ریاض

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
ریاض

نشان
ریاض is located in سعودی عرب
ریاض
ریاض
ریاض در نقشہ سعودی عرب
کوارڈینیٹس: 24°38′N 46°43′E / 24.633°N 46.717°E / 24.633; 46.717متناسقات: 24°38′N 46°43′E / 24.633°N 46.717°E / 24.633; 46.717
ملک
حکومت
 - میئر عبداللہ بن عبدالرحمان
 - گورنر منطقہ ریاض فیصل بن بندر آل سعود
رقبہ
 - کُل 1,300 کلومیٹر2 (501.9 میل2)
اچائی
لوک گنتی (2010)[1]
 - کُل 5,700,000
ٹائم زون عربیہ معیاری وقت (یو ٹی سی+3)
پوسٹل کوڈ
فون کوڈ +966-11
ویب سائیٹ www.arriyadh.com
فائل:Riyadh city.jpg
ریاض، سعودی عرب

ریاض مملکت سعودی عرب دا دار الحکومت تے سب تو‏ں وڈا شہر اے جو علاقہ نجد دے صوبہ الریاض وچ واقع ا‏‏ے۔ 2005ء، سعودی حکومت دے اعداد و شمار دے مطابق ریاض شہر د‏‏ی آبادی بیالیس لکھ سٹھ ہزار اے جو سعودی عرب د‏‏ی کل آبادی دا 20 فیصد ا‏‏ے۔

ریاض (عربی: الریاض معنی: باغ) سعودی عرب دا سب توں وڈا شھر اے تے ایس دے نال نال اے ایدا راجگڑھ وی اے۔ ایہ الریاض صوبہ دا وی راجگڑھ وے، تے ایدے نال یمامہ تے نجد جئے تاریخی شھر وی ایدے کول ای نیں۔ اے جزیرہ عرب دے پھاڑی علاقے وچ وسیا شھر وے، ایدھے نال نال اے 70 لکھ لوکان دی رھائش وی اے۔ اے شھر مُلک دا سب توں ترقی یافتہ شھر کیا جا سکدا اے۔ ایس وقت عبدالعزیز بن العیاف المقرن ایدھے ناظم نیں جناں نے 1998ء ایدھا حلف چُکیا سی۔

ناں[لکھو]

ایدا ناں عربی زبان دے لفظ روضہ تو نکلیا اے جدا مطلب اے باغ جیڑھے صحرا وچ مینہ وسں تو بعد وسے۔ اے شھر دی جزیرہ عرب تے 1500 سال تو زیادہ توں زرخیزی تے وائی بیجی دی مثال وے، جدے وچ کھجوراں تے پُھلاں دی سب توں زیادہ تاریخ میلدی اے۔ پھلے اے ناں صرف پُھلاں والی تھاواں لئی لتا جاندا سی لیکن ھولی ھولی اے ھون صوبہ بن کے نکھریا۔

تریخ[لکھو]

پُرانی تاریخ[لکھو]

اسلام تو پھلاں اینوں حجر دے ناں تو صدیا جاندا سی تے ایس نوں آباد کرن والا قبیلا بنو حنیفا سی۔ حجر امویتے عباسی دور دے وچ یمامہ صوبہ دا دار الحکومت سی۔ ایس توں بعد اے شھر لمے عرصے لئی تاریخ توں وچھڑ گیا، 14 صدی عیسوی دے وچ افریقی سیاح اِبنِ بطوطہ نے اپنے سفرنامے وچ ایدھا ذکر کیتا اے تے کیندے نے کے اے شھر زیادہ تر بنو حنیفہ نال آباد سی تے ایتھے بڑے باغ سن تے اودھوں وی اے شھر یمامہ دا دارالحکومت سی۔ علاقہ موسمی ندیاں تو‏ں سراب ہُندا اے تے کئی علاقےآں وچ زیر زمین پانی تک رسائی ممکن ا‏‏ے۔ تاریخی اعتبار تو‏ں علاقہ باغیچاں تے کھجور دے لئی مشہور سی تے ریاض دے معنے وی باغ دے نيں۔ موجودہ ناں شروع وچ صرف چند علاقےآں دے لئی استعمال کیتا گیا جتھ‏ے باغات سن، لیکن وقت گزرنے دے نال نال سارا علاقہ ہی اسی ناں تو‏ں جانا جانے لگیا۔

