اردو ساہت

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

اردو ساہت (اردو: ادبیات اردو) دا اتہاس اردو دی ترقی نال نیڑیوں جڑیا ہویا ہے۔ اس وچّ شاعری دا، خاص کر کے غزل اتے نظم دا دبدبا رہا ہے، پر اس وچّ کہانی اتے ناول ودھاواں نے وی اپنے پیر جمائے ہن اتے بھانت بھانت دا ترجمہ ساہت شائع ہویا ہے۔ پاکستان وچّ اردو ساہت ودھیرے پرپھلت ہویا ہے، کیونکہ اردو اتھوں دی سرکاری بولی ہے۔ بھارت وچّ وی اس دا اُگھا تھاں ہے اتے افغانستان اتے کئی عرب ملکاں وچّ وی اس دے پاٹھک ہن۔

مڈھلے رچناکار[لکھو]

مسلمان جدوں ہندوستان وچّ آئے تاں اتھوں دے جیون اتے اوہناں دا اثر پیا اتے اوہ آپ اتھے دی حالت توں متاثر ہوئے۔ اوہناں نے اتھے دیاں بولیاں سکھیاں اتے اوہناں وچّ اپنے وچار ظاہر کیتے۔ سبھ توں پہلاں لاہور دے خواجہ مسعود سعد سلمان (1166 ) دا نام ملدا ہے جہناں نے ہندی وچّ اپنا شعری مجموعہ تیار کیتا جو بدقسمتی نال اج ملدا نہیں۔ اسے سمیں وچّ کئی صوفی فقیراں دے نام ملدے ہن جو دیس دے کونے -کونے وچّ گھم پھر کے لوکاں وچّ اپنے وچاراں دا پرچار کر رہے سن۔ اس گلّ دا لکھن لاؤنا اوکھا نہیں ہے کہ اس سمیں کوئی بنی بنائی بولی پرچلت نہیں رہی ہوویگی۔ اس لئی اوہ بول-چال دی بولی وچّ فارسی عربی دے شبد ملاکے کم چلاندے ہونگے۔ اس دے بہت سارے اداہرن صوفیاں دے تعلق وچّ لکھیاں کتاباں وچّ مل جاندے ہن۔ جہناں لوکاں دی شاعری اتے ہور لکھتاں ملیاں ہن اوہناں وچوں کجھ دے نام ایہہ ہن: بابا فرید شکرگنج (موت 1262), شیخ حمیدالدین نگوری (موت 1274), شیخ شرف الدین ابو علی قلندر (موت 1323), امیر خسرو (موت 1370), مخدوم اشرف جہانگیر (موت 1355), شیخ عبدالحق (موت 1433), سید گیسو دراز (موت 1421), سید محمد جونپوری (موت 1504), شیخ بہاءالدین واجا (موت 1506) وغیرہ۔

ایہناں دیاں لکھتاں توں اس گلّ دا پتہ لگدا ہے کہ اک اجیہی بولی بن رہی سی جس نوں عامَ لوک سمجھ سکدے سی اتے جسدا روپ پہلیاں پرچلت بولیاں نالوں وکھ سی۔