ببر شیر

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
ببر شیر
Lion waiting in Namibia.jpg
Okonjima Lioness.jpg
دیس: جنور
برادری: کورڈیٹ
پتی:: ماس کھانے
ٹبر: بلی ٹبر
ٹوکرا: شینہ
سائینسی ناں: Panthera leo
Lion distribution.png
شیر دی پھرن تھاں:لال وچ پرانی نیلے وچ اجکل

ببر شیر وڈی 4 بلیاں وچوں دوجا سب توں وڈا جانور اے تے ایدا تعلق بلی ٹبر دے ٹبر توں اے۔ نر شیر 250 کلوگرام تک ہوسکدا اے۔ شیر مگروں بلی ٹبر دا ایہ دوجا وڈا جانور اے۔ اجکل ایہ افریقہ تے کج جنگلی پارکاں وچ ای رہ گیا اے یا ہندستان وچ گر نیشنل پارک وچ رہ گیا۔ ہور اپنیاں تھانواں توں ایہ بہت پہلے مک گیا اے۔ پائیسٹن ویلے دے مکن تک، 10،000 ورے پہلے تک ببرشیر تے انسان ای ایسے سن جیہڑے سب توں وڈے تھاں تے پھیلے ہوۓ سن۔

شیر کھلے جنگلاں وچ 10–14 ورے تک جیندے نیں جد کے پنجریاں وچ 20 ورے تک جی سکدے نیں۔ جنگل وچ نر شیر گھٹ ای 10 ورے توں اپر ٹپدے نیں۔ ایہ ویری نر شیراں ہتھوں لگنوالے پھٹڑاں باہجوں مردے نیں۔ ایہ گھاس دے ویہڑیاں یا کھلے تھانواں جتھے کتے کتے رکھ ہون ورگیاں تھانواں تے ریندے نیں پر ایہ چاڑیاں تے جنگلاں وچ وی جلے جاندے نیں۔ ایہ کسے توں نہیں ڈردے۔ بلی ٹبر دے دوجے سنگیاں توں ہٹ کے شیر آپس وچ رل مل کے ریندے نیں۔ ایہناں دی اک ٹولی وچ اک وڈا نر کی مادھ بچے تے نکے جوان شیر ہوندے نیں۔ شیرنیاں رل کے کھروالے جانوراں دا شکار کردیاں نیں۔ ایہ اتلی پدھر دے شکاری نیں تے منی ونڈ نیں۔ کسے ہوردا ماریا شکار وے مل جاۓ تے کھا جاندے نیں۔

ببر شیر دوروں پچھانیاں جاندا اے. ایہدی تؤن دے وال ایہدی اچیچی نشانی اے۔ ببرشیر دا مونہہ انسانی رہتل وچ سب توں چوکھے پچھانے جانوالے جانوراں وچوں اے۔ لاسکو, فرانس وچ 17000 ورے پرانے انسان دے بناۓ ایہدے نشان ویکھے جاسکدے نیں۔ ایہ اوہناں ساریاں رہتلاں دیاں پینٹنگاں، بتیاں تے ہور نشاناں تے دسدے نیں جنہاں وچ شیر ہووے۔ چڑیا گھراں وچ ایہ اچیجے رکھے جاندے نیں۔

اتے اس لحاظ توں ایہہ شیرکے بعد دوجی بڑی بلی ہے ۔ جنگلی ببر شیر افریقہ دے نیم صحارا علاقے اتے ایشیا ( جو بھارتی گیر فورسٹ راشٹری پارک وچّ پائی جاندی ہے اتے اس کھیتر وچّ ایہہ معدومی دے خطرے توں گرست ہے ) جدوں کہ ببر شیر دی ہور قسم شمالی افریقہ اتے دکھن لہندا ایشیا نال بہت پہلاں غائب ہو چکے ہن ۔ اج توں دسّ ہزار سال پہلاں پیلسٹوسین دور دے آکھیر وچّ ببر شیر ہی انسان دے بعد سبھ توں زیادہ خشکی دے کھیترپھل وچ فیلیا ہویا ممالیہ سی ۔ اس زمانے وچّ ایہہ لگبھگّ سبھ افریقہ , سبھ یوریشیا پچھمی یوروپ توں ہندوستان اتے امریکہ وچّ یوکون توں پیرو تکّ پایا جاندا تھا[1] ببر شیر مادومی دے خطرے توں گرست پشو ہے ، اتے افریکی کھیتر وچّ 20ویں صدی دے دوجے حصے وچّ اسدی آبادی وچّ 30 توں 50 پرتیشت دی کمی دیکھن وچّ آئی[2] شیر دی آبادی راشٹری پارکاں اتے غیر سرکھات کھیتراں وچّ غیر ستھر ثابت ہندی ہے ۔ حالانکہ اسدے دھندلا ہون دی وجہ پوری طرحاں اتے سمجھی نہیں جا سکنا لیکن مسکن توں ونچت ہونا اتے منکھ توں سامنا ہونا جویں معاملے وعدہ موجود وچّ خطرے دی مہتوپورن کارن وچّ ہن ۔ افریقہ وچّ پچھمی افریکی ببر شیر دی آبادی مادومی دے خطرے توں گرست ہے ۔

ناں[لکھو]