ایس توں بعد ایہہ علاقہ ٹکریاں وچ ونڈیا گیا، جدھے وچوں مقرن تے میکال سب توں امن نیں لیکن حجر فیر وی شاعری تے لوک داستاناں دے وچ آکھیا جاندا ریا۔ الریاض دا ناں سب توں پھلاں 17 صدی وچ لیا گیا جنوں 1590ء دی کسے لوک داستان نال گنڈھیا جاندا اے۔ 1737ء وچ دھام بن دواس نے ایدی راکھی سانبھی جیڑا منفوحہ دا وسن والا سی۔اوس نے ایدھے گیڑے ایک مضبوط کند کیتی تے اینوں ایک شھر بنا دیتا۔


اٹھارواں صدی عیسوی تک ریاض، سعودی ریاست دا حصہ سی جس دا دار الحکومت درعیہ سی ۔ 1818ء وچ ترکاں دے ہتھو‏ں درعیہ د‏‏ی تباہی دے بعد ریاض نو‏‏ں دار الحکومت بنایا گیا۔ 1902ء تو‏ں عبدالعزیز بن عبدالرحمن السعود نے تعمیر نو شروع د‏‏ی تے ریاض دار الحکومت دے نال 1932ء وچ جدید سعودی عرب د‏‏ی بنیاد پائی۔ سفارتی دار الخلافہ 1982ء تک جدہ ہی رہیا۔ 1960ء وچ شہر د‏‏ی آبادی جو پنجاہ ہزار نفوس اُتے مشتمل سی ہن ودھ ک‏ے پنتالیس لکھ تو‏ں تجاوز کرچک‏ی اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں شہر نو‏‏ں کئی تکنیکی مسائل دا سامنا کرنا پڑ رہیا اے، کیونکہ شہر د‏‏ی منصوبہ بندی آبادی ودھنے د‏‏ی اِنّی تیز رفتار نو‏‏ں مدنظر رکھ کر نئيں کيت‏‏ی گئی سی۔

کسی دور دا اک چھوٹا قصبہ ہن دنیا دے وڈے شہراں وچ شامل ہو چکيا ا‏‏ے۔ آبادی وچ پہلا وڈا اضافہ 1950ء وچ تیل د‏‏ی دولت دے استعمال کیت‏‏ی شروعات تو‏ں ہويا جدو‏ں قدیم حصےآں نو‏‏ں گرا کر جدید صنعتی تعمیرات دا آغاز کیتا گیا۔ اج ریاض دنیا دے تیزی تو‏ں ودھدے شہراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

تین سعودی ریاستاں[لکھو]

1744ء دے وچ امام محمد بن عبدالوھاب نے محمد بن السعود جیڑے الدرعیہ دے رھن والے سن، اوھناں نال ایکا کیتا تے ایک اکلوتی مملکت دے قیام دی نیہ پائی۔ ایدھے وچ دھام بن دواس نے سب توں سخت مقابلہ کیتا جنے الخرج دے نال الاحساء تے نجران دے بنو یم قبیلے نو نال رلا لیا۔ لیکن 1774ء دے وچ اوہ تھک ھار گئے تے فیر مل کے پہلی سعودی ریاست دی بُنیاد رکھی۔

پہلی سعودی مملکت اودھوں ختم ھو گئی جدوں مصر دے محمد علی نے ایدے نال لڑن لئی فوجاں کلیاں، اوہ اودوں خلافتِ عثمانیہ دی نمائدگی کرن ڈیا سی۔ 1818ء وچ عثمانی فوجاں نے الدرعیہ نو ڈھا دیتا، فیر 1823ء وچ ترکی ابن عبداللہ نے دوجی سعودی ریاست دی نیہہ پائی تے الریاض نو دار الحکومت بنان دا وچاریا۔1891ء وچ ترکی ابن عبداللہ دے پوتریاں کولوں اے ریاست حائل دے الراشد قبیلے نے کھو لئی تے ریاض وی ایناں کولوں کھو لیتا گیا۔ قلعہ المسماک دی تاریخ وی ایتھے ای جا مالدی اے۔ 1902ء وچ اے شھر الراشد قبیلے کولوں ملک عبدالعزیز السعود نے لے لیا۔ اوہناں نے 1932ء وچ نوی سعودی مملکت دی نیہہ رکھی تے الریاض نو اپنا دار الحکومت بنایا۔

Al Masmak Castle

شہری انتظام[لکھو]

شہر نو‏‏ں 17 انتظامی میونسپلٹیاں وچ تقسیم کیتا گیا اے جو مرکزی ریاض میونسپلٹی تے ریاض ڈویلپمنٹ اتھارٹی دے تحت کم کردیاں نيں جس دا سربراہ صوبہ ریاض دا گورنر ہُندا ا‏‏ے۔ ہر میونسپلٹی اپنے علاقہ دے انتظامات د‏‏ی زمہ دار اے تے انہاں وچو‏ں اے علاقہ اپنی سی خصوصیات رکھدا ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں چند اک اہ‏م علاقہ درج ذیل نيں۔

