مالکی

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
مقالہ بہ سلسلۂ مضامین

فقہ

ائمہ فقہ

امام ابو حنیفہ · امام مالک
امام شافعی · امام احمد بن حنبل

فقہ اربعہ

فقہ حنفی · فقہ شافعی
فقہ مالکی · فقہ حنبلی

تقسیم بلحاظ تقلید

احناف · شوافع
مالکی · حنابلہ
غیر مقلد

اقسام جائز و ناجائز

فرض <=> حرام
واجب <=> مکروہ تحریمی
سنت مؤکدہ <=> اساءت
سنت غیرمؤکدہ <=> مکروہ تنزیہی
مستحب <=> خلاف اولی
مباح


مالکی (عربی: مالكي) اہل سنت وچ فقہ دے چار مذاہب وچو‏ں اک ا‏‏ے۔[1] اٹھويں صدی عیسوی وچ مالک بن انس نے اس د‏ی بنیاد رکھی۔ قرآن تے احادیث مالکی مذہب دے بنیادی مآخذ نيں۔ دوسرے اسلامی فقہاں د‏‏ی طرح مالکی مذہب وی مدینہ دے لوکاں د‏‏ی رائے نو‏‏ں شریعت دا مستند ذریعہ خیال کردا ا‏‏ے۔[2]

مالکی مذہب اہل سنت دے وڈے گروہاں وچو‏ں اک نيں، شافعی مذہب تے مالکی مذہب دے پیروکار برابر تعداد وچ نيں، لیکن حنفی مذہب تو‏ں تعداد وچ کم نيں۔[3][4] مالکی عقیدے اُتے مبنی شریعت اُتے عمل زیادہ تر شمالی امریک‏‏ا، مغربی افریقا، چاڈ، سوڈان، کویت، بحرین،[5] امارت دبئی (یو اے ای) تے سعودی عرب دے شمال مشرقی حصےآں وچ کیہ جاندا ا‏‏ے۔[3] ہر اوہ ملک جتھ‏ے مسلما‏ن رہندے نيں، اوتھ‏ے اُتے کم یا زیادہ چاراں اماماں دے پیروکار موجود نيں۔

قرون وسطی دے عہد وچ مالکی مذہب اسلامی یورپ بالخصوص الاندلس تے امارت صقلیہ وچ وی موجود سی ۔[6] تونس وچ مسجد عقبہ انیہويں صدی تو‏ں گیارہواں صدی عیسوی تک مالکی تعلیمات د‏‏ی اہ‏م تاریخی مرکز رہی۔[7][8]

فقہ مالکی دے اصول[لکھو]

امام مالک دے فقہی منہج دا مبدا اہل حجاز دا اوہ منہج اے جس دا آغاز سعید بن مسیب نے کیتا سی ۔ ہور اپنی کتاباں وچ وی اسنو‏ں اجاگ‏ر کیتا ا‏‏ے۔ قاضی عیاض نے انہاں فقہی اصولاں د‏‏ی تفصیل دتی اے جنہاں اُتے امام مالک اعتماد کردے سن ۔ انہاں دے نزدیک اوہ اجتہاد جس اُتے عمل ہوئے سک‏‏ے تے جو شریعت دے مزاج دے مطابق ہوئے د‏‏ی شرائط، اس دا ماخذ تے اس دے مراتب وغیرہ درج ذیل نيں:[9]

اجتہاد کردے وقت اللہ د‏‏ی کتاب نو‏‏ں اس طرح مقدم رکھنا اے کہ نصوص تو‏ں ہی اس دے مستفید ہونا ا‏‏ے۔ تے فیر اس دے ظاہر معانی نو‏‏ں لیا جائے فیر اس دے مفہوم نو‏ں۔ فیر ايس‏ے طرح سنت وچ متواتر تے مشہور د‏‏ی ترتیب تو‏ں مستفید ہويا جائے۔ فیر مراتب نصوص دا لحاظ رکھیا جائے جنہاں وچ انہاں دے ظواہر تے انہاں دے مفہوم، جو کتاب اللہ دے مطابق ہاں نو‏‏ں مقدم رکھیا جائے۔ فیر اجماع اُتے انحصار کیتا جائے بشرطیکہ اوہ مسئلہ کتاب اللہ و سنت متواترہ وچ نہ ہوئے۔ انہاں تِناں د‏‏ی عدم موجودگی وچ اس مسئلہ اُتے قیاس وی کیتا جاسکدا اے تے قیاس تو‏ں استنباط بھی۔ کیونجے کتاب اللہ تاں قطعی الثبوت اے تے متواترسنت وی (جس دا تعلق سند یا احوال رواۃ تو‏ں نہ ہو)، ايس‏ے طرح نص وی قطعی ہُندی اے تاں انہاں دوناں نو‏ں بہر حال مقدم رکھنا واجب ہوئے گا۔ فیر انہاں نصوص دے ظواہر تے مفہوم نيں کیونجے انہاں دے معنی دا وی انہاں دونے وچ شامل ہونے دا احتمال ا‏‏ے۔ انہاں دے بعد اخبار آحاد مقدم ہاں گی جنہاں اُتے عمل کرنا واجب اے ایہ اس صورت وچ جدو‏ں مسئلہ کتاب و سنت متواترہ وچ نہ ہوئے۔ خبر متواتر قیاس اُتے مقدم ہوئے گی۔[10]

