ڈاکٹر شہباز ملک

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
ڈاکٹر شہباز ملک
Shahbaz Malik.jpg
پہلا پنجابی پی ایچ ڈی
جمݨ تریخ : 3 اپریل 1937
جنمستھان : لہور سانجھا پنجاب
کم : مُکھی، شعبا پنجابی پنجاب یونیورسٹی
گُݨ : پنجابی لکھاری
دستخط : Shahbaz Malik's Signature.JPG

ڈاکٹر شہباز ملک پنجابی دے اک منے پرمنے لکھاری نیں۔ اوہ پاکستان وچ پنجابی وچ پی ایچ ڈی کرن والے پہلے بندے نیں ۔ پنجاب یونیورسٹی لہور دے شعبہ پنجابی دے مکھی سن۔ پنجابی بولی تے ادب تے 40 کتاباں لکھیاں۔ پاکستان سرکار نے اوہناں دے کماں تے 2003 وچ پرائڈ آف پرفارمنس (Pride of Performance) دتا تے 2016 وچ ستارہ امتیاز دتا گیا تے 23 فروری 2018 وچ حکومت پنجاب ولوں پرائیڈ آف پنجاب[1] دتا گیا۔ ہن اوہ پروفیسر ایمیرٹس نیں۔

جیون تے کم[لکھو]

شہباز ملک دے پیو دادے دا تعلق ننگلیاں تحصیل پسرور ضلع سیال کوٹ پنجاب نال سی ۔ فیر اوہ لہور منتقل ہو گئے ۔ سلطان پورہ لہور وچ ملک محمد دین دے کعھر 3 اپریل 1937 نوں شہباز ملک جمے۔ اوہناں دی ماں دا ناں رمضان بی بی سی ۔ اٹھ پعھین پعراواں وچ اوہناں دا نمبر 7واں سی۔ اباجی پہلاں سرکاری ملازم سن اوہ چھڈن تے اک لکڑاں دی ٹال پالی تے اوتھے نکے شہباز دی ایہ ذمے داری سی کہ اوہناں دے بیلیاں نوں اخبار اسان تے زمیندا پڑھ کے سنان۔1942 چ ایم سی پرائمری سکول کوچہ محمدی لہور چ پہلی جماعت وچ پڑھن لگ گئے تے ایتھے اوہناں دے استاد محمد رمضان سی ۔ 1946 وچ چوتھی جماعت پاس کرن مگروں اقبال ہائی سکول گڑھی شاہو لہور وچ داخلہ لیا۔ 1954 وچ میٹرک پاس کیتا۔ سکول وچ اوہ بزم ارب دے پروگرام چ اپنا ونڈ پاندے سن۔ اپنے اباجی دے یار بیلیاں نوں اوناں دی ٹال تے اخبار پڑھ کے سنادے سن۔ 1950 چ ہوائی حملے توں بچا تے 1955 چ فرسٹ ایڈ دی سکھلائی کیتی۔

1956 چ پہلا ڈراما تویت دے ناں نال جدوں اوہ ہجے 20 ورھے دے سن، ڈاکٹر فقیر محمد فقیر دے میگزین پنجابی چ چھپ[2] 10یا۔ اردو افسانے چودھویں ھدی چ تے پنجابی لکھتاں مہینا وار پنجابی وچ لکھے ۔ پہلا افسانا "پیار دا پھٹ" مہینا وار پنجابی وچ اگست، ستمبر 1958 دے ميگزین وچ چھپیا۔ ڈراما تویت ایسے میگزین ایسے ورے چھپی۔ 1959 وچ پہلا تنقیدی آرٹیکل پنجابی لہور دے مارچ، اپریل دے شمارے وچ چھپیا ۔ 1959 چ پنجابی فاضل دا امتحان پنجاب یونیورسٹی توں پاس کیتا۔ 1960 چ اپنا ادبی ناں شہباز ملک رکھ لیا۔ پنجند پنجابی کالج دے ناں نال پنجابی ادیب عالم فاضل پڑھان دا ادارہ بنایا تے ایتھے دو ورے تک پڑھایا۔ 1961 توں ریڈیو پاکستان لہور توں پروگرام کیتے تے 13 اپریل 1961 نوں پہلا پنجابی افسانہ پڑھیا۔ پنجابی پرھیا دے ناں نال پنحابی بولی تے ساہت لئی اک سنگت بنائی۔ معینہ وار پنجابی ادب لہور چ نائب مدیر کم کیتا تے ریڈوی پاکستان لہور تے جمہور دی آواز دے ناں نال کالم وی لکھے۔۔ پدھرے راہ دے ناں نال پہلی کتاب فاضل پنجابی دے دے حوالے نال علمی تے ادبی کتاب لکھی۔ 1962 چ اجو دی کہانی دے ناں نال محمد آصف خاں تے خالد لہوری نال رل کے پنجابی افسانیاں دی پاکستان چ پہلی چون چھپی۔ ایسے ورے چانن دے ناں تے کھوج پرکھ تے پہلی کتاب چھاپی تے سوکھے پینڈے وی ایسے ورے چھپی۔ ایسے ورے سوکھے پینڈے چھپی۔ 1964 چ مڈلے لوک راج دیاں جوناں وچ آئے پر جت نہ سکے ۔ 25 اپریل 1965 نوں عصمت شاہین نال اوناں د ویاہ ہویا۔ 1965 وچ ای کنہیا لال کپور دی گرمکھی کتاب تل پھل نوں فراسی لپی چ التھیا۔ 1966 چ انٹر دا نتارا ہویا تے ریڈیو پاکستان دے وائی بیجی دے پروگرام چ کم کرن لگے 1967 چ اوناں دی کتاب سو سیانے اک مت چھپی۔ 1968 چ بی اے کیتا تے اوہناں دی کتاب سو سیانے اکو مت نوں پاکستان رائٹر گلڈ نے انعام دتا۔ 1968 چ ای اوناں دے دو گیتاں نوں پہلا تے درجا انعام لبیا۔ 1970 چ اوناں نیں زندگی میگزین چ کالم لکھے۔ 1971 چ ایم اے پہلے سال دے نتارے چ پہلے نمبر تے آن تے علامہ علاؤالدین صدیقی میرٹ سکالرشپ ملیا ۔ 1972 چ ایم اے پنجابی پہلے درجے چ تے یونیورسٹی ولوں دوجی پوزیشن تے تے تے مرداں چوں پہلے نمبر تے پاس کیتی۔

