بارہ امام

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

ائمہ اثنا عشرایہ یا بارہ امام شیعہ فرقوں بارہ امامی، علوی تے اہل تشیع دے نزدیک پیغمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دے سیاسی تے روحانی جانشین نیں ۔[1] شیعی نظریئے دے مطابق ایہ بارہ حضرات بنی نوع انسان دے لئی ناصرف مثالی، عدل و انصاف دے نال حکومت کرنے دا حق و اہلیت رکھدے نیں بلکہ اوہ شریعت تے قرآن دی وی اکمل تاویل کرسکتے نیں۔ حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم تے ان ائمہ دے سنت دی پیروی ان دے مریدوں نوں ضرور کرنی چاہیے تاکہ اوہ غلطیوں تے گناہوں توں بچ سکیتیاں، امام ہونے دے لئی ضروری اے دے اوہ گناہ توں معصوم تے غلطیوں توں پاک ہوں تے ان دی نبی کریم صلی اللہ علیہ وسلم توں جانشینی گذشتہ امام دی نص (وصیت) توں ثابت ہو۔[2][3]

نظرایہ امامت[لکھو]

Crystal Clear app kdict.png تفصیلی مضمون لئی ملاحظہ کرو: امامت (بارہ امامی شیعہ عقیدہ)
بارہ امامی شیعوں دے نزدیک بارہ امام، انبیا کرام دے روحانی تے سیاسی وارثین نیں جنھوں نے انھیں عقل، علم و حکمت سکھائی اے نیز ان دی پیروی وچ مصائب برداشت کرنا ان دے پیروکاروں دے نزدیک اک اہم خوش نصیبی اے جو خدا دی جانب توں بخشی جاندی اے۔[4][5]

اگرچہ اماموں اُتے خدائی وحی نازل ننیں ہُندی لیکن ان دا خدا توں اک خاص رشتہ ہُندا اے، جس دے ذریعے خدا امام دی تے امام لوگوں دی ہدایت کردا اے۔ نیز اماموں دی ہدایت اک خاص کتاب الجفر تے الجامعہ دے ذریعے توں ہُندی اے۔ امامت اُتے یقین رکھنا شیعہ اعتقاد دا اک اہم جزو اے جس دی بنیاد اس نظریے اُتے اے کہ خدا ہمیشہ اپنے بندوں دی مسلسل رہنمائی دے لئی کوئی نا کوئی رہنما ضرور رکھدا اے۔[6] شیعوں دے نزدیک ہر وقت مسلمانوں وچ اک امام زمانہ موجود ہُندا اے، جتوں تمام عقائد و قانون اُتے اختیار حاصل اے۔ علی پہلے امام سن تے شیعوں دے نزدیک ایہی ائمہ پیغمبر اسلام دے حقیقی وارثین و جانشین نیں نیز ان دی نسل فاطمہ دی نسل دے ذریعے پیغمبر محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم توں ملنی چاہیے تے ان دا مرد ہونا لازمی اے۔ تمام ائمہ اپنے توں گذشتہ امام دے بیٹے سن ماسوائے حسین ابن علی دے جو اپنے توں گزشتہ امام حسنؑ دے بھائی سن۔ بارہویں امام دا ناں مہدی اے جو شیعوں دے نزدیک زندہ تے غیبت کبریٰ وچ نیں تے قیامت دے قریب اوہ بحکم خدا ظہور فرما کر دنیا وچ انصاف لائیں گے ۔[6]۔ بارہ امامی تے علوی شیعوں دا ماننا اے کہ پیغمبر محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دی بارہ جانشیںوں والی حدیث وچ ان بارہ اماموں دا ذکر موجود اے۔ تمام ائمہ نوں شیعوں دے نزدیک غیر طبعی موت ہوئی سوائے امام مہدی کہ جو ان دے نزدیک غیبت کبریٰ وچ زندہ نیں۔
ان بارہ اماموں دے سلاسل بہت توں صوفی سلسلوں وچ وی موجود نظر آندی نیں جنہاں وچ ان حضرات نوں اسلام دے روحانی سربراہ دے طور اُتے پیش کیتا جاندا اے۔

بارہ ائمہ دی فہرست[لکھو]

ذیل وچ ان ائمہ کرام دی فہرست دی گئی اے جو اہل تشیع دے فرقہ امامایہ دے نزدیک بارہ امام مانے جاندے نیں۔ اہل تشیع دے کچھ فرقے ان وچ توں کچھ ائمہ دی امامت توں اختلاف وی کردے نیں البتہ ان وچ زیادہ تر اُتے متفق نیں خصوصاً امام جعفر صادق تک کسی دا اوی اختلاف ننیں اے۔