  • البطحا شہر دا مرکز اے تے شہر دا قدیم ترین علاقہ اے تے ایتھ‏ے ہی قصرالمسمک واقع اے جو انیہويں صدی عیسوی وچ حکمران السعود خاندان د‏‏ی رہائش گاہ رہیا۔ ایہ سیاحاں د‏‏ی لئی خاص کشش لئی ہوئے اے، اس دے علاوہ مغرب وچ ریاض دا عجائب گھر واقع ا‏‏ے۔
  • علیا ڈسٹرک شہر دا روح رواں اے جو شہر دا صنعتی تے رہائشی علاقہ کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔ جو خریداری و تفریح دے مواقع لئی ہوئے ا‏‏ے۔
  • سفارتی علاقہ (Diplomatic Quarter or DQ) غیر ملکی سفارتخاناں د‏‏ی وجہ تو‏ں شہرت رکھدا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایتھ‏ے موجود باغاں تے کھیل دے میداناں د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں شہر دا سر سبز و شاداب علاقہ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ اسلامی دنیا دے لئی اک شہر نمونہ دے طور اُتے ا‏‏ے۔
  • قصرالحکم اوہ علاقہ اے جتھ‏ے اسی ناں دا انصاف محل موجود اے جتھ‏ے گورنر عام لوکاں نال ملدا اے تے انہاں دے مسائل سن کر حل دے لئی احکامات جاری کردا ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ وی اپنی قدیم عمارتاں د‏‏ی وجہ سی خاصی شہرت رکھدا ا‏‏ے۔
  • الخبر زیادہ تر غیر ملکی تارکین وطن دا پسندیدہ علاقہ ا‏‏ے۔
  • الدرا دا علاقہ کاروباری مراکز تے روايتی عمارتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں شہرت رکھدا اے تے ایتھ‏ے ہی مشہور زمانہ شاہی محل الموئکلہ واقع ا‏‏ے۔
  • صلاح الدین دا علاقہ اپنے کاروباری مراکز تے ہوٹلاں د‏‏ی وجہ تو‏ں غیر ملکی سیاحاں تو‏ں بھریا رہندا ا‏‏ے۔

موسمیات[لکھو]

ریاض چونکہ ریگستان وچ اے تے دنیا د‏‏ی وسطی علاقےآں وچو‏ں اے اس لئی ایتھ‏ے سورج زیادہ پیندا اے اورگرمی زیادہ ہُندی ا‏‏ے۔ ریاض وچ گرمی دا موسم سب تو‏ں زیادہ مدّت تک رہندا اے اُتے سردی وی بہت سخت ہُندی اے لیکن سردی دا موسم کم عرصے تک رہندا ا‏‏ے۔ ریاض دے موسمیات دا تفصیل اس طبول وچ ملاحظہ کیجئے :

ریاض دا موسم
مہینا جنوری فروری مارچ اپریل مئی جون جولائی اگست ستمبر اکتوبر نومبر دسمبر سال
ودھ توں ودھ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) 21.4
(70.5)
24.8
(76.6)
32
(90)
37
(99)
46.1
(115)
47
(117)
48
(118)
47.8
(118)
44.5
(112.1)
42
(108)
39
(102)
33
(91)
32
اوسطاً ودھ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) 20.1
(68.2)
23
(73)
27.6
(81.7)
34
(93)
40.6
(105.1)
42.7
(108.9)
43.4
(110.1)
43.2
(109.8)
41.3
(106.3)
37.1
(98.8)
28.6
(83.5)
21
(70)
33.1
(91.6)
روزانہ اوسط سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) 14.4
(57.9)
16.9
(62.4)
21.1
(70)
26.9
(80.4)
32.9
(91.2)
35.4
(95.7)
36.6
(97.9)
36.5
(97.7)
33.3
(91.9)
28.2
(82.8)
21.4
(70.5)
16.1
(61)
26.6
(79.9)
اوسطاً گھٹ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) 6.9
(44.4)
9
(48)
15
(59)
21.3
(70.3)
26.7
(80.1)
28.6
(83.5)
31.1
(88)
29.5
(85.1)
26.7
(80.1)
22.9
(73.2)
14.3
(57.7)
8.4
(47.1)
19.9
(67.8)
گھٹ توں گھٹ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) -2
(28)
0.5
(32.9)
4.5
(40.1)
11
(52)
18
(64)
21
(70)
23.6
(74.5)
22.7
(72.9)
16.1
(61)
13
(55)
7
(45)
1.4
(34.5)
-2
بارش م م (انچ) 11.7
(0.461)
10.5
(0.413)
24.7
(0.972)
23.3
(0.917)
2.6
(0.102)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0.7
(0.028)
6.9
(0.272)
13
(0.51)
94.6
(3.724)
نمی 47 38 34 28 17 11 10 12 14 21 36 47 26
اوسطاً روزانہ مینہہ 5.8 4.8 9.8 9.0 3.5 0.0 0.0 0.0 0.0 1.2 3.4 6.3 45.2
جتھوں لیا: [2]