1972 73 چ مہینا وار لہراں دے مدیر پاروں کم کیتا۔ 1973 چ کھوج پرکھ تے کتاب پکی روٹی چھاپی۔ 1976 چ پنجاب یونیورسٹی چ تھوڑے ویلے لئی استاد لگے۔ 1 مارچ 1977 نوں شعبہ پنجابی پنجاب یونیورسٹی دے دو ورے لئی چیرمین بنائے گئے ۔ 1977 وچ کتاب پنجابی لسانیات چھپی 1978 چ شعبہ پنجابی دا میگزین کھوج ٹوریا۔ 1979 چ کتاب نتارے چھپی تے ایسے ورھے بھارت پھرن لئی گئے تے اوتھے امرتا پریتم نال اوناں دی گل بات ہوئی جیہڑی ناگ منی چ چھپی۔ ایسے ورے ای اون اکادمی ادبیات پاکستان دے سنگی بنے۔ 1980 چ اوناں بی اے پنجابی آپشنل دی نصابی کتاب ادبی مہکاں تے چونواں پنجابی ادب ہور سنگیاں نال رل کے بنائی۔ 1983 چ اکادمی ادبیات پاکستان ولوں بلائی گئی چوتھی اہل قلم کانفرنس وچ شرکت کیتی۔ پنجابی ادبی تاریخ دے نوين ورقے دے سرنانویں نال پنجابی دے اوہناں لکھاریاں بارے دسیا جناں دا تریخ چ نیں لبدا تے اے اوناں کالماں دی مورت وچ امروز اخبار وچ ٹوریا ایہدے تے 27 آرٹیکل لکھے گۓ۔

1 فروری 1982 نوں مولوی احمد یار دے فکر و فن تے کھوجی آرٹیکل لکھن تے اونوں پاکستان چ پنجابی چ پہلی پی ایچ ڈی دی ڈگری دتی گئی۔ ایسے ورے پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ دے پنجابی پرویشکا (گرمکھی) دے امتحان چ پہلی پوزیشن نال پاس کرن تے یونیورسٹی ٹکا لیا۔ 24مئی 1983 توں اخبار نواۓ وقت دے ادبی صفے تے منہ آئی گل دے ناں نال 9 پنجابی کالم لکھے۔ پنجاب یونیورسٹی دے ہوسٹل سپریڈنٹ لگے۔ 1985 چ نیو کیمپس لہور چلے گۓ۔ 1985 چ ای کتاب گویڑ چھاپی۔

1991 چ اکادمی ادبیات پاکستان اسلام آباد نے اوہناں دی کتاب پنجابی کتابیات چھاپی۔ 1992 چ عبداجبار اثر نے جس ڈاکٹر شہباز ملک دے ناں نال ڈاکٹر شہباز ملک دے کماں تے نظماں تے لکھتاں چھاپیاں۔ اے پہلا پراگا سی مگروں ہور وی لکھے گۓ۔ پنجاب سرکار نے نے 1994 چ پنجابی کتابیات لکھن تے شاہ عبدالطیف ایوارڈ جیدے پیسے تے شیلڈ سی انعام چ دتے۔ 23 مارچ 2003 نوں پاکستانی سرکار ولوں پنجابی بولی لئی کماں باجوں شہباز ملک نوں پرائڈ آف پرفارمنس دتا گیا۔ 24 اکتوبر 2004 نوں اوہناں دی سوانی عصمت شاہین لمبا چِر روگی رہن تے گردے کم نہ کرن باجھوں ایس دنیا وچ ناں رہی ۔ 2007 نوں حج تے گئے ۔

