سنائی غزنوی

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search


Nuvola apps ksig.png
سنائی غزنوی
Sanaei.jpg
جم 1080
غزنی, افغانستان
موت 1131/1141[1]
کم کِتہ Persian literature
صنف Sufi poetry, Wisdom Literature
وڈے کم The Walled Garden of Truth

حکیم سنائی اک اعلی درجہ دے شاعر تے سب توں پہلے غزل نوں حکیم سنائی نے ای رواج دتا ۔

ناں[لکھو]

حکیم سنائی دا پورا ناں ابوالمجد بن آدم تے انہاں دا تخلص " سنائی سی۔

ولادت[لکھو]

سنائی 470ھ وچ موجودہ افغانستان دے شہر غزنی وچ پیدا ہوئے ۔

درویشانہ زندگی[لکھو]

حکیم سنائی اک نہایت سادہ انسان سن جنہاں نے اپنی پوری زندگی درویشی تے فقیری وچ گزاری۔ انہاں سیر تے سیاحت دا شوق سی تے اسلامی حکومت دے زیر اثر علاقےآں دی سیر کرنے دے لئی نکلے تے اسے دوران انہاں حج کرنے دی سعادت وی نصیب ہوئی۔ حکیم سنائی نوں مختلف علوم اُتے دسترس حاصل سی جنہاں وچ تفسیر، حدیث، فقہ تے ادبی علوم شامل سن۔ اس دے علاوہ اوہ فلسفہ، ہندسہ تے علم طب وچ وی ماہر سن۔ اک حد تک اوہ خواب دی تعبیر دسن دا علم وی جاندے سن۔ حکیم نوں انہاں دی اعلی علمی قابلیت تے ذہانت دے صلے وچ مختلف القاب توں نوازیا گیا۔

القابات[لکھو]

جنہاں القاب توں انہاں نوازیا گیا انہاں وچ " حکیم " تے " شیخ " شامل نیں ۔ اوہ اپنے زمانے دے معروف تے ہردلعزیز شخص سن تے شعرا، عرفاء تے علما دی نظر وچ انہاں نہایت اعلی مقام حاصل سی۔ انہاں نے قصائد، غزلیات تے مثنویات اُتے طبع آزمائی کیتی۔ آپ دی مثنویاں نوں بوہت زیادہ شہرت حاصل ہوئی۔

مثنویات[لکھو]

انہاں دی مشہور مثنویاں وچ

  • حدیقتہ الحقیقہ
  • طریق التحقیق
  • سیر العباد الی المعاد
  • مثنوی کارنامہ
  • عقل نامہ
  • عشق نامہ بوہت معروف نیں ۔

زہد تے تقوی[لکھو]

سنائی ابو یوسف ہمدانی دے مرید سن جدوں سنائی نوں احساس ہویا کہ پست اخلاق تے بد اعمال دی مدح نئیں کرنی تاں دنیا دی زندگی توں بیزار ہوئے تے زہد و تقوی و سلوک ول مائل ہو گئے۔ ایہی اوہ دور سی جدوں انہاں دی شاعری نے اک نواں موڑ لیا ۔

ما در طلب زلف تو چون زلف تو پیچان
ما در ہوس چشم تو چون چشم تو بیمار

اصطلاحات تصوف[لکھو]

حکیم سنائی بوہت ای سادہ، واضح تے صریح انداز وچ شاعری کیتا کر دے سن۔ انہاں دے کلام وچ زلف، چشم بیمار، مے و میکدہ، رند و خرابات جیسی اصلاحات نوں مضامین تصوّف وچ استعمال کیتا گیا اے تے خیال ایہ کیتا جاندا اے کہ شاید حکیم سنائی اوہ پہلے شخص سن جنہاں نے سب توں پہلے ایسی اصطلاحات دا استعمال مضامین تصوّف وچ کیتا۔ حکیم سنائی دی وجہ شہرت انہاں دی مثنویاں نیں ۔ انہاں دی استادانہ مہارت دا اندازہ اس بات توں لایا جا سکتا اے کہ شیخ عطار تے مولانا روم ورگے عظیم شعرا نے حکیم سنائی نوں اپنا پیشوا تسلیم کیتا۔ حکیم سنائی اپنے کلام وچ صوفیانہ تے قلندرانہ اصطلاحات دا استعمال عام طور اُتے کیتا کر دے سن۔ اوہ اپنے خیال دی تائید وچ حکایت جاں تمثیل لیاندے۔ پندو موعظت نوں سادہ تے عام فہم انداز وچ پیش کیتا کر دے جو لازمی طور اُتے قاری نوں متاثر کر دیندا [2]

وفات[لکھو]

حکیم سنائی غزنوی دا سال وفات 535ھ اے۔

حوالے[لکھو]

  1. C.E. Bosworth, The Later Ghaznavids, (Columbia University Press, 1977), 108.
  2. http://www.tebyan.net/QuranIndex.aspx?pid=150159
  • "Hadiqat al-Haqiqa wa Shari'at al-Tariqa" In Encyclopædia Iranica by J.T.P. De Bruijn [1]
  • E.G. Browne. Literary History of Persia. (Four volumes, 2,256 pages, and twenty-five years in the writing). 1998. ISBN 0-7007-0406-X
  • Jan Rypka, History of Iranian Literature. Reidel Publishing Company. 1968 سانچہ:OCLC. ISBN 90-277-0143-1
  • Bo Utas, A Persian Sufi Poem: Vocabulary and terminology. Scandinavian Institute of Asian Studies Monograph Series, Curzon Press, 1977. سانچہ:OCLC

ہور پڑھو[لکھو]

سانچہ:EB1911 Poster