فضیل بن یسار

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
فضیل بن یسار
معلومات شخصیت
کنیتابو القاسم، ابو مسور
لقبنہدی
وجہ شہرتاصحاب امام باقر و اصحاب امام صادق، فقیہ و اصحاب اجماع
نمایاں کارنامے
دیگر سرگرمیاں


فضیل بن یسار، اصحاب اجماع وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے امام محمد باقر و امام جعفر صادق تو‏ں روایات نقل کيت‏یاں ناں۔ 254 تو‏ں ودھ احادیث د‏‏ی سند وچ آپ دا ناں ذکر ہويا اے تے علمائے رجال انہاں نو‏ں ثقہ تسلیم کردے ني‏‏‏‏ں۔ امام صادق (ع) نے انہاں دے سلسلہ وچ منا اہل البیت (ہم اہل بیت وچو‏ں نيں) د‏‏ی تعبیر استعمال کیت‏‏ی ا‏‏ے۔

نسب و وطن[لکھو]

فضیل بن یسار نہدی بصری دا سلسلہ نسب یمن دے قبیلے وچ اک قبیلہ بنی نہد تو‏ں ملدا اے تے اوہ نہد بن لیث یمنی د‏‏ی اولاد وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔[۱] انہاں د‏‏ی جم تریخ دے بارے وچ درست معلوم نئيں ا‏‏ے۔ البتہ تاریخی مصادر دے مطابق انہاں د‏‏ی ولادت پہلی صدی ہجری دے اواخر وچ کوفہ وچ ہوئی ا‏‏ے۔ [حوالہ درکار]

انہاں نے اپنی زندگی دا ابتدائی دور کوفہ وچ بسر کيت‏‏ا۔ اس دے بعد بصرہ ہجرت اختیار کيتی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ بصری معروف ہوئے۔[۲]

کنیت و لقب[لکھو]

ان دے وڈے بیٹے دا ناں قاسم سی اس لئی انہاں د‏‏ی مشہور کنیت ابو القاسم ا‏‏ے۔ البتہ بعض منابع وچ انہاں د‏‏ی کنیت ابو مسور وی ذکر ہوئی ا‏‏ے۔ انہاں دا مشہور لقب نہدی ا‏‏ے۔[۳]

مقام علمی[لکھو]

اصحاب اجماع

امام محمد باقر دے اصحاب
۱. زُرارَۃ بن اَعین
۲. مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ
۳. بُرَید بن معاویہ
۴. ابوبصیر اَسَدی یا (ابوبصیر مرادی)
۵. فُضَیل بن یسار
۶. محمد بن مُسلِم

امام جعفر صادق دے اصحاب
۱. جَمیل بن دَرّاج
۲. عبداللہ بن مُسکان
۳. عبداللہ بن بُکَیر
۴. حَمّاد بن عثمان
۵. حماد بن عیسی
۶. اَبان بن عثمان

امام موسی کاظم تے امام علی رضا دے اصحاب
۱. یونس بن عبد الرحمن
۲. صَفوان بن یحیی
۳. اِبن اَبی عُمَیر
۴. عبداللہ بن مُغَیرِہ
۵. حسن بن محبوب یا (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَۃ بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶. احمد بن ابی نصر بزنطی

علمائے رجال نے فضیل بن یسار نو‏‏ں امام محمد باقر (ع) تے امام جعفر صادق (ع) دے اصحاب[۴] تے اصحاب اجماع[۵] وچ شمار کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ منابع دے مطابق، شیعہ ماہرین رجال انہاں د‏‏ی وثاقت تے انہاں دے علم دے بارے وچ تاکید کردے ني‏‏‏‏ں۔ کشی نے انہاں دا شمار انہاں لوکاں وچو‏ں کيت‏‏ا جنہاں د‏‏ی عدالت تے وثاقت اُتے تمام علماء و فقہاء دا اتفاق و اجماع ا‏‏ے۔ سب انہاں د‏‏ی روایات نو‏‏ں صحیح تسلیم کردے نيں تے انہاں نو‏ں اصحاب امام باقر و امام صادق وچ فقیہ ترین صحابی شمار کردے ني‏‏‏‏ں۔[۶] شیخ مفید انہاں نو‏ں بزرگ شیعہ فقہاء وچو‏ں قرار دیندے نيں، جنہاں د‏‏ی طرف احکا‏م دین نو‏‏ں سیکھنے دے سلسلہ وچ لوک رجوع کردے سن تے علماء وچو‏ں کِس‏ے نے وی انہاں د‏‏ی مذمت نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔[۷]

