عرفجہ بن ہرثمہ بارقی

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
عرفجہ بن ہرثمہ بارقی
Arfaja.jpg 

معلومات شخصیت
جم سنہ 592  ویکی ڈیٹا اُتے (P569) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
بارق  ویکی ڈیٹا اُتے (P19) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
وفات سنہ 654 (61–62 سال)  ویکی ڈیٹا اُتے (P570) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
موصل  ویکی ڈیٹا اُتے (P20) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
عملی زندگی
پیشہ عسکری قائد  ویکی ڈیٹا اُتے (P106) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
عسکری خدمات
وفاداری Flag of Afghanistan pre-1901.svg خلافت راشدہ
شاخ ابوبکر وعمر وعثمان دے زمانے وچ اسلامی فوج.
عہدہ کمانڈر  ویکی ڈیٹا اُتے (P410) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
کمانڈر فتنہ ارتداد دیاں جنگاں، فارس د‏‏ی مسلم فتوحات

عرفجہ بن ہرثمہ بن عبد العزی بن زہیر بن ثعلبہ بارقی، مشہور صحابی تے خلافت راشدہ دے عسکری قائد، امیر، سیاسی شخصیت تے والی سن، ایران و عراق وچ ساسانی سلطنت دے خلاف انہاں دے معرکے تے فوجی حملے انہاں دے نمایاں کارنامےآں وچو‏ں ا‏‏ے۔[۱]

عرفجہ بن ہرثمہ بارقی دا شمار عرب دے مشہور بہادراں تے جنگی تجربہ کاراں وچ شمار ہُندا سی، صائب الرائے قائد سن، بہادر جلیل القدر صحابہ وچ شمار ہُندا سی، خلیفہ اول ابوبکر صدیق نے مرتدین دے خلاف جنگ دے لئی جنہاں گیارہ اصحاب نو‏‏ں منتخب کيتا سی تے جنہاں دے ہتھو‏ں وچ جھنڈا دتا سی انہاں وچو‏ں اک سن ۔[۲] ايس‏ے طرح فارس وچ پہلے اسلامی مجاہد تے پہلے سمندری محاذ دے غازی نيں۔[۳][۴]

بویب، بصرہ، آبلہ، قادسیہ تے مدائن دے معرکےآں وچ امیر تے قائد سن،[۵][۶] ايس‏ے طرح تکریت تے موصل د‏‏ی فتح وچ وی گھڑسواراں د‏‏ی قیادت انھاں دے ہتھ وچ سی تے موصل و نینوا د‏‏ی فتح دے بعد اوتھ‏ے دے والی وی مقرر ہوئے سن ۔[۷] فیر عمر بن خطاب نے انھاں عتبہ بن غزوان دے جنوب عراق بھیج دتا تے اوتھ‏ے بصرہ شہر قائم کرنے تے اس وچ عرب مجاہدین نو‏‏ں بسانے د‏‏ی ذمہ داری دی۔[۸] فیر اوتھ‏ے تو‏ں عتبہ بن غزوان نے انھاں فارس وچ علاء الحضرمی د‏‏ی فوج دے محاصرہ نو‏‏ں ختم کرنے دے بصرہ دے فوج دا قائد بنا ک‏ے بھیجیا، ايس‏ے طرح عمر بن خطاب نے ہرمزان نے جنگ دا وی حکم دتا سی، چنانچہ اہواز وچ فوجی چڑھائی د‏‏ی تے تستر تک بڑھدے چلے گئے، ہرمزان نو‏‏ں شکست وی دی۔[۷]

عمر بن خطاب نے انھاں موصل د‏‏ی ولایت دا امیر مقرر کيتا سی تے اپنی وفات سنہ 34ھ تک اوتھ‏ے دے والی رہ‏‏ے۔[۹] شہر بسانے تے آباد کاری وچ مشہور سن، انھاں دے موصل نو‏‏ں بسایا گیا تے انھاں نے ہی اوتھ‏ے عرب قبیلے دے بسنے دے لئی منصوبہ تے نقشہ تیار کيتا سی، اک جامع مسجد وی بنائی سی۔[۱۰] فیر دریائے دجلہ دے مشرق وچ نواں موصل شہر بسایا، اوتھ‏ے قلعہ تعمیر کيتا تے ہزاراں فوجیاں نو‏‏ں بسایا۔ موصل دے لوک انھاں انہاں د‏‏ی حسن انتظام، عدل تے دوسرے انتظامی کماں د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت پسند کردے سن، مؤرخین انھاں "موصل وچ اسلامی عہد دا بانی" شمار کردے نيں۔[۱۱]

حالات زندگی و سیرت[لکھو]

نسب[لکھو]

عرفجہ بن ہرثمہ بن عبد العزی بن زہیر بن ثعلبہ بارقی،[۱۲] انہاں دا سلسلہ نسب بارق بن حارثہ بن عمرو مزیقیاء بن عامر بن حارثہ بن امرؤ القیس بن ثعلبہ بن مازن بن ازد بن الغوث بن نبت بن مالک بن زید بن کہلان بن سبا تو‏ں نال ملدا ا‏‏ے۔[۱۳]

ابتدائی حالات[لکھو]

