یہودی تریخ

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

یہودی دھرم دا اتہاس قریب 4000 سال پرانا اے ۔ اس دھرم دا اتہاس مصر دے نیل دریا سے لے کے حال عراق دے دجلہ - فرات دریاوان دے وچ شروع ہویا اتے اجوکا اسرائیل اکو اک یہودی دیس اے ۔

یہودی پرمپرا دے مطابق ، پہلاں یہودی مصر دے اندر غلام ہندے سن ۔ بعد وچ حضرت موسی علیہ السلام دی اگوائی وچ اوہ اسرائل آ گئے ۔ عیسی ؑ دے 1100 سال پہلاں یعقوب علیہ سلام دے 12 پتران دے بنیاد اتے وکھ - وکھ یہودی قبیلے بنے ۔ ایہہ دو کھیمےآں وچ بٹ گئے - اک ، جو 10 قبیلےآں دا بنا سی اسرائل کہلایا اتے دو ، جو باقی دے دو قبیلےآں توں بنا سی اوہ یہودیہ کہلایا ۔ 10 قبیلےآں والے اسرائیل دا کی ہویا اسدا پتہ نہیں اے ۔ یہودیہ اتے بابل دا قبضہ ہو گیا ۔ بعد وچ سن 800 ق م دے آسپاس ایہہ اسیریا دے ماتحت چلیا گیا ۔ فارس دے ہخامنشی حکمراناں نے اسیریائیاں نوں 530 ق م تک ہرا دتا تاں ایہہ کھیتر فارسی حکمرانی وچ آ گیا ۔ اس ویلے جرآلودہ دے دھرم دا اثر یہودی دھرم اتے پیا ۔ یونانی جیتو سکندر نے جدوں دارا تیسرے نوں 330 ق م وچ ہرایا تاں ایہہ یہودی یونانی حکمرانی وچ آ گئے ۔ سکندر دی موت دے بعد سیلیوکس دے سامراج اتے اسدے بعد رومن سامراج دے ماتحت رہن دے بعد عیسائیت دا شروع ہویا ۔ اسدے بعد یہودیاں نوں تکلیفاں دتیاں جان لگیاں ۔ ستویں صدی وچ اسلام دے ظہور تک انھاننوں پریشانی دا سامنا کرنا پیا ۔ اسدے بعد ترک ، مملوک حکمرانی دے ویلے ایہناں دا فرار اس کھیتر توں شروع ہویا ۔ ویہویں صدی دے شروع وچ کئی یہودی یورپ توں آکے اجوکے اسرائلی کھیتراں وچ بسن لگے ۔

یہودی تاریخ دے دور[لکھو]

یہودیاں تے یہودیت دی تریخ پنج دوراں وچ تقسیم کیتا جا سکدا اے: (1) آغازِِ یہودیت توں پہلے دا قدیم اسرائیل - 586 ق م; (2) 5 تے 6 صدی ق م وچ آغازِ یہودیت دے دوران;سانچہ:Clarify (3) ہیکل دوم دی تباہی دے بعد 70ء وچ راہبائی یہودیت دی تشکیل ; (4) رہبائی یہودیت دا دور رَفعِ عیسؑی توں لیکر 312ء وچ حکمران قسطنطین اعظم دے سیاسی دورِ اقتدار تک تے 18ویں صدی دے آخر وچ عیسائی سیاسی بالادستی دے خاتمے تک ; تے (5)، مختلف یہودیت دا دور ، فرانسیسی تے امریکی انقلابات توں لیکر موجودہ دور تک۔

Chronology of Israel eng.pngPeriods of massive immigration to the land of IsraelPeriods in which the majority of Jews lived in exilePeriods in which the majority of Jews lived in the land of Israel, with full or partial independencePeriods in which a Jewish Temple existedJewish historyکتاب قضاۃکتاب سلاطینپہلا ہیکلہیکلِِ دومZugotتنائیمAmoraimSavoraimGeonimRishonimAcharonimAliyotاسرائیلThe HolocaustDiasporaExpulsion from SpainRoman exileAssyrian Exile (دس_گمشدہ_قبائل)Babylonian captivitySecond Temple periodAncient Jewish HistoryChronology of the BibleCommon Era

نوٹ[لکھو]