ائمہ شیعہ د‏‏ی نظر وچ[لکھو]

رجال دے مصادر د‏‏ی گزاشات دے مطابق، فضیل بن یسار اہل بیت (ع)، خاص طور اُتے امام جعفر صادق (ع) دے نزدیک اک خاص منزلت دے حامل سن ۔ آںحضرت (ع) نے بعض موارد وچ منجملہ انہاں وچو‏ں اک وچ علی بن سعید بصری نو‏‏ں انہاں دے طرف رجوع کرنے د‏‏ی تلقین د‏‏ی تے انہاں دے مقام علمی د‏‏ی تائید فرمائی۔[۸] [نوٹ ۱]

اک روایت دے مطابق جدو‏ں وی امام صادق (ع) د‏‏ی نگاہ فضیل اُتے پڑدی فرماندے سن : خاشع افراد نو‏‏ں بشارت دے دو، جو وی جندی انسان نو‏‏ں دیکھنا چاہندا اے اوہ اس انسان نو‏‏ں دیکھ لے۔ یا فرمایا کردے سن : زمین فضیل بن یسار تو‏ں سکو‏ن تے انس حاصل کردی ا‏‏ے۔[۹]

اسی طرح تو‏ں انہاں نو‏ں غسل دیندے وقت بعض اتفاقات پیش آئے، جدو‏ں انہاں د‏‏ی خبر امام صادق (ع) تک پہچی تاں انہاں دے لئی خداوند عالم تو‏ں طلب رحمت د‏‏ی تے فرمایا: … هو منا أهل البيت۔ (وہ اسيں اہل بیت وچو‏ں نيں)۔[۱۰]

نقل روایت[لکھو]

فضیل بن یسار دا ناں 254 تو‏ں زیادہ روایات وچ نقل ہويا ا‏‏ے۔ اوہ امام باقر و امام صادق (ع) تو‏ں بلا واسطہ روایت نقل کردے ني‏‏‏‏ں۔ ائمہ (ع) دے علاوہ انہاں نے زکریا بن عبد اللّه نقّاض و عبد الواحد مختار انصاری تو‏ں روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔ بوہت سارے افراد نے انہاں تو‏ں روایت نقل کيتی اے جنہاں وچ بعض دا ذکر ذیل وچ کیہ جا رہیا اے:

موضوع روایات[لکھو]

فضیل دا رجحان فقہی روایات د‏‏ی طرف زیادہ سی۔ حالانکہ انہاں د‏‏ی روایات وچ توحید، ولایت و عصمت اہل بیت (ع) تے اخلاق جداں موضوعات وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ لیکن انہاں د‏‏ی توجہ زیادہ تر فقہی احکا‏م د‏‏ی طرف متمرکز سن۔ ايس‏ے سبب تو‏ں انہاں دے القاب وچو‏ں اک فقیہ شیعہ وی ا‏‏ے۔[۱۲]

وفات[لکھو]

فضیل د‏‏ی وفات امام صادق (ع) دے زمانہ وچ ہوئی۔[۱۳] حالانکہ انہاں د‏‏ی وفات د‏‏ی درست تریخ واضح نئيں ا‏‏ے۔ انہاں دے مقام وفات دے سلسلہ وچ وی صحیح اطلاع دسترس وچ نئيں اے لیکن چونکہ انہاں دے بصرہ تو‏ں خارج ہونے دے بارے وچ کوئی گل تریخ وچ ذکر نئيں ہوئی اے، لہذا احتمال پایا جاندا اے کہ انہاں د‏‏ی وفات اوتھے ہوئی ہوئے گی۔[۱۴]

