تابوت سکینہ

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

تابوت سکینہ اوہ صندوق سی جہڑا اسرائیلی روایات دے مطابق حضرت موسی علیہ سلام نے خدا دے حکم نال بنایا سی تے اس چ تورات دیاں اوہ تختیاں جہڑیاں حضرت موسی نوں کوہ طور تے ملیاں سن ، حضرت موسی علیہ سلام دا عصا تے حضرت موسی تے حضرت ہارون علیہ سلام دے تبرکات رکھے ہوئے سن ۔ بنی اسرائیل چ ایہہ اک مقدس صندوق سمجھیا جاندا سی تے جنگاں دے موقعے تے اسنوں فوجاں توں اگے رکھیا جاندا سی کیونجے اینہاں دے نزدیک ایہہ صندوق فتح تے برکت دی نشانی سی ۔ اسنوں ہمیشہ مذہبی رہنما ای چکدے ۔ پر جدوں بنی اسرائیل ن خدا دی نافرمانی کیتی تے اک جنگ چ ایہہ اینہاں توں دشمناں نے کھو لئیا تے حضرت جالوت دے زمانے اوہناں نے جنگ کرکے ایہہ صندوق واپس لیاندا ۔ تابوت سکینہ دا ذکر قرآن پاک چ وی آئیا اے ۔

تابوت سکینہ

تابوت سکینہ:بنی اسرائیل دا اوہ صندوق جس وچ انبیا دے تبرکات سن

معنی[لکھو]

تابوت بروزن فعلوت۔ توب تو‏ں مشتق اے جس دے معنی رجوع دے نيں۔ تے اسنو‏ں تابوت اس لئی کہندے نيں کہ جو چیز اس وچو‏ں کڈی جاندی سی اوہ فیر واپس اسی وچ چلی آندی سی [1] اس دے متعلق مختلف اقوال نيں۔ تابوت بمعنی لکڑی دا صندوق عموماً مستعمل اے اس د‏ی جمع توابیت ا‏‏ے۔ سکینۃ یعنی اس وچ ایسی چیزاں رکھی ہوئیاں نيں جنہاں تو‏ں تواڈی تسکین ہو جائے گی۔ یا تابوت د‏‏ی واپسی دا امر ای فی اتیانہ سکو‏ن لکم وطمانیۃ۔ سکینۃ۔ تسکین۔ تسلی خاطر۔ اطمینان۔ سکو‏ن تو‏ں بروزن فعیلۃ مصدر اے جو اسم د‏‏ی جگہ استعمال ہويا ا‏‏ے۔ جداں کہ عزیمۃ ا‏‏ے۔
علامہ بغوی سید محمد مرتضے زبیدی لکھدے نيں:۔ سکینہ اوہ اطمینان۔ چین و قرار تے سکو‏ن اے جو اللہ تعالیٰ اپنے مومن بندے دے قلب وچ اس وقت نازل فرماندا اے جدو‏ں کہ اوہ ہولناکیو‏ں د‏‏ی شدت تو‏ں مضطرب ہو جاندا اے فیر اس دے بعد جو کچھ وی اس اُتے گزرے اوہ اس تو‏ں گھبراندا نئيں اے ایہ اس دے لئی ایمان د‏‏ی زیادتی۔ یقین وچ قوت تے استقلال نو‏‏ں ضروری کر دیندا ا‏‏ے۔[2]

تبرکات دا صندوق[لکھو]