شبد شیر پنجابی وچ فارسی توں آیا اے۔ پنجابی وچ ایہنوں شیہنہ کیندے نیں۔

شیر، جیگوار، تے تیندوہ ببرشیر دے نیڑے دے ساک نیں۔ ببرشیر افریقہ وچ 10 توں 8 لکھ ورے پہلے بنیا۔ اٹلی وچ ایہدے 7 لکھ ورے پرانے نشان نیں۔ اتلے یوریشیا توں ایہ 10،000 ورے پہلے مک گۓ۔

ایہدیاں نکیاں ونڈاں ایہ نیں:

  • ایشیائی شیر : ایہ ہن ہندستان دے گر پارک وچ ای رہ گیا اے۔
  • ماسائی شیر
  • ٹرانسوال شیر

اچیچیاں گلاں[لکھو]

شیر مگروں لمبائی تے پآر وج بلی ٹبر دا ایہ دوجا وڈا جانور اے۔ ایہدی کھوپڑی شیر ورگی ای اے پر سامنیوں کچھ دبی تے پدھری اے۔ بلی دے ٹبر وچوں ببرشیر ای ایسا جانور اے جیدے نر مادھ وکھرے دسدے نیں۔ دوناں دی پوچھل انت تے پھمن والی ہوندی اے۔


جنگلاں وچ نر ببر شیر اکثر صرف دسّ توں چوداں سال جی سکدے ہاں کیونکہ دشمن نر شیر نال اوہناں دا مقابلہ ہندا رہندا ہے اس لئی سٹّ لگن نال اہنا دی لمبا عمر دی گنجائش گھٹّ ہی رہندی ہے ۔[3]منکھی حراست وچّ ایہہ 20 سال دی زندگی پا سکدے ہاں ۔ عامطور اتے ایہہ سوانا اتے گھاہ دے میداناں وچّ وچّ رہندے ہن جدوں کہ کجھ سمیں ایہہ جنگل اتے جھاڑیاں نوں وی ٹھکانہ بنا لیندے ہن ۔ عامَ حلات دے وپریت دوجی بلئلیاں دی تلنا وچّ ببر شیر زیادہ ساماجک سبھاء دکھاؤدیں ہاں ۔ اک ببر شیر دا پریوار ( حرم ) عامطور تے سبندھی ببر شیرنیاں ، اولاداں اتے بچیاں دیاں چھوٹی سی گنتی وچّ شامل ہندا ہے ۔ زیادہ تر ببر شیرنیاں دا گروپ ہی شکار وچّ حصہ لیندا ہے جنہاں دے شکار وچّ کراں والے جانور ہی زیادہ شامل ہندے ہن ۔ ببر شیر سبھ توں اچّ شکاری اتے ماحول تے اثر کرن والے شکاریاں وچوں ہے اتے اوہ اک ماہر مردار خور وی ہے جو اپنی بھوجن دا پنجاہ فیصدی حصہ مردار ماس کھاکے پورا کردا ہے ۔ عامَ حالت وچّ ببر شیر منکھ اتے حملہ نہیں کردا لیکن کدے کدائی اوہ اجیہا وی کردا ہے ۔ ببر شیر دن بھر نیند لین وچّ رجھیا ہویا رہندا ہے اتے اکثر رات نوں شکار کیتا کردا ہے حالانکہ اوہ دھند لکھے وچّ وی حملہ کیتا کردا ہے ۔ [4][5]


اسنوں ممتاز کرنا نہایت آسان ہے ، نر ببر شیر نوں اسدے سر اتے گردن دے آسپاس موجود والاں ( ایال ) نوں پہچانیاں جا سکدا ہے اتے اسدا چہرہ دنیا بھر دے منکھی سنسکرتیاں وچّ سبھتوں پرسدھ چنہ دے طور اتے ویکھیا جاندا ہے ۔ اس دی شبیا بالائی پیلیؤ لیتھک ( 50 ہزار (BACILLI) 1 لکھ سال پہلاں ) دوروں موجود ہے ۔ گپھاواں وچّ موجود منکھ وی اپنی واس گھر دیاں کندھاں اتے اوہناں دے چھاپ بناؤندے سی ۔ تمام پراچین اتے قرون وسطی دی سنسکرتیاں وچّ اس جانور دی وبھنّ سندربھاں توں موجودگی اک مسلم گلّ ہے ۔ اسدے مرتیاں ، پٹچتر ، راشٹری جھنڈاں وچ موجودگی ، فلماں وچّ اتے ادب وچّ موجودگی اک عامَ گلّ ہے ۔ رومی دور وچّ وی اسنوں نمائش وکیل دے لئی بادشاہان پالدے سی ، اتے اٹھارویں صدی توں اسنوں پوری دنیا وچّ چڑی گھراں دی سندرتا بنایا جا رہا ہے ۔ پوری دنیا وچّ چڑیا گھر ایشیائی شیرا دے ملاپ دے دوارا اسنوں معدومی توں بچاؤن دے لئی مشترکہ کوشش کر رہے ہن ۔

کھلار[لکھو]

ببر شیر تے شینہ ٹوکرے دے دوجے سنگی دس لکھ توں اٹھ لکھ ورے پہلے کھلار وچ آۓ۔

حوالے[لکھو]

  1. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Harington69 لئی۔
  2. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے IUCN لئی۔
  3. Smuts, G. L. (1982). ببر شیر. Johannesburg: Macmillan South Africa, 231. ISBN 0-86954-122-6. 
  4. شیرs-nocturnal-chorus ببر شیرs' nocturnal chorus. Earth-touch.com. Retrieved on 31 July 2013.
  5. African ببر شیر Panthera leo. Phoenix Zoo Fact Sheet.

بارلے جوڑ[لکھو]