمت نے لے ل‏ئی۔

اک تنظیم ” الثورۃ االسلامیہ ” سامنے آئی تے اک ” حزب الحجاز ” سامنے آئی ، ان دا مرکز کربلاء عراق سی تے عراقی شیعہ مراجع المدرسی شیرازی اس دے دماغ سمجھے جارہے سن پر 80ء دے دہاکے چ 86ء شاہ فہد نے ریفارمسٹ شیعہ لیڈراں نال مذاکرات شروع کیتے تے شیخ سافر دی آگوائی چ اک گروہ سامنے آیا جس نے سعودی حکمراناں تے شیعہ آبادی وچکار تعلقات نوں بہتر بنان دے راہ اتے سفر شروع کیتا پر ایہ سلسلہ بوہتی دیر قائم نئیں رہیا ، اس دوران مشرقی صوبے دے اندر ” بادشاہت دے خلاف ، انسانی حقاں تے جمہوریت لئی تحریک چ شدت آگئی تے اس وار مشرقی صوبے عوامیہ دے اندر اس تحریک دی آگوائی اک ہور شیعہ عالم نمر باقر النمر دے ہتھ چ سی۔

قومانتری رد عمل[لکھو]

بیان[لکھو]

عباس شمائل زیدی نے شیخ باقر النمر دی موت اتے تبصرہ کردے ہوئے آکھیا:

A Man with Courage, who spat on the faces of Al Saud and left this world with pride and honour!

اک بہادر شخص جس نے آل سعود دے چہرےآں اتے تھک دتا تے اس دنیا توں عزت تے وقار نال چلا گیا تے فیر نمر باقر دی تقریر توں اک جملہ لیکے درج کیتا

“We either live in this land as free men, or be killed and be buried in this land as pious men”

سانوں جاں تے اک آزاد بندے وانگ اس دھرتی اتے جینا چاہدا ، تے جاں فیر پاکباز بندے وانگ ماریا تے اس دھرتی چ دفن ہونا چاہدا ۔

احتجاج[لکھو]

نمر دے عدالتی قتل دے خلاف دنیا دے کئی دیساں چ احتجاج کیتے گئے ایران دے سیاسی تے دینی حلقےآں نے شدید مذمت کیتی (تےایران نے سعودیہ نال سفارتی تعلقات ختم کرن دا اعلان کردتا)، [24][25][26][27][28][29][30][31] عراق دیاں عوامی تے مڈہبی شخصیتاں،[27][31][32][33][34] فلسطین،[28] حزب اللہ[35] تے لبنان دیاں ہور شیعہ تنظیماں،[27][33] بحرین[34] تے سعودی عرب دے شیعہ آگواں،[26] یمن دے انصار اللہ ،[27][36] پاکستان دے اہل تشیع،[36] بھارت دے اہل تشیع[33] جرمنی دے کجھ حکومتی عہدےداراں،[33][37] برطانیہ[33] تے یورپ[38] تے انسانی حقاں دیاں قومانتری تنظیماں[27][33] کجھ قومانتری تنظیماں نے اس عدالتی فیصلے نوں دھوکھا تے سیاسی فیصلہ قرار دتا اے۔[39][40]

پر عرب امارات تس بحرین دیاں حکومتوں تے الازہر دے سنی عالماں دی انجمن نے اس سزا دی حمایت کیتی اے۔[33]

مقبولیت[لکھو]

امریکی سفارت کار نے 2008ء چ نمر دے مقامی طور اتے مشہور ہون متعلق بیان دتا سی۔[1] دی گارڈین نے اپنے تجزیہ چ لکھیا کہ 2011ء تے 2012ء چ نمر، شیعہ نوجواناں چ سب توں مشہور شیعہ عالم بن گئے سن۔ سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ؛ ناں منے جان والے ناں

2004ء تے 2006ء دیاں گرفتاریاں[لکھو]

2004ء نوں نمر نوں کئی دناں تک حراست چ رکھیا گیا۔[14] 2006ء چ النمر نوں گرفتار کیتا گيا تے حراست چ اینہاں نوں ماریاکٹیا گیا۔ ال عوامیہ دے رہائشیاں نے اس دی رہائی لئی مہم چلائی،[1] جس دے کجھ دن بعد، اسنوں چھڈ دتا گیا۔[14]


سزائے موت[لکھو]

سعودی حکومت نے ہفتہ دے دن 2 جنوری 2016 نوں انہاں دا سر کپ دتا۔[20][41] [42]

سعودی عرب دا مفتی اعظم شیخ عبدالعزیز سرکاری ٹیلی ویژن اتے آیا تے اس نے 47 لوکاں دے سر کپے جان دی خبر سعودی عرب دے لوکاں نوں دتی تے ایہ وی دسیا کہ اس چ نمر باقر النمر وی شامل نیں۔ انہاں 47 لوکاں اتے دہشت گردی ، غداری تے ہور کئی قسم دے الزام سن تے مفتی اعظم سعودی عرب دا ایہ وی آکھنا سی کہ انہاں لوکاں نال سعودی عرب نے ایہ بھلائی کیتی کہ انہاں دا سر کپ کردتا کیونجے ایہ ہور گناہ نا کرسکن۔