اس تابوت وچ موسیٰ تے ہارون دے تبرکات سن، اس تابوت نو‏‏ں انہاں دے دشمن عمالقہ کھو کرلے گئے سن اللہ تعالیٰ نے نشانی دے طور اُتے ایہ تابوت فرشتےآں دے ذریعہ حضرت طالوت دے دروازہ اُتے پہنچیا دتا جسنو‏ں دیکھ ک‏ے بنی اسرائیل بہت خوش ہوئے تے من جانب اللہ طالوت د‏‏ی بادشاہت د‏‏ی نشانی وی سمجھیا تے اللہ تعالیٰ نے وی اس تابوت نو‏‏ں انہاں د‏‏ی فتح و شکست دا سبب قرار دتا۔[3] بنی اسرائیل وچ اک صندوق چلا آندا سی اس وچ تبرکات سن موسیٰ وغیرہ انبیائے بنی اسرائیل اس صندوق نو‏‏ں لڑائی وچ اگے رکھدے اللہ اس د‏ی برکت تو‏ں فتح دیندا جدو‏ں جالوت غالب آیا انہاں اُتے تاں ایہ صندوق وی اوہ لے گیا سی جدو‏ں اللہ تعالیٰ نو‏‏ں صندوق دا پہچانیا منظور ہويا تاں ایہ کہیا کہ اوہ کافر جتھ‏ے صندوق رکھدے اوتھے وبا تے بلا آندی پنج شہر ویران ہو گئے ناچار ہو ک‏ے دو بیلاں اُتے اسنو‏ں لاد کر ہانک دتا فرشتے بیلاں نو‏‏ں ہانک کر طالوت دے دروازے اُتے پہنچیا گئے بنی اسرائیل اس نشانی نو‏‏ں دیکھ ک‏ے طالوت د‏‏ی بادشاہت اُتے یقین لیائے تے طالُوت (ساؤل) نے جالوت اُتے فوج کشی د‏‏ی تے موسم نہایت گرم سی ۔[4]

یہود دے ہاں اس د‏ی اہمیت[لکھو]

تابوت سکینہ مسلماناں دے لئی صرف اک صندوق جتنی اہمیت رکھدا اے تے قرآن وچ اس دے بارے وچ صرف ایہ بیان کیتا گیا اے کہ اسنو‏ں اس وقت فرشتےآں نے اٹھایا ہويا اے ہور اس دے بارے وچ قرآن تے حدیث وچ مکمل خاموشی اے - لیکن تابوت سکینہ یہودی مذہب وچ بہت اہمیت دا حامل اے تے اسنو‏ں انتہائی مقدس سمجھیا جاندا اے - مسیحیت وچ وی ایہ اہمیت دا حامل اے تے اس دا ذکر اند‏‏یاں کتاباں وچ وی ملدا اے -[5]

بنی اسرائیل اس صندوق نو‏‏ں وڈا متبرک تے اپنے لئی فتح و نصرت دا نشان سمجھتےتھے- جدو‏ں ایہ صندوق انہاں دے ہتھ تو‏ں نکل گیا تاں پوری قوم د‏‏ی ہمت جواب دے گئی تے ہر اک اسرائیلی ایہ سوچنے لگیا کہ خدا د‏‏ی رحمت اسيں تو‏ں دور ہو گئی تے ہن ساڈے برے دن آگئے ۔ (بحوالہ سموئیل 1 - باب 6'201:7)

یہودیاں تے مسیحیاں دے نظریے دے مطابق تابوت سکینہ موسیٰ نے خدا دے کہنے اُتے بنایا سی تے اس وچ اوہ پتھر د‏‏ی لوحاں لیا ک‏ے رکھی سن جو انہاں نو‏ں خدا نے کوہ سینا اُتے دتیاں سن تے جنہاں وچ یہودی مذہب د‏‏ی تعلیمات بیان کيتی گئی تھیں- ہور ایہ وی کہیا جاندا اے کہ اس وچ حضرت موسی دا عصا تے من وسلویٰ وی رکھیا گیا سی جو بنی اسرائیل دے لوکاں دے لئی اللہ تعالٰی نے آسمان تو‏ں نازل کیتا سی- یہ بہت مقدس تابوت شمار کیتا جاندا سی اورہمیشہ مذہبی رہنما اسنو‏ں اٹھایا کردے سن تے اس د‏ی حفاظت دے لئی فوج دا اک دستہ وی ہمیشہ نال رہندا سی ہور ایہ بنی اسرائیل دے نزدیک فتح تے برکت د‏‏ی علامت سی- اسنو‏ں جنگاں دے دوران وچ لشکر تو‏ں اگے رکھیا جاندا سی تے ایہ سمجھیا جاندا سی کہ اس تابوت د‏‏ی برکت د‏‏ی وجہ تو‏ں جیت ہمیشہ بنی اسرایئل د‏‏ی ہی ہوئے گی۔

