نکئی مثل

وکیپیڈیا توں
(لیایا گیا نکئیاں دی مسل)
جاؤ: پاندھ, کھوج

نکئی مثل سکھ پنجابیاں دیاں 12 مثلاں چوں اک اے۔ ایدا گڑھ چونیاں سی تے اے کھیم کرن بھروال تے کھڈیاں دیاں تھاواں چ سی۔ اے لہور دے لیندے پاسے ول سی۔ ایدے سردار دا ناں ہیرا سنگھ سی۔ نکہ بارڈر نوں کیندے نیں۔ اے لہور دے بارڈر یا نکے تے سی ایس لئی نکئی اخوائی۔


اس مثل دا بانی سردار ہری سنگھ لہور ضلعے دی چونیاں تحصیل دے پنڈ بہروال دا سندھو جٹ سی۔ کئیاں نے اس دا ناں ہیرا سنگھ وی لکھیا اے ۔ اس دا پنڈ لہور دے دکھن لہندے ولّ دو دریاواں راوی اتے ستلج دے درمیان پیندا سی اتے اس علاقے نوں 'ناکا کیہا جاندا سی۔ 'ناکا توں ایہناں دی الّ نکئی پے گئی۔

ہری سنگھ 1706 وچّ چودھری ہیم راج دے خاندان وچ پیدا ہویا۔ ہری سنگھ نے بچپن وچّ ہی ہتھیاراں دی مشق کرنی شروع کر دتی سی۔ اس نے 1731 وچّ کھنڈے باٹے دا امرت پان کیتا تے تیار-بر-تیار سنگھ سج گیا۔ جدوں سکھاں نے 1763 وچّ قصور اتے 1764 وچّ سرہند فتح کیتا تاں ہری سنگھ نے بے مثال بہادری دا مظاہرہ کردیاں بہروال، چونیاں، دپال پور، جمبڑ، جیٹھوپر، کنگنوال اتے کھڈیاں دے علاقیاں 'تے قبضہ کر لیا۔ اس نے اپنے پنڈ بہروال نوں ہی اپنا صدر-مقام بنایا۔ 1748 وچّ ہری سنگھ دی سیوا وچّ 200 گھوڑ-سوار سن۔ ہری سنگھ ہندواں دی پکار تے گٔوآں دی رکیا لئی پاک پتن دے گدی نشین نال لڑائی وچ گولی لگن نال مر گیا۔ اس مگروں اس دے بھتیجے ناہر سنگھ نوں مثل دا نگران تھاپیا۔ اوہ 9 مہینے بعد 1768 وچّ ہی کوٹ کمالیا دی لڑائی وچّ لڑدا ہویا ماریا گیا۔ ناہر سنگھ دا چھوٹا بھرا رن سنگھ مثل دا سردار بنیاں۔ اس دے میلے وچّ نکئی مثل دی طاقت اتے علاقہ کافی ودھے۔ سردار رن سنگھ دے میلے وچّ چونیاں، قصور، شرقپور، گوگیرہ وغیرہ دے علاقیاں توں 9 لکھ روپئے سالانہ دا مالیا آؤندا سی۔ رن سنگھ کول 2000 گھوڑ سوار، اوٹھاں 'تے سوار جمبورک تے توپاں سن۔ اس نے بہروال نوں اپنا صدر مقام بنایا۔ 1781 وچّ رن سنگھ دی موت ہو گئی۔ سردار رن سنگھ دا وڈا پتر بھگوان سنگھ مثل دا چیف بنیاں۔ اس دی بھین داتار کور (پتری سردار خزان سنگھ نکئی) مہاراجہ رنجیت سنگھ دی پٹرانی بنی ۔ داتار کور دی ککھوں ہی ولی عہد کھڑک سنگھ پیدا ہویا۔ مہارانی داتار کور نوں 'مائی نکائن' کر کے جانیاں جاندا سی۔ بھگوان سنگھ توں بعد اس دا چھوٹا بھرا گیان سنگھ مثل دا سردار بنیاں جس دی 1807 وچّ موت ہو گئی۔ گیان سنگھ دا پتر کاہن سنگھ سی جس نوں مہاراجہ رنجیت سنگھ نے 15،000 روپئے سالانہ دی جاگیر دے دتی اتے اس دے سارے علاقے لہور دربار وچّ شامل کر لئے۔

تریخ[لکھو]

نکیئیاں دی مثل: سکھاں دیاں بارھاں مسلاں وچوں اک، جس دا مڈھ بہڑوال دے نواسی س۔ ہیرا سنگھ سندھو نے بنھیا۔ اس دا پنڈ لاہور دے دکھن ول راوی اتے ستلج دریاواں دے وچکار پیندا سی اتے اس علاقے نوں نکا کہندے سن۔ اس کرکے اس دی مسل دا ناں ‘نکیئیاں دی مثل’ پیا۔ ہیرا سنگھ سن 1706ء وچ چودھری ہیم راج دے گھر جنمیا اتے سن 1731ء وچ امرت چھک کے خالصہ بنیا۔ سن 1748ء وچ دل خالصہ دے قیام نال اس دے جتھے نوں مثل دا مقام حاصل ہوگیا اتے اس نوں ترنا دل وچ شامل کیتا گیا۔ جدوں دل خالصہ نے قصور (سن 1763ء) اتے سرہند (سن 1764ء) نوں فتح کیتا تاں ہیرا سنگھ نے بہڑوال، چونیاں، دیپالپور ، جیٹھوپر، کھڈیاں وغیرہ قصبیاں اتے قبضہ کرکے چونیاں وچ اپنی مثل دا صدر مقام قائم کیتا۔ سن 1767ء وچ پاکپتن دی مہم ویلے ایہہ ماریا گیا۔ اس توں بعد کجھ ویلے لئی ناہر سنگھ اتے اس توں بعد رن سنگھ سن 1768ء وچ مسلدار بنیا اتے اپنی مثل دا خوب وستار کیتا۔ اس نے بہڑوال نوں اپنا صدر مقام بنائی رکھیا۔

سن 1781ء وچ رن سنگھ دے مرن توں بعد اس دا پتر بھگوان سنگھ مسلدار بنیا۔ بھگوان سنگھ دی بھین داتار کور (مول ناں راج کور) دا ویاہ سن 1798ء وچ مہاراجہ رنجیت سنگھ نال ہویا، جس توں جانشین کھڑک سنگھ دا جم ہویا۔ بھگوان سنگھ توں بعد گیان سنگھ اتے گیان سنگھ توں بعد اس دا لڑکا کاہن سنگھ سن 1807ء وچ مثل دا سردار بنیا۔ مہاراجہ نے اس نوں 15 ہزار روپئے سالانہ دی جاگیر دے کے مثل دی ساری ریاست نوں اپنے ماتحت کر لیا۔

ہورویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]

باہرلےجوڑ[لکھو]