افضل الدین خاقانی

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
افضل الدین خاقانی
(فارسی وچ: خاقانی)،(آذربائیجانی وچ: Xaqani Şirvani ویکی ڈیٹا اُتے (P1559) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
Stamps of Azerbaijan, 1997-487.jpg 

معلومات شخصیت
جم سنہ 1120  ویکی ڈیٹا اُتے (P569) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
شیروان[۱]  ویکی ڈیٹا اُتے (P19) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
وفات سنہ 1199 (78–79 سال)  ویکی ڈیٹا اُتے (P570) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
تبریز  ویکی ڈیٹا اُتے (P20) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
مدفن مقبرہ الشعرا  ویکی ڈیٹا اُتے (P119) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
عملی زندگی
پیشہ شاعر،  لکھاری  ویکی ڈیٹا اُتے (P106) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ ورانہ زبان فارسی  ویکی ڈیٹا اُتے (P1412) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

افضل الدین بدیل خاقانی حسان العجم دے لقب تو‏ں مشہور فارسی شاعر جسنو‏ں خاقانی نظامی تے خاقانی نظامی گنجوی وی کہندے نيں،

خاقانی جاں خاغانی (1121/1122 - 1190) (فارسی: خاقانی‎) فارسی [۲][۳][۴][۵][۶][۷] شاعر سی۔ اوہ تریخی علاقے شروان (اج دے آذربائیجان وچّ)، شروان شاہ دی حکومت دے تحت ہویا۔ اتے تبریز، ایران وچّ اس دی موت ہوئی۔

اسنے اپنے چاچا عمر دی مدد نال مختلف ساہت، سائنس اتے کلا دے میدان وچّ مہارت حاصل کیتی اتے حسان العجم دا لقب پایا۔ ابوالاعلی گنجوی دے وی شاگردی کیتی اتے اوہناں دی دھی نال شادی کیتی۔

جم[لکھو]

خاقانی 1126ءبمطابق 520ھایران دے سرحدی علاقہ شروان وچ پیدا ہويا.[۸]

ناں[لکھو]

تذکرہ نویساں دے آپ دا ناں ’’ابراہیم‘‘ لکھیا اے لیکن اس نے خود اپنا ناں ’’بدیل‘‘دسیا اے ۔[۹]جداں کہ اوہ اپنے اک شعر وچ کہندا اے :
بدل من آمدم اندر جہان سنائی را۔۔۔۔بداں دلیل پدر ناں من بدیل نہاد

ولدیت[لکھو]

آپ دے والد دا ناں ’’نجیب الدین علی‘‘ سی جو پیشے دے اعتبار تو‏ں اک ترکھان سی۔جدو‏ں کہ کاقانی دا چچا اک طبیب تے فلسفی سن ۔انہاں نے پچیس سال د‏‏ی عمر تک اپنے چچا ہی تو‏ں تربیت حاصل کيتی سی۔[۱۰]

تعلیم تے تربیت[لکھو]

آپ نےاپنے چچا عمر د‏‏ی مدد تو‏ں مختلف علوم تے فنون وچ مہارت حاصل کيتی۔ تے حسان العجم دا لقب پایا۔ ابوالعلا گنجوی تو‏ں وی استفادہ کيتا تے انھی د‏‏ی بیٹی نال شادی ہوئی۔ سلطان سنجر دے دربار وچ جانا چاہندا سی کہ ترکان غز دا فتنہ برپا ہوئے گیا۔ 1156ء وچ حج کيتا تے نعتیہ قصائد تے ایوان مدائن والا معروف قصیدہ لکھیا۔ 1173ء وچ محبوس ہويا۔ قریباً اک سال دے بعد رہائی ملی تے مشہور نظم جسیہ تحریر کيتی۔ بعد وچ حج دے لئی گیا۔ کلیات، قصائد تے قطعات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اشعار د‏‏ی تعداد بائیس ہزار ا‏‏ے۔ مثنوی تحفۃ العراقین وچ مسافرت حج د‏‏ی سرگزشت ا‏‏ے۔

حالات زندگی[لکھو]

خاقانی کواپنے والد دے پیشے یعنی بڑھئی دے کم تو‏ں سخت نفرت سی ایہی وجہ اے کہ اوہ کدی وی اپنے والد دے کم والی جگہ اُتے نئيں گیا، اوہ اپنے باپ تو‏ں وی دور رہندا سی۔اسی مطلب نو‏‏ں انہاں نے اپنے اشعار وچ بارہیا بیان کيتا ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں اس نے حصول علم اُتے زور دتا تے اپنے دور دے رائج علوم یعنی عربی تے فارسی ادبیات سکھیا۔آپ ادبیات دے علاوہ علم کلام، علم نجوم، حکمت، طب تے علم تفسیر وی جاندے سن ۔

وفات[لکھو]

خاقانی 1198ءبمطابق 595ھ تبریز وچ وفات پائی۔

حوالے[لکھو]

  1. مصنف: Mohammad Moin — ناشر: Amirkabir (publisher)
  2. سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Robert T. Lambdin 2000. pg 134 لئی۔
  3. سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Reinert, B 2009 لئی۔
  4. سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے iranicaonline.org لئی۔
  5. سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Annemarie Schimmel 2004. pg 260 لئی۔
  6. سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Lloyd V. J 2001. pg 123 لئی۔
  7. سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Khaqani لئی۔
  8. تریخ ادبیات ایران،از ڈاکٹر رضا زادہ شفق،مترجم سید مبارز الدین رفعت،دھلی:ندوۃ المصنفاں،ص۲۵۴
  9. آشنایی یا شاعران کلاسیک ایران،از مہبود فاضلی،تہران:انتشارات بین المللی الہدی،ص۳۵
  10. ایضاً

سانچہ:حوالہ جات سانچہ:فارسی ادب


حوالے[لکھو]