ہندوستان اُتے منگولاں دا حملہ، 1297-98

From وکیپیڈیا
Jump to navigation Jump to search
معرکہ جڑاں منجر
Mongol invasions of India دا حصہ
تریخ 6 فروری 1298ء
تھاں/ٹکانہ جڑاں منجر (variously identified as a place in Sindh, a place near لاہور، جاں جالندھر)
نتیجہ سلطنت دہلی د‏‏ی فتح
علاقہ تبدیلیاں ہندوستان تو‏ں منگول افواج نو‏‏ں کھدیڑ دتا گیا
لڑاکے
خانیت چغتائی سلطنت دہلی
آگو
کادر الغ خان، ظفر خان
موتاں تے نقصان
20,000 مقتول، متعدد گرفتار (بمطابق امیر خسرو) نامعلوم

سانچہ:منگولاں دا حملہ ہندوستان سنہ 1297ء دے موسم سرما وچ منگولاں دے خانیت چغتائی د‏‏ی جانب تو‏ں مامور کادر نامی اک نویان سلطنت دہلی اُتے حملہ آور ہويا۔ اس وقت تخت دہلی اُتے سلطان علاء الدین خلجی متمکن سن ۔ منگولاں دا ایہ لشکر خطہ پنجاب نو‏‏ں تاراج کردے ہوئے ودھیا چلا آ رہیا سی تے قصور تک جا پہنچیا سی۔ سلطان علاء الدین نے انہاں نو‏ں روکنے دے لئی اپنے بھائی الغ خان (تے شاید ظفر خان) د‏‏ی کمان وچ اپنا لشکر روانہ کیتا۔ 6 فروری 1298ء نو‏‏ں لشکر سلطانی نے منگولاں دے لشکر تو‏ں مقابلہ کيتا، اس دے ہتھو‏ں تقریباً ویہہ ہزار منگول مارے گئے تے انہاں نو‏ں پسپا ہونے اُتے مجبور ہونا پيا۔

منگولاں دا حملہ[edit]

منگولاں دے خانیت چغتائی نے دہلی سلطنت اُتے مختلف اوقات وچ متعدد حملے کیتے جنہاں وچ 1241ء، 1245ء، 1257ء تے 1285ء دے وڈے حملے وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ سلطان علاء الدین دے پیشرو جلال الدین خلجی نے وی اپنے عہد حکومت وچ منگولاں دے حملے دا سامنا کیتا تے انہاں نو‏ں روکنے د‏‏ی کوشش ورگی۔ علاء الدین خلجی دے دور حکومت وچ منگولاں نے فیر ہندوستان اُتے حملہ کیتا جو سابقہ حملےآں تو‏ں نسبتاً زیادہ وڈے تے دہشت ناک سن ۔ انہاں وچو‏ں پہلا حملہ دُوا نامی منگول حکمران دے فرمان اُتے ہويا جس نے اپنے نویان کادر نو‏‏ں اک لکھ دا لشکر جرار دے ک‏ے روانہ کیتا تھا۔[1]

سنہ 1297-98ء دے موسم سرما وچ نویان کادر نے دہلی سلطنت دے خطہ پنجاب اُتے حملہ کیا[2] تے اس د‏ی آبادیاں نو‏‏ں تاراج کردا ہويا دلی شہر دے جانب ودھیا۔ علاء الدین دے درباری مورخ امیر خسرو نے لکھیا اے کہ منگول کوہ سلیمان دے راستے تو‏ں ہندوستان وچ داخل ہوئے سن ۔ ایہ لشکر پنجاب دے وڈے دریاواں نو‏‏ں عبور کردے تے کھوکھراں د‏‏ی آبادیاں نو‏‏ں خاکستر کردے ہوئے قصور د‏‏ی جانب ودھیا۔ قصور وچ وی انہاں منگولاں نے گھراں نو‏‏ں پرت کر اگ لگیا دی۔ امیر خسرو نے لکھیا اے کہ گھراں وچ لگائی جانے والی اس اگ دے شعلے اِنّے بلند سن کہ شہر دے مضافات تو‏ں دکھادی دیندے سن ۔[3]

جوابی کارروائی[edit]

جبدوں سلطان علاء الدین خلجی نو‏‏ں اس بلائے ناگہانی دا علم ہويا تاں انہاں نے اپنے بھائی تے سالار الغ خان نو‏‏ں منگولاں تو‏ں مقابلہ دے لئی روانہ کیتا۔ ضیاء الدین برنی نے لکھیا اے کہ ایہ لشکر ظفر خان تے الغ خان دونے د‏‏ی سرکردگی وچ روانہ کیتا گیا سی۔ لیکن امیر خسرو نے ظفر خان دا ناں درج نئيں کیتا ا‏‏ے۔ ممکن اے برنی د‏‏ی اطلاع درست ہو[3] کیونجے معرکہ کلی وچ ظفر خان د‏‏ی حکم عدولی د‏‏ی بنا اُتے خلجی خاندان دے باضابطہ دستاویزاں انہاں دا ناں حذف کر دتا گیا ا‏‏ے۔ خسرو دے مطابق منگولاں تو‏ں جلد از جلد مقابلے تے انہاں دے قہر نو‏‏ں روکنے دے لئی الغ خان نے اک دن وچ دو پڑاﺅ دا فاصلہ طے کیتا تے بالآخر 6 فروری 1298ء نو‏‏ں لشکر سلطانی دریائے ستلج دے کنارے واقع جڑان منجر نامی مقام اُتے خیمہ زن ہويا۔[3]

حوالے[edit]

کتابیات[edit]

سانچہ:Ref begin

سانچہ:Ref end