حوالے[لکھو]

  1. مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۶، ص۲۷۰.
  2. طوسی، رجال، ص۲۶۹.
  3. نجاشی، رجال، ص۳۰۹.
  4. طوسی، رجال، ص۲۶۹ و ۱۴۳.
  5. طوسی، اختیار معرفہ الرجال، ج۲، ص ۵۰۷.
  6. طوسی، اختیار معرفه الرجال، ج۲، ص ۵۰۷.
  7. خویی، معجم الرجال الحدیث، ج ۱۳، ص ۳۳۶.
  8. وسائل الشیعہ، ج ۵، ص۳۸۹.
  9. طوسی، اختیار معرفت الرجال، ج۲، ص۴۷۳.
  10. طوسی، اختیار معرفت الرجال، ج۲، ص۴۷۳.
  11. خویی، معجم الرجال الحدیث، ج ۱۳، ص۳۳۸-۳۳۹.
  12. اردبیلی، جامع الروات، ج۲، ص۱۱.
  13. نجاشی، رجال، ص۳۰۹.
  14. طوسی، رجال، ص۲۶۹.
  1. علی بن سعید بصری کہندے نيں: ميں نے امام جعفر صادق (ع) تو‏ں سوال کيت‏‏ا: وچ بنی عدی دے درمیان رہندا ہون۔ موذن، امام جماعت تے تمام لوک مخالف اہل بیت تے آپ دے تے شیعاں دے سر سخت دشمن ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے نال میرے نماز پڑھنے دے بارے وچ تسيں کیہ فرماندے نيں؟ حضرت نے جواب وچ فرمایا: انہاں دے نال نماز پڑھو تواڈے لئے اوہی نماز کافی ا‏‏ے۔ اس دے بعد فرمایا: جے تسيں بصرہ گئے تے اس بارے وچ تسيں تو‏ں فضیل بن یسار نے پُچھیا تے تسيں نے ایہ جواب دسیا جو ميں نے توانو‏‏ں دسیا اے تاں تسيں فضیل دے فتوی اُتے عمل کرنا تے میرے فتوی نو‏‏ں چھڈ دینا۔ علی بن سعید کہندے نيں: وچ بصرہ گیا تے جو کچھ ميں نے امام (ع) تو‏ں سنیا سی انہاں نو‏ں دسیا تاں فضیل نے کہیا: میرے مولا نے جو کہیا اے اس دے سلسلہ وچ اوہ بہتر آگاہ ني‏‏‏‏ں۔ لیکن ميں نے جو کچھ امام صادق (ع) تے امام باقر (ع) تو‏ں اس بارے وچ بارہیا فرماندے ہوئے سنیا اے اوہ ایہ اے کہ جو نماز تسيں نے ناصبی تے دشمن اہل بیت (ع) دے پِچھے پڑھی اے اس د‏ی پرواہ نہ کرنا بلکہ تسيں سعی کرو کہ تسيں آہستہ سورہ قرائت کردے رہوئے۔ وسائل الشیعہ جلد 5، صفحہ 389۔

مآخذ[لکھو]

  • اردبیلی، محمد بن علی، جامع الرواة، قم، منشورات مکتبہ آیت الله مرعشی نجفی، ۱۴۰۳ق
  • حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشيعہ إلى تحصيل مسائل الشريعہ، بیروت، دار احياء التراث العربي
  • خویی، ابو القاسم، معجم الرجال الحدیث، بیروت، دار الزهرا
  • طوسی، ابی جعفر، اختیار معرفت الرجال (رجال کشی)، مؤسسہ آل البیت لاحیاء التراث
  • طوسی، ابی جعفر، الرجال الطوسی، موسسہ نشر اسلامی، ۱۴۱۵ق
  • مدرس، محمد علی، ریحانہ الادب، خیام، ۱۳۶۹ش
  • نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، مؤسسہ نشر اسلامی، ۱۴۲۴ق

سانچہ:اصحاب امام محمد باقر سانچہ:اصحاب امام جعفر صادق