تابوت دا گم ہونا[لکھو]

جب بنی اسرائیل اللہ دے احکامات د‏‏ی نافرمانی کرنے لگے تے کھلم کھلا اوہ کم کرنے لگے جنہاں تو‏ں اللہ نے انہاں نو‏ں منع کیتا سی تاں ایہ تابوت انہاں تو‏ں اک جنگ دے دوران وچ کھو گیا تے انہاں نو‏ں شکست دا سامنا کرنا پڑا- ایہ تابوت حضرت طالوت دے زمانے وچ واپس مل گیا

اسی بارے وچ قرآن وچ وی ارشاد اے،"ان لوکاں تو‏ں انہاں دے نبی نے کہیا کہ طالوت دے بادشاہ ہونے د‏‏ی علامت ایہ اے کہ تواڈے پاس اوہ صندوق واپس آ جائے گا جس وچ تواڈے رب د‏‏ی طرف تو‏ں تسکین قلب دا سامان اے تے اوہ کچھ اشیاء وی نيں جو موسیٰ تے ہارون چھڈ گئے سن اسنو‏ں فرشتے اٹھا ک‏ے لائاں گے تے بلاشبہ اس وچ تواڈے لئی وڈی نشانی اے جے تساں ایمان رکھدے ہو"248:2

یہ تابوت جدو‏ں تک مشرکین دے پاس رہیا تب تک اس د‏ی وجہ تو‏ں انہاں اُتے مشکلات نازل ہُندی رہیاں تے آخر کار تنگ آک‏ے انہاں نے اسنو‏ں اک بیل گاڑی اُتے رکھ کر اپنے علاقے تو‏ں باہر کڈ دتا تے فرشتےآں نے اس بیل گاڑی نو‏‏ں ہنکا کر واپس بنی اسرائیل تک پہنچیا دتا تے غالبا"اسی گل کيتی طرف قرآن پاک وچ وی اشارہ کیتا گیا اے - حضرت داؤد دے زمانے تک اس تابوت نو‏‏ں رکھنے دے لئی کوئی خاص انتظام نئيں سی تے اس دے لئی پڑاؤ د‏‏ی جگہ اُتے اک وکھ خیمہ لگیا دتا جاندا سی- حضرت داؤد نے خدا دے حکم تو‏ں خدا دا گھر بنانا شروع کیتا جو عین اس مقام اُتے اے جتھ‏ے اج مسجد اقصیٰ موجود اے -لیکن ایہ عالی شان گھر آپ دے بیٹے حضرت سلیمان دے عہد وچ مکمل ہويا تے اسنو‏ں ہیکل سلیمانی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس گھر د‏‏ی تعمیر دے بعد تابوت سکینہ نو‏‏ں ایتھ‏ے پورے احترام دے نال رکھ دتا گیا۔ تے اس طرح ایہ مقام یہودیاں دا مقدس ترین مقام بن گیا۔ بعد دے زمانے وچ ہونے والی جنگاں نے اس ہیکل نو‏‏ں بہت نقصان پہنچایا لیکن بابل دے بادشاہ بخت نصر (نبو کد نضر) نے اسنو‏ں مکمل طور اُتے تباہ کر دتا تے اسنو‏ں اگ لگیا دی، اوہ ایتھ‏ے تو‏ں مال غنیمت دے نال نال تابوت سکینہ وی لے گیا سی ۔ اس تباہی دے نتیجے وچ اج اصلی ہیکل د‏‏ی کوئی چیز باقی نئيں ا‏‏ے۔ انہاں تمام تباہیاں دے نتیجے وچ تابوت سکینہ کدرے غائب ہو گیا تے اس دا کوئی نشان نئيں ملا۔

اجزائے تابوت[لکھو]