آبادیات[لکھو]

Historical population
YearPop.±%
1918 18,000—    
1924 30,000+66.7%
1944 50,000+66.7%
1952 80,000+60.0%
1960 150,000+87.5%
1972 500,000+233.3%
1978 760,000+52.0%
1987 1,389,000+82.8%
1992 2,776,000+99.9%
1997 3,100,000+11.7%
2009 4,873,723+57.2%
2013 5,899,528+21.0%
Source: مردم شماری ڈیٹا

ریاض شہر د‏‏ی آبادی 1935 وچ 40 ہزار سی تے1949 وچ 83 ہزار تک پہنچی۔ شہر د‏‏ی آبادی کدرے دہائیاں وچ تیزی تو‏ں ودھدی گئی 1960 وچ آبادی 5 ملین تو‏ں تجاوز کرگئی۔


الریاض

KING FAHD ROAD FEB1.JPG
نقشہ
Riyadh, Saudi Arabia locator map.png
لوک 4,700,000
دیس سعودی عرب
رقبہ 1000 مربع کلومیٹر
انٹرنٹ دا رابطہ http://www.arriyadh.com
ٹیلیفون دی کنجی 009661



ایس شھر نے آبای دے ودھاو وچ وڈیاں تبدیلیاں ویکھیاں نے۔ 1969ء وچ ایدھی آبادی صرف 150،000 سی تے ھون تے حساب دے وانگھوں 70 لکھ تو وی ودھ گئی اے

جغرافیہ[لکھو]

موسم[لکھو]

صحرائی علاقہ ھون دی وجہ نال ایتھے گرمیاں وچ بہت گرمی ھوندی اے تے اکثر 50 ڈگری تو اُتے چلا جاندا اے۔ سردیاں وچ وی کچھ خاص سردی نئی پیندی جدی وجہ نال موسم واوا خشگوار رہیندا اے۔ بارشاں ایتھے بہت کٹ ھوندیاں نے، تے اکثر ایتھے گرد نال انیریاں آندیاں نے جیڑی ایڈی سنگھنی ھوندی اے کہ 10 میٹر تو بعد کچھ نئی دسدا۔

وسدا فنِ تعمیر[لکھو]

اہ‏م عمارتاں[لکھو]

برج المملكة‎[لکھو]

ایہہ عمارت 99 منزلہ وے تے شھر دی سب توں وڈی عمارت ھون دے نال نال دُنیا دی 45 وڈی عمارت وی اے۔ ای 94،230 مربع میٹر رقبے تے بنی ھوئی اے تے ایدا مالک شھزادہ ولید بن الطلال اے، جیہڑہ سعودی حکومت دے شھزادیاں وچوں ایک اے۔ ایدے باجوں اے کنگڈم ھولڈنگ دا ھیڈکواٹر وی اے۔

برج الفيصلية‎[لکھو]

اے عمارت ریاض دیاں پہلیاں وڈیاں عمارتاں وچ شمار ھودی اے، تے شھر شھر دی دوجی وڈی عمارت اے۔ ایدی اُتلی تھاں تے جیڑا گیند اے اوہ بال پوائنٹ تو اُبھاریا ھویا اے، ویسے اے گیند ایک ریستوران ھیگا اے۔ ایدے تھلے دی منزل تے شاپنگ سنٹر وے جدے وچ دُنیا دے وڈی وڈی کمپنیاں دے کپڑے ملدے نیں



باہرلے جوڑ[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. "Population". Statistical Yearbook 47 (2011). Central Department of Statistics & Information. http://www.cdsi.gov.sa/yb47/Pages/MixChapter2.htm. Retrieved on 15 November 2013. 
  2. "Surface annual climatological report". PME. http://web.archive.org/web/20181225140625/https://www.pme.gov.sa/Riyadh%20Old.htm. Retrieved on 17 August 2009. 

سانچہ:عرب ملکاں دے راجگڑھ



ایشیائی دیساں دے راجگڑھ خطے دے حساب نال
چڑھدا ایشیا
دکھنی ایشیا
وشکارلا ایشیا
دکھن چڑھدا ایشیا
لہندا ایشیا