نمبر شمار خطاطی وچ اسم
(مکمل/کنیت)
لقب
(عربی/ترکی)[7]
تریخ
پیدائش
وفات
(ع/ھ)[8]
اہمیت جائے پیدائش وجہ وفات تے جائے وفات
تے مقام مدفن[9]
1 Alī.png امام علی ابن ابی طالب
علي بن أبي طالب

أبو الحسن
امیرالمومنین
(مومنوں دے سردار)[10]


المرتضیٰ

(پسند کیتا جانے والا)


علی بن ابی طالب[11]
17 مارچ 599ء27 جنوری 661ء [10]
23 (پہلےھجری)– 21 رمضان المبارک 40ھ [12]
[13] تمام شیعہ فرقوں دے نزدیک اوہ پہلے امام[14] تے پیغمبر اسلام دے حقیقی وارث اورجانشین نیں جبکہ اہلسنت حضرات وی ان دی تقلید وچ اننیں خلیفہ چہارم دا رتبہ دیتے نیں۔ اہل تصوف دے اکثر سلاسل حضرت علی دے ذریعے ہی پیغمبر اسلام ﷺ توں ملدے نیں ۔ تینوں وں سنی، شیعہ تے صوفی ذرائع علی دی علمی بلندگی، سخاوت، شجاعت، عدالت، پیغمبر ﷺ توں قربت تے تقوٰی اُتے متفق نیں۔[10] مکہ[10] انھیں ابن ملجم، اک خارجی، نے کوفہ، وچ ان اُتے زہر آلود تلوار توں وار کیتا اوراوہ اس زخم توں جانبر نا ہو سدے۔[10][15]
اوہ امام علی مسجد نجف، عراق وچ آسودہ خاک نیں۔
2 Hassan ibn Ali.jpg امام حسن بن علی
حسن بن علي

أبو محمد
المجتبیٰ


(چنا ہویا)


اکنسی علی[11]
4 مارچ 625ء9 مارچ 670ء[16]
15 رمضان المبارک — 28 صفر 50ھ[17]
اوہ محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دی بیٹی فاطمہ زھرا دے بیٹے تے آنحضرت دے سب توں وڈے نواتوں سن۔ حسن اپنے والد دے جانشینی سنبھالتے ہوئے کوفہ وچ مسند خلافت اُتے متمکن ہوئے انھوں نے معاوایہ بن ابو سفیانٰ توں امن معاہدہ کیتا، اوہ ست ماہ تک اس عہدے اُتے فائز راے پھر انہاں نے ایہ خلافت اس معاہدے دے تحت امیر معاوایہ دے سپرد کردی۔[16] مدینہ[16] شیعوں دے نزدیک انھیں ان دی بیوی نے مدینہ منورہ، سعودی عرب وچ امیر معاوایہ دی ایماء اُتے زہر دتا[18]
جائے مدفن جنت البقیع، مدینہ منورہ، سعودی عربِ۔
3 Hhussain ibn ali.jpg امام حسین بن علی
حسین بن علي

أبو عبد الله
سید الشہداء


(شہیدوں دے سردار)


اکننوں علی[11]
8 جنوری 626ء10 اکتوبر 680ء[19]
3 شعبان — 10 محرم 61ھ[20]
اوہ پیغمبر اسلام ﷺ دے نواتوں تے امام حسن دے بھائی سن یزید اول دے خلافت دی اہلیت دے خلاف کھڑے ہونے اُتے انھیں واقعہ کربلا وچ یزیدی فوجوں نے قتل کر دتا۔ ان دی شہادت دے بعد ان دی یاد وچ ماتم کرنا شیعوں دا اک اہم مذہبی دستور بنا[19] مدینہ منورہ[19] انھیں واقعہ کربلا وچ قتل تے سر بریدہ کیتا گیا ۔
ان دا مدفن روضۂ امام حسين کربلا، عراق اے ۔[19]
4 Imam sajjad.jpg امام زین العابدین
علي بن الحسین

أبو محمد
السجاد، زین العابدین


(عابدوں دے سردار)[21]


