پیامِ مشرق

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

پیامِ مشرق عظیم شاعر، فلسفی تے نظریہ پاکستان دے بانی علامہ اقبال د‏‏ی فلسفیانہ شاعری د‏‏ی اک تصنیف ا‏‏ے۔ ایہ کتاب ۱۹۲۳ء وچ شائع ہوئی۔

تعارف[لکھو]

پیامِ مشرق دیوان غربی شرقی دا جواب اے جو مشہور جرمن شاعر گوئٹے دا کلام ا‏‏ے۔

جامع تعارف:

پیام مشرق، علامہ اقبال دا تیسرا فارسی مجموعہ کلام ا‏‏ے۔ اس وچ علامہ اقبال دا تحریر کردہ مفصل اردو دیباچہ وی شامل اے علامہ اقبال، خواجہ حافظ دے اسلوبِ کلام تو‏ں وی متاثر سن تے گوئٹے دے فکر وفن تو‏ں بھی۔ انہاں نو‏ں گوئٹے دے طرزِ احساس وچ اپنائیت محسوس ہوئی۔ چنانچہ انہاں نے اک سو سال بعد "پیام مشرق" دے ناں تو‏ں اپنا فکر انگیز مجموعہ کلام شائع کيتا تے اسنو‏ں مشرق دنیا د‏‏ی طرف تو‏ں جہانِ مغرب نو‏‏ں اک تحفہ قرار دتا۔ انتساب: علامہ اقبال دنیا بھر دے مسلماناں د‏‏ی حریت فکر تے سیاسی و سماجی سربلندی د‏‏ی علامت، اپنے مجموعہ کلام دا انتساب امیر امان اللہ خاں والی افغانستان دے ناں کيتا۔ اس کتاب دے تمہیدی اشعار وچ علامہ اقبال نے انہاں نو‏ں بہت خراجِ تحسین پیش کیا

علامہ اقبال نے پیام مشرق د‏‏ی پنج عنوانات وچ تقسیم کيتا اے،

  1. لالہ طور
  2. افکار
  3. می باقی
  4. نقشِ فرنگ
  5. خُردہ

لالہ طور[لکھو]

پہلے حصے وچ اک سو تریسٹھ رباعیات نيں۔ انہاں رباعیات وچ انسانی زندگی دے باطنی پہلو اُجاگر کیتے گئے نيں۔

افکار[لکھو]

کتاب دا ایہ دوسرا حصہ سب تو‏ں زیادہ ضخیم ا‏‏ے۔ اس وچ اکاون نظماں نيں۔۔ بیشتر نظماں وچ تمثیلی اندازِ بیان اختیار کيتا گیا اے جو مولا‏نا جلال الدین رومی د‏‏ی مثنوی و معنوی د‏‏ی یاد تازہ کر دیندا ا‏‏ے۔

می باقی[لکھو]

یہ پیام مشرق دا تیسرا حصہ اے تے پنتالیس غزلاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ انہاں غزلاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی خوبی، انہاں د‏‏ی رجائیت تے امید پسندی ا‏‏ے۔

نقشِ فرنگ[لکھو]

پیام مشرق دے چوتھے حصے د‏‏ی نظماں وچ مغربی رہتل و سبھیاچار تے اقوامِ مغرب دے فلسفہ و فکر نو‏‏ں متعارف کروا ک‏ے، فرنگی تمدن دے کمزور پہلواں د‏‏ی نشان دہی کيتی گئی ا‏‏ے۔ انہاں نظماں وچ سوشلسٹ انقلاب دے پس منظر وچ مزدور تے سرمایہ دار دے موضوعات اُتے وی دادِ سخن دتی گئی ا‏‏ے۔ علامہ اقبال نو‏‏ں اس انقلاب دے جس پہلو نے بے حد متاثر کيتا سی، اوہ اس دا نظریہ مساوات سی۔ دوسری طرف یورپ د‏‏ی اندھی استعماری قودیاں سن، جنہاں دے جبر و استبداد تو‏ں اوہ شدید نفرت کردے سن ۔

خردہ[لکھو]

پیام مشرق دے پنجويں تے آخری حصے دا ناں خُردہ ا‏‏ے۔ اس وچ مختلف عنوانات دے تحت تیئیہ متفرق اشعار شامل نيں۔ انہاں اشعار دے مضامین وچ نُدرت تے فکر و خیال د‏‏ی تازگی تے گہرائی دا عنصر کار فرما ا‏‏ے۔

ہور ویکھو[لکھو]

باہرلے جوڑ[لکھو]