امرتسر

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج

امرتسر

Akal Takht illuminated, in Harmandir Sahib complex, Amritsar.jpg

نقشہ نشان
India Punjab location map.svg
Coats of arms of None.svg
ضلع
India - Punjab - Amritsar.svg
 دیس Flag of India.svg بھارت
 صوبہ پنجاب
 کوآرڈینیٹس 31 64 شمال، 77 12 مشرق
 بنیاد 15 دسمبر 1911
 آبادی:  
 - سارا (2011)[1] 1 132 761
 - میٹروپولیٹن علاقے:[2] 1 183 705
 وقتی خطہ آئی.ایسّ.ٹی (یو.ٹی.سی +5:30)
 میئر بکشی رام اروڑا
 سرکاری ویبسائیٹ www.amritsarcorp.com

امرتسر، مطلب "امرت دا سروور"، پنجاب، بھارت دا سرحدی شہر اے۔ ایہہ تھاں سکھ دھرم دا مذہبی اتے تہذیبی مرکز اے۔ اس دی آبادی قریب 20،00،000 شہری اتے 30،00،000 دے قریب امرتسر ضلعے وچ 2001 بھارتی جنگننا مطابق اے۔ اس دا انتظامی مکھ دفتر امرتسر ضلع اے۔ ایہہ بھارت دے پنجاب صوبے وچ شمالی حصہ اے، جو کہ لہور توں 67 کلومیٹر دور اے۔ یاترا لئی سبھ توں ودھیا سماں اکتوبر اتے مارچ وچ اے ۔ امرتسر وچ مکھ بولی پنجابی اے۔ ہور بولیاں وچ ہندی، اردو اتے انگریزی ہن ۔

اتہاس[لکھو]

امرتسر شہر دی نیہہ 1577 وچ گرو رام داس جی نے پوتر سروور نوں ٹک لا کے رکھی۔کجھ حوالیاں مطابق ایہہ زمین نیڑے دے تنگ پنڈ دے واسیاں پاسوں خریدی گئی سی جدکہ کجھ ہورناں مطابق گرو امرداس دے ویلے مغل بادشاہ اکبر بادشاہ نے ایہہ زمین بیبی بھانی نوں اوہناں دی گرو رام داس نال شادی ویلے تحفے وجوں دتی سی۔جو اس سروور آلے دوآلے نگر وسیا اس دا شروع وچ ناں رامداسپور،چکّ رام داس یا چکّ گرو پیا۔گرو ارجن، جنہاں نے سروور مکمل کروایا، سنتوکھسر تے رامسر دے تال کھدوائے اتے سروور دے وچکار ہرمندر صاحب بنوایا، دے ویلے ایہہ شہر ترقی کردا گیا۔گرو ہرگوبند صاحب نے ہرمندر دے ساہمنے ادور تخت بنوایا اتے کولسر تے ببیکسر دے تال کھدوائے اتے شہر دی مغربی حدود وچ لوہ گڑھ دا قلعہ اسروایا ۔ 1635 وچ جدوں گرو ہرگوبند صاحب کیرتپور صاحب پرستھان کر گئے تاں تقریباً 65 سال شہر دا پربندھ پرتھی چند دے وارثاں ہیٹھ رہا۔1699 وچ گرو گوبند سنگھ نے خالصہ ساجن اپرنت بھائی منی سنگھ نوں امرتسر شہر دے پربندھ لئی بھیجیا۔

18ویں صدی وچ کئی اتار چڑاؤ شہر وچ ہوئے ۔ 1765 وچ مسلاں دی سرداری قایم ہون اپرنت کئی مثل سرداراں نے امرتسر دا پربندھ سمبھالیا ۔ وکھ وکھ سرداراں نے پوتر سروور دے آلے دوآلے اپنے بنگے قایم کیتے اتے باہروار کٹڑے یا حلقے قایم کیتے جوکِ وپاریاں تے دستکاراں دی ترقی تے وادھے لئی سن ۔ اہم فیصلے لین لئی امرتسر وچ سربت خالصہ دیوان کیتے جاندے سن۔اس طرحاں ایہہ شہر خالصے دے راجگڑھ دے روپ وچ ساہمنے آیا۔ 18ویں صدی دے انت تک امرتسر پنجاب دا اک اگھا وپاری مرکز بن چکا سی۔

رنجیت سنگھ جوکِہ 1801 تک مہاراجے دا خطاب حاصل کر چکیا سی نے 1805 وچ اتھے اپنا اختیار جمایا جدوں اس نے زمزما توپ تے بھنگی سرداراں دے قلعے اتے توشیخانے تے اپنا دبدبا بنا لیا۔1815 وچ رامگڑیا قلعہ ہتھیا لین اپرنت 1820 وچ آہلووالیا تے کنھیا مثل نوں ماتحت کر لین بعد پورا امرتسر رنجیت سنگھ دے پربندھ ہیٹھ آ گیا۔رنجیت سنگھ دے ویلے قلعہ گوبند گڑھ بنوایا گیا ،رام باغ لوایا گیا اتے دربار صاحب دی عمارت اتے سونا جڑواؤن دا کم ہویا ۔ اس سبھ نال شہر دی ترقی وچ انگنت وادھا ہویا اتے ایہہ صنعتی تے وپاری ترقی وچ ہور اگے ودھیا۔

