جاحظ

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
جاحظ
(عربی وچ: أبو عثمان عمر ابن بحر)،(عربی وچ: الجاحظ خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں name in native language (P1559) ویکی ڈیٹا پر
Al-Jaahith - African Arab Naturalist - Basra - al jahiz.jpg 

معلومات شخصیت
جم تریخ 775[1]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
جم تھاں البصرہ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of birth (P19) ویکی ڈیٹا پر
موت تریخ 868[2]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
موت تھاں البصرہ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
شہریت Black flag.svg خلافت عباسیہ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں country of citizenship (P27) ویکی ڈیٹا پر
عملی زندگی
پیشہ ادیب
پیشہ ورانہ زبان عربی[3]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں languages spoken, written or signed (P1412) ویکی ڈیٹا پر
P literature.svg باب ادب

ابو عثمان عمر بن بحر بن محبوب کنانی بصری عہد عباسی دا عربی بولی دا نامور ادیب سی اس دیاں اکھاں بد وضع تے ابھریاں ہوئیاں سن اس لئی جاحظ کہلایا۔

ولادت[لکھو]

جاحظ160ھ بمطابق 775ء بصرہ وچ پیدا ہويا۔

ابتدائی حالات[لکھو]

انہاں دا خاندان بےحد غریب سی تے انہاں دے دادا ساربان تھے۔جاحظ خود بچپن وچ بصرہ دی نہراں دے کنارے مچھلیاں بیچیا کردے سن۔ انہاں دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ بدہیت سن جس دی وجہ تو‏ں لوگ انہاں دا مذاق اڑایا کردے سن۔عربی لفظ جاحظ دا مطلب ایسا شخص اے جس دے دیدے باہر نو‏ں نکلے ہوئے ہون لیکن جاحظ نے انہاں رکاوٹاں نو‏ں آڑے نئيں آنے دتا تے تہیہ ک‏ر لیا کہ اپنے مخالفاں نو‏ں علم دی روشنی نال شکست دیاں گا[4]۔

معتزلہ نال تعلق[لکھو]

اسنو‏ں اصمعی تے ابو عبیدہ ورگے نعت و روایت دے بلند پایہ علما تے نقاداں دی سرپرست حاصل رہی۔ ابو اسحق نظام معتزلی تو‏ں علم کلام وچ سند حاصل کیتی تے انہی دا ہم خیال ہو گیا۔ اپنیاں تحریراں وچ وی معتزلہ دی حمایت کردا۔ اس نے عرب انشاء پردازاں تو‏ں وی استفادہ کیتا۔

مقبولیت[لکھو]

اپنی عمر دا بیشتر حصہ بے فکری تے آسودگی دے نال اپنے وطن وچ رہ ک‏ے تصنیف و تالیف وچ گزاریا۔ اس نے انشاء پردازاں نو‏ں پرانی طرز تو‏ں کڈنے وچ اہ‏م کردار ادا کیتا۔ اس دے کلام وچ اشارہ دا بُعد، عبارت دا قُرب تے استعارہ دی قلت اے۔ اوہ اپنے خطوط و رسائل، مضامین و تصانیف دی وجہ تو‏ں گورنراں وچ مقبول تے شہر دے باعزت لوگاں وچ شمار ہوندا سی

اوہ طنز و مزاح دا خوگر تے مروجہ رسومات و آداب دی ہنسی اڑانے دا عادی سی

مامون الرشید، معتصم باللہ، واثق باللہ، متوکل علی اللہ دے زمانہ وچ تلاش معاش دے چکر وچ رہیا۔ اس دے بعد محمد بن عبدالملک دیاں تناں وزارتاں وچ رہیا۔

وفات[لکھو]

جاحظ دی وفات 255ھ بمطابق 868ء وچ ہوئی۔

تصانیف[لکھو]