دردننوں علی[11]
4 جنوری 659ء20 اکتوبر 713ء[21][22]
5 شعبان 38ھ— 25 محرم 95ھ[21][22]
اوہ صحیفہ سجادایہ، دے مصنف سن جو اہلبیت دے دعاوں دا مجموعہ اے۔ ۔[22] مدینہ منورہ[21] زیادہ تر شیعہ علما دے نزدیک انھیں بادشاہ ولید نے زہر دتا مدینہ منورہ، سعودی عرب۔[22]
اوہ جنت البقیع، مدینہ منورہ، وچ دفن نیں سعودی عرب۔
5 Baqir ibn sajjad.jpg امام محمد باقر
محمد بن علي

أبو جعفر
باقر العلوم


(علوم نوں منکشف کرنے والے)[23]


بسنسی علی[11]
8 مئی 677ء26 جنوری 733ء[23]
یکم رجدوں 57ھ— 7 ذوالحجہ 114ھ[23]
دونے شیعہ و سنی حضرات دے نزدیک اوہ اک وڈے تے اولین فقایہ سن ۔[23][24] مدینہ منورہ[23] کچھ شیعہ علما دے نزدیک انھیں ابراہیم بن ولید بن عبد اللہ نے مدینہ منورہ، سعودی عرب وچ ہشام بن عبدالملک دے کہنے اُتے زہر دتا۔[22]
جائے مدفن جنت البقیع، مدینہ منورہ، سعودی عرب۔
6 Jaffer-e-Sadiq.jpg امام جعفر صادق
جعفر بن محمد
Abu Abdillah[25]
أبو عبد الله
الصادق[26]


(ایماندار)


الٹنسی علی[11]
20 اپریل 702ء3 دسمبر 765ء[26]
17 ربیع الاول 83ھ— 25 شوال 148ھ[26]
اوہ اک وڈے فقایہ سن اوہ اس شعبے وچ امام ابو حنیفہ تے امام مالک دے استاد وی راے نیں تے اوہ مشہور مسلم کیمیادان،جابر بن حیان دے وی استاد سن۔ شیعہ حضرات فقہ جعفری نوں ان توں منسوب کردے نیں۔ نیز علم کلام وچ ان دے شاگردوں وچ واصل ابن عطا اورہشام ابن حکم شامل سن ۔[26] مدینہ منورہ[26] شیعہ ذرائع دے مطابق آپ مدینہ منورہ، سعودی عرب وچ خلیفہ ابو جعفر المنصور دے حکم اُتے زہر دے کر قتل کیتے گئے۔[26] جائے مدفن جنت البقیع، مدینہ منورہ، سعودی عرب۔
7 Al-Kazim.jpg امام موسیٰ کاظم
موسی بن جعفر

أبو الحسن الاول[27]
الکاظم[28]


(حلیم طبع)


یدنسی علی[11]
8 نومبر 745ء4 ستمبر 799ء[28]
7 صفر 128ھ— 25 رجدوں 183ھ[28]
ایہ امام جعفر الصادق دی وفات دے بعد اسماعیلی فرقے دے وجود وچ آنے دے دور وچ شیعہ تے دوسرے ذیلی فرقوں دے لوگوں دے امام سن۔[29] انھوں نے اپنے دور وچ اپنے مریدوں دا اک باقاعدہ نظام بنایا جو مشرق وسطی تے خراسان وچ شیعوں توں خمس وصول کردے سن۔ اوہ مہدوایہ فرقے وچ اک اہم مقام رکھدے نیں جو ان دے ذریعے اپنے سلسلے نوں نبی ﷺ توں جوڑتے نیں۔ ۔[30] مدینہ منورہ[28] شیعہ عقائد دے مطابق انھیں خلیفہ ہارون الرشید نے بغداد عراق وچ پابند سلاسل کیتا اورا سی قید وچ انھیں زہر دتا گیا۔
جائے مدفن کاظمین بغداد عراق۔[28]
8

Al redah.jpg

امام علی رضا
علي بن موسی

أبو الحسن الثانی[27]
الرضا، رضا[31]



(جس توں راضی ہویا)


سکیزنسی علی[11]
یکم جنوری 766ء5 ستمبر 818ء[31]
11 ذوالقعدہ 148ھ— 30 صفر 203ھ[31]
انھیں مامون الرشید نے بظاہر اپنا جانشین شہزادہ قرار دتا اوہ مسلموں تے غیر مسلموں توں مباحثوں دے لئی شہرت رکھدے سن۔[31] مدینہ منورہ[31] شیعوں دے مطابق انھیں مامون الرشید نے زہر دتا ۔
جائے مدفن مزار امام علی رضا مشہد، ایران۔[31]
9 Imam Taqi.jpg امام محمد تقی
محمد بن علي