حوالے[لکھو]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے 08RIYADH1283 لئی۔
  2. 2.0 2.1 سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے ThReut_Nimr_seek_state لئی۔
  3. 3.0 3.1 سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Guardian_Oct11biggestdemos لئی۔
  4. "Saudi execution of Shia cleric sparks outrage in Middle East". The Guardian. 2 January 2016. http://www.theguardian.com/world/2016/jan/02/saudi-execution-of-shia-cleric-sparks-outrage-in-middle-east. 
  5. 5.0 5.1 سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے AP_Nimr_in_hiding لئی۔
  6. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے AlAhramW_secession لئی۔
  7. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے AI_Nimr_arrest_order لئی۔
  8. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Rasid_Nimr_nonviolence لئی۔
  9. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے AlAhramW_words_not_bullets لئی۔
  10. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے nimr_regime_topplable_22jan2012 لئی۔
  11. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے SGazette_alNimrwounded لئی۔
  12. 12.0 12.1 سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے ThReut_alNimrwounded لئی۔
  13. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے awamia_muna_jabir_funeral لئی۔
  14. 14.0 14.1 14.2 14.3 سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے AJE_alNimrwounded لئی۔
  15. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے alManar_alNimr_tortured لئی۔
  16. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے presstv_alNimr_hungerstrike لئی۔
  17. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے alSharq_alNimr21Aug2012 لئی۔
  18. 18.0 18.1 سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے BBC20141015_alNimr_deathsentence لئی۔
  19. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے AI_alNimr_deathsentence لئی۔
  20. 20.0 20.1 "Saudi announces execution of 47 'terrorists'". Al Jazeera. http://www.aljazeera.com/news/2016/01/saudi-announces-execution-47-terrorists-160102072458873.html. Retrieved on 2 January 2016. 
  21. "Saudi govt. secretly buries Sheikh Nimr's body". Mehr News Agency. 3 January 2016. http://en.mehrnews.com/news/113310/Saudi-govt-secretly-buries-Sheikh-Nimr-s-body. 
  22. http://www.aalmiakhbar.com/index.php?mod=article&cat=naheedgalleryailanat&article=47626
  23. https://en.wikipedia.org/wiki/Shia_Islam_in_Saudi_Arabia
  24. http://www.theguardian.com/world/live/2016/jan/02/middle-east-condemns-saudi-execution-of-shia-cleric-live
  25. http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/nimr-al-nimr-execution-iranian-cleric-says-death-penalty-will-bring-down-the-saudi-arabias-ruling-a6793681.html
  26. 26.0 26.1 http://www.presstv.ir/Detail/2016/01/02/444213/Nimr-Saudi-Arabia-Qatif-Shia-cleric-/
  27. 27.0 27.1 27.2 27.3 27.4 https://www.rt.com/news/327705-nimr-execution-saudi-crime/
  28. 28.0 28.1 http://en.farsnews.com/newstext.aspx?nn=13941012001441
  29. http://theiranproject.com/blog/2016/01/02/nimrs-execution-sparks-angry-reaction-from-shia-sunni-senior-clerics/
  30. http://presstv.ir/Detail/2016/01/02/444201/Iran-Makarem-Shirazi-NouriHamedani-SafiGolpaygani-Nimr/
  31. 31.0 31.1 http://www.reuters.com/article/us-saudi-security-idUSKBN0UG03B20160102
  32. http://en.abna24.com/service/middle-east-west-asia/archive/2016/01/02/728110/story.html
  33. 33.0 33.1 33.2 33.3 33.4 33.5 33.6 http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/saudiarabia/12077919/Saudi-Arabia-beheadings-highest-in-two-decades.html
  34. 34.0 34.1 http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/nimr-al-nimr-execution-protesters-tear-gassed-in-bahrain-after-saudi-arabia-carries-out-death-a6793761.html
  35. http://english.irib.ir/news/item/220883-lebanon-s-hezbollah-slams-nimr-execution-as-assassination
  36. 36.0 36.1 http://www.presstv.ir/Detail/2016/01/02/444158/Bahrain-Saudi-Arabia-protest-Sheikh-Nimr-execution/
  37. http://presstv.ir/Detail/2016/01/02/444218/Germany-Saudi-Arabia-Nimr-execution/
  38. http://eeas.europa.eu/statements-eeas/2016/160102_01_en.htm
  39. "Sheikh Nimr al-Nimr: Anger at execution of top Shia cleric". BBC World News. January 3, 2016. http://www.bbc.com/news/world-middle-east-35214536. Retrieved on January 3, 2016. 
  40. "Saudi execution of Shiite sheikh political-Amnesty". The Daily Star Lebanon. January 2, 2016. https://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2016/Jan-02/329939-saudi-execution-of-shiite-sheikh-political-amnesty.ashx. Retrieved on January 3, 2016. 
  41. Associated Press (2 January 2016). "Saudi Arabia says Sheikh Nimr al-Nimr, leading Shiite Muslim cleric, among 47 executed". Washington Post. https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/saudi-arabia-says-sheikh-nimr-al-nimr-leading-shiite-muslim-cleric-among-47-executed/2016/01/02/7c269600-b124-11e5-b281-43c0b56f61fa_story.html. Retrieved on 2 January 2016. 
  42. رویترز: سعودی عرب نے نمر نوں سزائے موت دے دتی . [خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) http://www.irna.ir]

سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔
سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔

سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ دسیا گیا <references> دے ٹولی اٹریبیوٹ "" جیہڑے پہلی لکھت چ ناں دسے۔

باہرلے جوڑ[لکھو]