مکھ سیر تھاں[لکھو]

ایہہ شہر سکھی اتہاس دا گڑھ رہا اے . امرتسر وچ تے اس دے نزدیک سکھاں دے بہت سارے تریخی تے مذہبی ستھلّ موجود ہن ۔ امرتسر دلی توں جالندھر آؤندے جی ٹی روڈ تے بھارت دا آخری مکھ شہر اے اتے اس توں اگے ایہہ سڑک لاہور نوں تر جاندی اے ۔ لاہور جو کہ ونڈ تو پہلے پنجاب دا راجگڑھ سی، امرتسر تو سارا 50 ک۔م دی دوری تے اے ۔ امرتسر شہر امرتسر ضلعے دا انتظامی مرکز اتے وپاری گڑھ وی اے ۔ پر اسدے بارڈر توں نزدیکی ہون کرکے اس دی صنعتی ترقی نہیں ہو سکی ۔امرتسر شہر دا مکھ ہوائی اڈا راجا ساہنسی انٹرنیشنل ہوائی اڈا اے ہو کہ شہر دے مرکز توں یاراں ک م دی دوری تے اے ۔ اس اڈے توں بہت ساریاں غیرملکی اڈاناں چڑھدیاں نیں۔ اتھوں سنگاپور، تاشقند، اشگابات اتے لندن، برمنگھم تے ٹورنٹو نوں وی اڈاناں نیں ۔ پنجابیاں دی ودیساں وچ بڑی آوا-جائی ہون کرکے ایتھوں ہور اڈاناں دے شروع ہون دیاں وی گنجیشاں نیں ۔ امرتسر دے مکھ وپاری کاروبار ٹوریزم، ایتھوں دا کپڑا بازار، کھیتی باڑی، دستکاری، سیوا کھیتر اتے لائیٹ انجنئرنگ اے ۔

سکھیا[لکھو]

خالصہ کالج اس علاقے دو سبتوں پرانا تعلیمی ادادہ اے ۔ صدی پرانا ایہہ ادارہ 1892 وچ قایم ہویا سی | ایہہ سائنس، کلا، کامرس، کمپیوٹر، بولیاں، سکھیا، کھیتی باڑی، اتے فزیوتھراپی دے کھیتراں وچ تعلیم دیندا اے ۔ 1969 وچ امرتسر وچ گرو نانک دیو یونیورسٹی قایم ہوئی سی ۔ امرتسر وچ ڈی اے وی کالج اتے بی بی کے-ڈی اے وی کالج فار وومین وی ہن ۔

امرتسر
امبرسر
Golden Temple India.jpg
دیس: ہندستانFlag of India.svg
صوبہ: بھارتی پنجاب
ضلع : امرتسر
رقبہ: 5075 km²
لوک گنتی: 3,074,207
بولی: ہندی تے پنجابی

مذہبی تھاواں[لکھو]

شہر وچ ہیٹھ دتیاں مذہبی تھاواں ہن: ٭ ہرمندر صاحب

٭ منجی صاحب

٭ دیواں استھان

٭ ادور تخت

٭ رامسر صاحب

٭ بابا دیپ سنگھ جی

٭ BebakSar

٭ Birth Place of Guru Hargobind Sahib

٭ Darbar Sahib Tarn Taarn

٭ Baba Budha Ji، Ramdas

٭ Guru da Bagh، Kokawali

٭ Bohli Sahib، Goindwal

٭ Bir Baba Budha Ji، Thattah-Chabhal

٭ Sri Darbar Sahib، Khadoor Sahib

٭ ChhehartaSahib، Guru Hargobind Ji

٭ Baba Bakala، Guru Teg Bahadur Ji

٭ Birth Place of Baba Budha Ji، Kathunangal

ایہہ وی ویکھو[لکھو]

امرتسر ضلع

باہری تعلق[لکھو]

٭ امرتسر ضلعے بارے جانکاری ویکھن لئی٭

٭ Amritsar City Website٭

٭ Amritsar Portal

٭ Amritsar District Administration

٭ Amritsar Municipal Corporation

٭ Shri Durgiana Tirath

٭ Tourist Office

٭ City Map

٭ My Pind – District Map

٭ Route from Chandigarh to Amritsar

  1. "Provisional Population Totals, Census of India 2011; Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above" (PDF). Office of the Registrar General & Census Commissioner, India. http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf. Retrieved on 26 March 2012. 
  2. "Provisional Population Totals, Census of India 2011; Cities having population 1 lakh and above" (PDF). Office of the Registrar General & Census Commissioner, India. http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf. Retrieved on 26 March 2012.