محمد بن موسی خوارزمی

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
محمد بن موسی خوارزمی
(عربی وچ: محمد بن موسی خوارزمی ویکی ڈیٹا اُتے (P1559) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
Al-Khwarizmi portrait.jpg 

معلومات شخصیت
جم خیوا  ویکی ڈیٹا اُتے (P19) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
وفات سنہ 846[۱]  ویکی ڈیٹا اُتے (P570) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
بغداد[۲]  ویکی ڈیٹا اُتے (P20) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
رہائش بغداد  ویکی ڈیٹا اُتے (P551) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
شہریت Black flag.svg خلافت عباسیہ  ویکی ڈیٹا اُتے (P27) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
عملی زندگی
پیشہ ریاضی دان،  تارہ گرو،  جغرافیہ دان،  فلسفی،  مترجم،  منجم،  مؤرخ  ویکی ڈیٹا اُتے (P106) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ ورانہ زبان فارسی،  عربی[۳]  ویکی ڈیٹا اُتے (P1412) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
شعبۂ عمل فلکیات،  میتھمیٹکس،  الجبرا،  ہندی اعداد،  سعاب،  ٹریگنومیٹری،  جغرافیہ،  زمینیات  ویکی ڈیٹا اُتے (P101) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
ملازمت بیت الحکمت  ویکی ڈیٹا اُتے (P108) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
کارہائے نمایاں الکتاب المختصر فی حساب الجبر والمقابلۃ  ویکی ڈیٹا اُتے (P800) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

محمد بن موسی خوارزمی (780 - 850) بغداد دا اک ایرانی حساب گرو سی۔

عبد اللہ بن محمد بن موسیٰ خوارزمی نے عالمگیر شہرت پائی۔

ناں[لکھو]

ان دا ناں ’’عبد اللہ بن محمد بن موسیٰ خوارزمی‘‘ اے، خوارزم نال تعلق رکھدے سن، کچھ مورخین نے انہاں د‏‏ی پیدائش کاسن 780ء لکھیا ا‏‏ے۔، اُتے اوہ المامون دے زمانے وچ سن، بغداد وچ رہ‏‏ے۔

وجہ شہرت[لکھو]

خوارزمی د‏‏ی وجہ شہرت انہاں تو‏ں زیادہ انہاں دے آثار نيں تے ریاضی تے فلکیات وچ شہرت پاکر ابھرے، خلیفہ المامون تو‏ں منسلک ہوئے جنھاں نے انہاں دا خوب اکرام کیا، “بیت الحکمہ” تو‏ں وی منسلک ہوئے تے معتبر سائنسداناں تے علما وچ شمار ہوئے،

وفات[لکھو]

ان د‏‏ی وفات 232ھ دے بعد دے کسی سال وچ ہوئی۔ آپ د‏‏ی وفات 850ء وچ ہوئی۔

تصنیفات[لکھو]

انہاں نے بہت ساری اہ‏م لکھتاں چھڈن جنہاں وچ کچھ اہ‏م ایہ نيں :

  • الزیج الاول، الزیج الثانی جو ”السند ہند“ دے ناں تو‏ں مشہور اے،
  • کتاب الرخامہ، کتاب العمل بالاسطرلاب،
  • تے مشہورِ زمانہ ”کتاب الجبر والمقابلہ“ جسنو‏ں انہاں نے لوکاں دے روز مرہ ضروریات تے معاملات دے حل دے لئی تصنیف کيتا جداں میراث، وصیت، تقسیم، تجارت، خرید وفروخت، کرنسی دا تبادلہ (ایکسچینج)، کرایہ، عملی طور اُتے زمین دا قیاس (ناپ)، دائرہ تے دائرہ دے قُطر(diameter) دا قیاس، بعض ہور اجسام دا حساب جداں ثلاثی، رباعی تے مخروط ہرم وغیرہ۔ ۔
  • اس وچو‏ں اک کارنامہ (صورۃ الارض) نامی کتاب د‏‏ی تصنیف وی اے جس وچ انہاں نے مختلف قدرتی تے آدم ساز (انساناں دے بنائے ہوئے) خطے مثلاً پہاڑاں سمندراں، جزیراں، دریاؤں، نہراں تے شہراں نو‏‏ں انہاں دے ناواں د‏‏ی ترتیب دے اعتبار تو‏ں ارضیا‏تی نقشہ جات وچ وقت تے تصحیح دے نال ذکر کيتا اے
  • اوہ پہلے سائنسدان سن جنھاں نے علمِ حساب تے علمِ جبر نو‏‏ں وکھ وکھ کيتا تے جبر نو‏‏ں علمی تے منطقی انداز وچ پیش کيتا۔

وہ نہ صرف عرب دے نمایاں سائنسداناں وچ شام‏ل نيں بلکہ دنیا وچ سائنس دا اک اہ‏م ناں نيں، انہاں نے نہ صرف جدید جبر د‏‏ی بنیاد رکھی، بلکہ علمِ فلک وچ وی اہ‏م دریافتاں کاں، انہاں دا زیچ علمِ فلک دے طالبین دے لئی اک طویل عرصہ تک ریفرنس رہیا، خلاصۂ کلام ایہ اے کہ ریاضیا‏تی علوم وچ یورپ کدی وی ترقی نہ کرپاندا جے اس دے ریاضی دان خوارزمی تو‏ں نقل نہ کردے، انہاں دے بغیر اج دے زمانے د‏‏ی رہتل، تمدن تے ترقی بہت زیادہ تاخیر دا شکار ہوجاندی۔

الخوارزم (لاطینی وچ جو "الگورتہم" بنا) انہاں دے ناں تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔[۴]


محمد بن موسی خوارزمی
1983 CPA 5426 (1).png
جمیا: خوارزم 780
مریا : 850
کم : سائنسدان
گن: میتھمیٹکس، فلکیات تے جغرافیہ

حوالے[لکھو]

  1. GND ID: https://d-nb.info/gnd/118676180 — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۵ اکتوبر ۲۰۱۵ — اجازت نامہ: CC0
  2. اجازت نامہ: CC0
  3. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb122220627 — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۰ اکتوبر ۲۰۱۵ — مصنف: Bibliothèque nationale de France — اجازت نامہ: Open License
  4. Knuth, Donald (1979). Algorithms in Modern Mathematics and Computer Science. Springer-Verlag. ISBN 0-387-11157-3. 

سانچہ:خراسان دی شخصیات