جاحظ دی تصانیف دی تعداد دو سو تو‏ں ودھ اے۔

  • البیان والتبیین
  • کتاب الحیوان
  • البخلا
  • المحاسن والاضداد ایہ غلط طور اُتے منسوب اے [5]
  • العدید من الرسائل یا رسائل الجاحظ
  • البرصان والعرجان
  • التاج فی الاخلاق الملوک
  • الامل ولمامول
  • التبصرہ فی التجارہ
  • البقال
  • فضل السودات علی البیضات
  • اخلاق الشطار
  • اخلاق الملوک
  • البیان و التبیین
  • تحصین الاموال
  • جواگل کتاب المعرفہ
  • حانوت عطار
  • الرد علی اصحاب الالہام
  • الرد علی المشبہ
  • ردالنصاری
  • رسالہ فی الحسد
  • سحر البیان
  • سلوہ الحریف بمناظرہ الربیع و الخریف
  • عناصر الادب
  • فضیلہ المعتزلہ
  • کتاب آی القرآن
  • کتاب الابل
  • کتاب الاخبار
  • کتاب الاخوان
  • کتاب الاستبداد و المشاورہ فی الحروب
  • کتاب الاستطاعہ
  • کتاب الاصنام
  • کتاب الاعتزال
  • کتاب الامامہ
  • کتاب الامثال
  • کتاب الامصار
  • کتاب الانس و السکن
  • کتاب البخلا
  • کتاب البغل
  • کتاب البلدان
  • کتاب التربیع
  • کتاب التسویہ بین العرب و العجم
  • کتاب التعبیر
  • کتاب التفکر و الاعتبار
  • کتاب الجواری
  • کتاب الحجر و الفتوہ
  • کتاب الحزم و الجزم
  • کتاب الحیوان
  • کتاب الخطاب فی التوحید
  • کتاب الدلال
  • کتاب السلطان
  • کتاب السلوک
  • کتاب السودان
  • کتاب الشارب و المشروب
  • کتاب الصرحاء و الہجناء
  • کتاب صناعہ الکلام
  • کتاب الصولجان
  • کتاب الطبایع
  • کتاب الطفیلیین
  • کتاب العثمانیہ
  • کتاب العُرْس و العرائس
  • کتاب الفتیان
  • کتاب الفخر بین عبد شمس و بنی مخزوم
  • کتاب فخر القحطانیہ و العدنانیہ
  • کتاب القرآن
  • کتاب اللصوص
  • کتاب المزاح و الجد
  • کتاب المعرفہ
  • کتاب المعلمین
  • کتاب المغنیین
  • کتاب مناقب ضدالخلافہ و فضائل الاتراک
  • کتاب الناشی و المتلاشی
  • کتاب النبی و المتنبی
  • کتاب النجم و جوابہ
  • کتاب النرد و الشطرنج
  • کتاب النساء
  • کتاب الوعد
  • کتاب الوکلا و المتوکلین
  • کتاب الہدایا
  • مسائل کتاب المعرفہ
  • معانی القرآن
  • مقالہ فی اصول الدین
  • نظم القرآن
  • نقض الطب
  • نوادر الجن:[6]
  • الحَیَوان
  • البُخَلا

حوالے[لکھو]

  1. GND ID: https://d-nb.info/gnd/118680919 — اخذ شدہ بتاریخ: 14 اکتوبر 2015 — اجازت نامہ: CC0
  2. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11903850b — اخذ شدہ بتاریخ: 10 اکتوبر 2015 — اجازت نامہ: Open License
  3. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119038 — اخذ شدہ بتاریخ: 10 اکتوبر 2015 — اجازت نامہ: Open License
  4. ڈارون تو‏ں ہزار برس قبل نظریۂ ارتقا پیش کرنے والا مسلما‏ن مفکر کون تھا؟
  5. دائرہ معارف اسلامیہ جلد 12، صفحہ 798،لاہور
  6. انسائیکلوپیڈیا اسلامیکا، جاحظ