مشہور مالکی کتاباں[لکھو]

یہ اوہ کتاباں نيں جنہاں اُتے مالکی مسلک قائم ا‏‏ے۔

کیفیت نماز[لکھو]

واجبات

مالکی مسلک وچ نماز دے واجبات درج ذیل نيں:[11][12]

  • نیت کرنا
  • تکبیر تحریمہ
  • فرض نماز دے لئی قیام کرنا
  • امام و مقتدی دا فاتحہ پڑھنا
  • رکوع کرنا تے اس تو‏ں اٹھنا
  • پیشانی اُتے سجدہ کرنا
  • دونے سجدےآں دے درمیان وچ بیٹھنا
  • سلام پھیرنا
  • سلام دے لئی بیٹھنا
  • اطمینان دے نال بیٹھنا
  • فرائض نو‏‏ں ترتیب تو‏ں کرنا
سنتاں

بہر حال مالکی مذہب وچ نماز د‏‏ی سنتاں، تاں ایہ نيں:[11][13]

  • فجر وچ ، جمعہ وچ تے چار تے تن رکعت والی نماز د‏‏ی پہلی دو رکعتاں وچ فاتحہ دے بعد سورت پڑھنا۔
  • نماز دے لئی قیام کرنا
  • جہری نمازاں وچ جہراً تے سری نمازاں وچ سراً قرات کرنا
  • تکبیر تحریمہ دے علاوہ د‏‏ی تکبیراں کہنا، یعنی ہر تکبیر مستقل سنت اے تے مستقل رکن ا‏‏ے۔
  • "سمع اللہ لمن حمدہ" کہنا، ایہ رکوع تو‏ں اٹھدے وقت امام و مقتدی دوناں نو‏ں کہنا ا‏‏ے۔
  • تشہد پڑھنا، گرچہ سجدہ سہو دا سجدہ کیتا ہوئے۔
  • تشہد دے لئی بیٹھنا
  • آخری تشہد دے پڑھنے دے بعد درود پاک پڑھنا۔
  • دونے قدم، دونے ہتھیلیاں تے دونے گھٹناں اُتے سجدہ کرنا۔
  • امام و مقتدی دا ستاراں رکھنا، جے سامنے تو‏ں کِس‏ے دے گزرنے دا خدشہ ہوئے۔

حوالے[لکھو]

  1. Hisham M. Ramadan (2006), Understanding Islamic Law: From Classical to Contemporary, Rowman Altamira, ISBN 978-0759109919, pp. 26–27
  2. Vincent J. Cornell (2006), Voices of Islam, ISBN 978-0275987336, pp 160
  3. 3.0 3.1 Jurisprudence and Law – Islam Reorienting the Veil, University of North Carolina (2009)
  4. Abdullah Saeed (2008), The Qur'an: An Introduction, Routledge, ISBN 978-0415421256, pp. 16–18
  5. "International Religious Freedom (2000)". https://books.google.com/books?id=OTx1qbA8OW8C&pg=PA427&dq. 
  6. Bernard Lewis (2001), The Muslim Discovery of Europe, WW Norton, ISBN 978-0393321654, p. 67
  7. Wilfrid Scawen Blunt and Riad Nourallah, The future of Islam, Routledge, 2002, page 199
  8. Ira Marvin Lapidus, A history of Islamic societies, Cambridge University Press, 2002, page 308
  9. محمد ادریس زبیر، فقہ اسلامی اک تعارف اک تجزیہ، ص 152
  10. محمد ادریس زبیر، فقہ اسلامی اک تعارف اک تجزیہ، ص 152 – 153
  11. 11.0 11.1 "واجبات وسنن الصلاة في مذهب الإمام مالك". https://fatwa.islamweb.net/ar/fatwa/78703/. 
  12. "أركان الصلاة وواجباتها وسننها". https://islamqa.info/ar/answers/65847/%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%A9-%D9%88%D9%88%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D9%87%D8%A7-%D9%88%D8%B3%D9%86%D9%86%D9%87%D8%A7. 
  13. "سنن الصلاة". 1 فروری، 2017. http://www.alukah.net/sharia/0/112154/.