أبو جعفر
التقی، الجواد[32]


(خدا توں ڈرنے والا، سخی)


ڈوکوزنسو علی[11]
12 اپریل 811ء27 نومبر 835ء[32]
10 رجدوں 195ھ— 30 ذوالقعدہ 220ھ[32]
اوہ اپنی سخاوت تے عباسی خلفاء دی کوتاہیوں اُتے کھل کر نکتہ چینی دے لئی شہرت رکھدے سن۔ مدینہ منورہ[32] شیعہ ذرائع وچ انھیں ان دی بیوی جو مامون دی بیٹی سی نے خلیفہ المعتصم دے حکم اُتے زہر دتا۔
جائے مدفن کاظمین بغداد ۔[32]
10 Imam naqi.jpg امام علی نقی
علي بن محمد

أبو الحسن الثالث[33]
الہادی، النقی[33]


(رہنما،پاک)


اوننسو علی[11]
8 ستمبر 829ءیکم جولائی 868ء[33]
15 ذوالحجہ 212ھ— 3 رجدوں 254ھ[33]
انھوں نے خمس وصول کرنے تے اپنے مریدوں نوں ہدایات دینے دے نظام نوں فعال تے بہتر کیتا۔[33] سریا جو مدینہ توں قریب اک گاؤں اے[33] شیعوں دے نزدیک، اننیں المعتعز دے حکم اُتے زہر دتا گیا ۔[34]
جائے مدفن العسکری مسجد سامرا عراق۔
11 Al-askari.svg امام حسن عسکری
الحسن بن علي

أبو محمد
العسکری[35]


(اک فوجی قصبے دا شہری)


انبرنسی علی[11]
3 دسمبر 846ءیکم جنوری 874ء[35]
10 ربیع الثانی 232ھ— 8 ربیع الاول 260ھ[35]
ان دی زندگی دا وڈا حصہ ان دے والد دی وفات دے بعد عباسی خلیفہ المعتمد دی جانب توں لگائی گئی پابندیوں وچ گزریا۔ شیعوں دی بڑھتی تعداد تے قوت دی وجہ توں وی ان اُتے اس دور وچ سختیاں کیتی گئی ۔[36] مدینہ منورہ[35] شیعوں دے نزدیک انھیں، خلیفہ المعتمد دے حکم اُتے سامرا، عراق وچ زہر دتا گیا۔
جائے مدفن العسکری مسجد سامرا عراق۔[37]
12 Imam Mahdi.png امام مہدی
محمد بن الحسن

أبو القاسم
مہدی،[38]
امام غائب،[39]
الحجہ[40]


(ہدایت یافتہ، ثبوت)


اونکسنسی علی[11]
29 جولائی 869ءیکم جنوری 874ء[41]
15 شعبان 255ھ8 ربیع الاول 260ھ (غیبت صغریٰ)[41]
شیعوں دے نزدیک اوہ اک تاریخی تے اہم معجزاتی شخصیت نیں تے اوہ قیامت دے قریب وچ مسیح دے نال ظہور ہوں گے تے دنیا اُتے اسلامی حکومت قائم کر دے اتوں عدل وانصاف توں بھر دیں گے۔[42] سامرا، عراق[41] شیعوں دے نزدیک اوہ زندہ نیں تے 872ء توں حالت غیبت وچ موجود نیں تے اک دن خدا دی مرضی توں ظہورکرو گے۔[41]

امامت دا خط الوقت[لکھو]

حسن بن علی عسکریعلی نقیمحمد تقیعلی بن موسی الرضاموسی کاظمجعفر صادقمحمد باقرزین العابدینحسین بن علیحسن بن علیعلی بن ابی طالب

2015ءامام مہدی

اسی متعلق[لکھو]