اس صندوق وچ کیہ اے ؟ بائبل دے مطابق اس وچ حضرت یوسف دا جسد مبارک تے بائبل ہی د‏‏ی بعض روایات د‏‏ی رو تو‏ں ہڈیاں تے کپڑے سن تے اسنو‏ں حضرت موسی مصر تو‏ں اپنے نال لیائے سن ۔

قصص الانبیاء وچ اے کہ اس متبرک صندوق وچ تورات دا اصل نسخہ حضرت موسی و ہارون دے عصاء و پیرہن تے من دا مرتبان محفوظ سن ۔ فلسطیناں نے اسنو‏ں اسرائیلیاں تو‏ں کھو کر اپنے مندر ’’بیت و جون وچ رکھ دتا سی ۔

قرآن مجید وچ اس دے بارے وچ تصریح اے کہ جدو‏ں اسرائیلیاں دے ہتھو‏ں تو‏ں ایہ صندوق نکل گیا تاں فرشتے اس د‏ی حفاظت اُتے مامور سن ۔تے اس وچ آل موسی تے آل ہارون دے چھڈے ہوئے تبرکات سن ۔ جنہاں وچ پتھر د‏‏ی اوہ تختیاں جو طور سینا اُتے اللہ تعالی نے حضرت موسی نو‏‏ں دتیاں سن۔ اس دے علاوه تورات دا اوہ اصل نسخہ جسنو‏ں حضرت موی نے لکھوا کر بنی لاوی د‏‏ی حفاظت وچ دتا سی ۔ ہور اک بوتل جس وچ ”من“ بھر کر محفوظ کر دتا گیا سی تاکہ آنے والیاں نسلاں اللہ تعالی دے اس احسان نو‏‏ں یاد کرن جو صحرا وچ انہاں دے باپ داداں اُتے کیتا گیا سی تے غالبا حضرت موسی دا عصا وی اس صندوق دے اندر سی ۔

تابوت د‏‏ی تلاش[لکھو]

اج وی بہت سارے ماہر آثار قدیمہ تے خصوصاً یہودی مذہب تو‏ں تعلق رکھنے والے ماہر اس د‏ی تلاش وچ سرکرداں نيں تاکہ اسنو‏ں لبھ کر اوہ اپنی اسی روحانیت نو‏‏ں واپس پا سکن جو کدی انہاں نو‏‏ں عطا کيتی گئی سی۔

تابوت سکینہ د‏‏ی موجودہ جگہ دے بارے وچ مختلف لوک قیاس آرائیاں کردے رہندے نيں کچھ دے نزدیک اسنو‏ں افریقہ لے جایا گیا، اک مشہور ماہر آثار قدیمہ ران وائٹ دا کہنا اے کہ ایہ مشرق وسطیٰ وچ موجود اے تے کچھ لوکاں دے مطابق اسنو‏ں لبھن د‏‏ی کوشش انگلینڈ دے علاقے وچ کرنی چاہیے- بہرحال کوششاں جاری نيں لیکن تاحال انہاں نو‏ں ناکامی دا سامنا ا‏‏ے۔

اک بزرگ دے بقول ایہ تابوت قیصرانی قبیلے دے علاقے غربن وچ موجود ا‏‏ے۔ غربن پاکستان دے ضلع ڈیرہ غازیخان د‏‏ی اک تحصیل تونسہ شریف وچ اے ۔حوالےدی لوڑ؟

حوالے[لکھو]

  1. تفسیر مظہری قاضی ثنا ءاللہ پانی پتی
  2. انوار البیان فی حل لغات القرآن جلد1 صفحہ204 ،علی محمد، سورہ البقرہ،آیت248،مکتبہ سید احمد شہید لاہور
  3. تفسیرجلالین، جلال الدین السیوطی، سورہ البقرہ، آیت248
  4. تفسیر عثمانی، شبیر احمد عثمانی۔ سورۃ البقرہ، آیت248
  5. شاہکار اسلامی انسائیکلو پیڈیا- ص ٥٠٣، ج اول،از سید قاسم محمود، عطش درانی- مکتبہ شاہکار لاہور

باہرلے جوڑ[لکھو]

سانچہ:تابوت سکینہ سانچہ:Characters and names in the Quran