شہباز ملک اپنی لائیبریری وچ

کتاباں[لکھو]

  1. پدھرے راہ
  2. اجو کی کہانی
  3. چانݨ
  4. سوکھے پینڈے
  5. راہے راہ
  6. سو سیانے اکو مت
  7. پکی روٹی
  1. جنگ نامہ مقبل تے پنجابی مرثیہ
  2. مونھ آئی گل
  3. پنجابی کہاوتیں
  4. پنجابی لسانیات
  5. ساڈے اکھان
  6. نتارے
  7. پنجابی ادبی جائزے
  1. ادبی مہکاں
  2. چونواں پنجابی ادب
  3. آزادی دے مجاہد لکھاری
  4. تنقیدی وچار
  5. راقب قصوری دیاں نعتاں
  6. جنگ نامہ پیر محمد کاسبی
  1. پاکستانی پنجابی ادب (ببلیوگرافی)
  2. تحریک پاکستان اور پنجابی ادب
  3. مولوی احمد یار فکر تے فن
  4. گویڑ
  5. سسی پنوں حافظ برخوردار (مسلمانی)
  6. سسی پنوں حافظ برخوردار (رانجھا)
  7. نویں ورقے (پہلا پراگا)
  1. پنجابی کتابیات (جلد:1)
  2. وچار
  3. پنجابی ادب تے منزل پاکستان
  4. میریاں بھارت پھیریاں
  5. پنجابی کہاوتاں
  6. سیانے کہندے نیں
  7. روپ رنگ (کھوج تے پرکھ)
  8. دل دیاں گلاں - شہباز دیاں
  1. پنجابی ادبی جائزے
  2. گلاں ڈاکٹر شہباز دیاں
  3. شہباز دیاں گلاں
  4. پنجابی کتابیات (جلد:2)
  5. الیلاں
  6. رویلاں

آرٹیکل[لکھو]

ڈاکٹر شہباز ملک نے کُل 350 آرٹیکل لکھے جیہناں وچ 119 میگزیناں لئی 38 کتاباں لئی تے 193 اخباراں لئی لکھے گئے ۔

ایڈیٹر[لکھو]

  • پنجابی ادب
  • لہراں
  • مجلہ تحقحق
  • اورینٹل کالج میگزین
  • کھوج

انعام[لکھو]

  • پرائیڈ آف پنجاب 2018
  • ستارہ امتیاز 2016
  • سوہنے کم دا ٹکا 2003
  • علامہ علاؤالدین صدیقی میرٹ سکالرشپ 1971
  • پنجابی پرویشکا 1982
  • ودیا کمپیر ادبی پروگرام، ریڈیو، گریجویٹ ایوارڈ 1984
  • دہالیوال ایوارڈ ساہت اکیڈیمی لدھیاݨا 1994
  • دو قومی گیت 1967

کتاباں تے انعام[لکھو]

  • سو سیانے اکو مت (گلڈ ایوارڈ 1967)
  • جنگنامہ مقبل تے پنجابی مرثیہ (گلڈ ایوارڈ 1974)
  • پنجابی لسانیات (گلڈ ایوارڈ 1967)
  • نتارے (گلڈ ایوارڈ 1979)
  • مولوی احمد یار فکر تے فن (ہجری ایوارڈ 1984)
  • پنجابی ادبی جائزے (جام ورک ایوارڈ 1989)
  • پنجابی کتابیات (شاہ عبدالطیف بھٹائی ایوارڈ 1991)
  • پنجابی ادب تے منزل پاکستان (مسعود کھدرپوش ایوارڈ 1995)

نگران آرٹیکل[لکھو]

  • ایم اے (پنجابی): 21
  • پی ایچ ڈی (پنجابی):[3] 10

ٹبر[لکھو]

ڈاکٹر شہباز ملک دے چار پتر تے اک تعی اے۔ اوہناں دی سوانی ہن نیں رہی۔

ہور دیکھو[لکھو]

باہرلے جوڑ[لکھو]

اتہ پتہ[لکھو]

  1. پرائڈ آف پنجاب
  2. شہباز دیاں گلاں، ڈاکٹر میاں ظفر مقبول صفحا 210
  3. روپ رنگ، ڈاکٹر شہباز ملک صفا 9