حواشی[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. Olsson 2005, p. 65
  2. Tabataba'i 1977, p. 10
  3. Momen 1985, p. 174
  4. Tabataba'i 1977, p. 15
  5. Corbin 2014, pp. 45–51
  6. 6.0 6.1 Gleave, Robert. "Imamate". Encyclopaedia of Islam and the Muslim world; vol.1. MacMillan. ISBN 0-02-865604-0. 
  7. الامام عربی القابات بارہ امامی شیعوں دی اکثریت استعمال کردی اے عربی زبان بطور عبادتی زبان، جنہاں وچ اصولی، اخباری (اہل تشیع)، شیخی تے کسی حد تک علوی۔ ترک القاب زیادہ تر علوی لوگ استعمال کردے نیں، جو اک بارہ امامی شیعہ گروہ جو مجموعی شیعہ آبادی دا 10 فیصد اے۔ ہر امام دے القاب دا ترجمہ کچھ ایداں کیتا جاندا اے "اول علی"، "علی دوم"، so forth. Encyclopedia of the Modern Middle East and North Africa. Gale Group. ISBN 978-0-02-865769-1.  Unknown parameter |سال= ignored (help)
  8. ع توں مراد عام زمانہ شمسی تقویم،ھ توں مراد اسلامی ہجری قمری تقویم۔
  9. ماسوائے بارہویں امام
  10. 10.0 10.1 10.2 10.3 10.4 Nasr, Seyyed Hossein. "Ali". Encyclopædia Britannica Online. Retrieved 2007-10-12. 
  11. 11.00 11.01 11.02 11.03 11.04 11.05 11.06 11.07 11.08 11.09 11.10 11.11 Encyclopedia of the Modern Middle East and North Africa. Gale Group. 2004. ISBN 978-0-02-865769-1. 
  12. طباطبائی (1979)، pp.190–192
  13. Kohlberg, E.; Poonawala, I. K. "ʿALI B. ABI ṬĀLEB". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2014-07-07. 
  14. Amir-Moezzi, Mohammad Ali. "SHIʿITE DOCTRINE". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2014-07-07. 
  15. طباطبائی (1979)، p.192
  16. 16.0 16.1 16.2 Madelung, Wilferd. "ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2012-07-06. 
  17. طباطبائی (1979)، pp.194–195
  18. طباطبائی (1979)، p.195
  19. 19.0 19.1 19.2 19.3 Madelung, Wilferd. "ḤOSAYN B. ʿALI". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2008-03-23. 
  20. طباطبائی (1979)، pp.196–199
  21. 21.0 21.1 21.2 21.3 Madelung, Wilferd. "ʿALĪ B. ḤOSAYN B. ʿALĪ B. ABĪ ṬĀLEB، ZAYN-AL-ʿĀBEDĪN". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2007-11-08. 
  22. 22.0 22.1 22.2 22.3 22.4 طباطبائی (1979)، p.202
  23. 23.0 23.1 23.2 23.3 23.4 Madelung, Wilferd. "BĀQER، ABŪ JAʿFAR MOḤAMMAD". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2007-11-08. 
  24. طباطبائی (1979)، p.203
  25. "JAʿFAR AL-ṢĀDEQ، ABU ʿABD-ALLĀH". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2014-07-07. 
  26. 26.0 26.1 26.2 26.3 26.4 26.5 طباطبائی (1979)، p.203–204
  27. 27.0 27.1 Madelung, Wilferd. "ʿALĪ AL-REŻĀ". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2007-11-09. 
  28. 28.0 28.1 28.2 28.3 28.4 طباطبائی (1979)، p.205
  29. طباطبائی (1979) p. 78
  30. Sachedina 1988, pp. 53–54
  31. 31.0 31.1 31.2 31.3 31.4 31.5 طباطبائی (1979)، pp.205–207
  32. 32.0 32.1 32.2 32.3 32.4 طباطبائی (1979)، p. 207
  33. 33.0 33.1 33.2 33.3 33.4 33.5 Madelung, Wilferd. "ʿALĪ AL-HĀDĪ". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2007-11-08. 
  34. طباطبائی (1979)، pp.208–209
  35. 35.0 35.1 35.2 35.3 Halm, H. "ʿASKARĪ". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2007-11-08. 
  36. طباطبائی (1979) pp. 209–210
  37. طباطبائی (1979)، pp.209–210
  38. "THE CONCEPT OF MAHDI IN TWELVER SHIʿISM". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2014-07-07. 
  39. "ḠAYBA". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2014-07-07. 
  40. "Muhammad al-Mahdi al-Hujjah". Encyclopædia Britannica Online. Retrieved 2007-11-08. 
  41. 41.0 41.1 41.2 41.3 طباطبائی (1979)، pp.210–211
  42. طباطبائی (1979)، pp. 211–214

مصادر و مراجع[لکھو]

بیرونی ذرائع[لکھو]

سانچہ:ائمہ اثنا عشریہ سانچہ:امام زمانہ (اہل تشیع دے امام وقت)