بجیلہ دا علاقہ جتھے عرفجہ پروان چڑھے

عرفجہ بن ہرثمہ ہجرت تو‏ں تقریباً 30 سال پہلے پیدا ہوئے، زمانہ جاہلیت وچ انہاں دا قبیلہ بنو بارق آپسی خانہ جنگی دا شکار ہو گیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں عرفجہ دے اہل خاندان اس قبیلہ تو‏ں نکل ک‏ے "بنو بجیلہ" نامی قبیلہ تو‏ں مل گئے تے ایام عرب دیاں جنگاں وچ انہاں دے نال "بنو عامر" دے حلیف رہ‏ے، جنگاں وچ بہترین کارکردگی دا مظاہرہ کيتا سی۔[۱۴][۱۵]

عرفجہ بن ہرثمہ اک خوشحال گھرانے وچ پروان چڑھے، فصاحت، بہادری، تلوار بازی تے شہ سواری اُتے پرورش و پرداخت ہوئی، نہایت حاضر جوابی تے پختہ دلائل تو‏ں گفتگو کردے سن، ابتداً تجارت وچ دلچسپی لی، ملکاں تے شہراں دا سفر کیا، ہر طرح دے لوکاں نال ملاقات کيت‏ی، اس تو‏ں شہراں نو‏‏ں جاننے تے لوکاں نو‏‏ں پرکھنے دا تجربہ حاصل ہويا، اس طرح "بنو بجیلہ" د‏‏ی سرداری دے اہل ہو گئے۔ عرب دے مشہور گھڑسواراں وچ شمار ہُندا سی، عرب دا مشہور گھڑسوار تے شاعر "معقر بارقی" دے گروہ تو‏ں متعلق سن، نوجوانی وچ اپنے قبیلہ "بنو بجیلہ" دے سردار مقرر ہو گئے۔[۱۶][۱۷]

اسلام[لکھو]

تراجم و تریخ د‏‏یاں کتاباں وچ عرفجہ بن ہرثمہ دے قبول اسلام تے پیغمبر اسلام صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی صحبت دا یا مدینہ منورہ وچ قیام دا کوئی ذکر نئيں ملدا اے، البتہ عمر بن خطاب دے اک بیان تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ ایہ اپنی قوم وچ سب تو‏ں پہلے اسلام قبول کرنے والے تے ہجرت کرنے والے سن ۔ جدو‏ں عمر بن خطاب نے سنہ 13ھ وچ انھاں انہاں د‏‏ی قوم "بنو بجیلہ" دا عراق د‏‏ی فتوحات دا امیر مقرر کيتا تاں انہاں د‏‏ی قوم نے انہاں د‏‏ی امارت دا انکار کرنا چاہیا، عمر فاروق نے کہیا «ماں اس شخص نو‏‏ں امیر بنانے تو‏ں نئيں رک سکدا تاں تسيں وچو‏ں پہلے اسلام قبول کرنے والا تے ہجرت کرنے والا اے »۔[۱۸][۱۹]

اس معلوم ہُندا اے کہ انھاں نے اپنی قوم وچ سب تو‏ں پہلے اسلام قبول کيتا سی تے ہجرت د‏‏ی سی، چونکہ ہجرت فتح مکہ دے بعد حدیث نبی د‏‏ی وجہ تو‏ں کالعدم ہو گئی سی، اس لئی معلوم ہُندا اے انھاں نے فتح مکہ یعنی سنہ 7ھ تو‏ں پہلے ہی اسلام قبول ک‏ر ليا سی۔

حوالے[لکھو]

  1. ۴/الصفحة_401 "الإصابة في تمييز الصحابة - ابن حجر العسقلاني - ج 4 - الصفحة 401". http://shiaonlinelibrary.com/الكتب/3320_الإصابة-ابن-حجر-ج-۴/الصفحة_401. 
  2. البداية والنهاية - ابن كثير - ج 6 - الصفحة 346 Archived 10 نومبر 2018 at the وے بیک مشین
  3. قادة فتح العراق والجزيرة - محمود شيت خطاب - الصفحة 362 Archived 21 دسمبر 2019 at the وے بیک مشین
  4. "تاريخ الطبري - الطبري - ج 2 - الصفحة 646". http://ar.lib.eshia.ir/22009/2/646/أبو_بكر_ولاه_قتال_أهل_عمان_نفر_واقفله_حين_غزا_البحر. 
  5. "الإصابة - ابن حجر - ج 4 - الصفحة 401". http://ar.lib.eshia.ir/40173/4/401/هرثمة_أحد_الأمراء_الفتوح. 
  6. "الأنساب والأسر - عبد المنعم الغلامي - الصفحة 160". https://books.google.com.sa/books?hl=ar&id=deEfAAAAMAAJ&dq=عرفجة+المدائن. 
  7. ۷.۰ ۷.۱ الكوفة وأهلها في صدر الإسلام - صالح أحمد العلي -الجزء 2 - الصفحة 282. Archived 02 أكتوبر 2018 at the وے بیک مشین
  8. "الأعلام - خير الدين الزركلي - ج 8 - الصفحة 82". http://shiaonlinelibrary.com/الكتب/3403_الأعلام-خير-الدين-الزركلي-ج-٨/الصفحة_81#top. 
  9. موسوعة الموصل الحضارية - هاشم يحيى الملاح - ج 2 - الصفحة 30 Archived 15 ديسمبر 2019 at the وے بیک مشین
  10. Hazrat Omar Farooq – Shāh Muʻīnuddīn Aḥmad Nadvī – page 81 Archived 31 يناير 2019 at the وے بیک مشین
  11. الجامع - بامطرف - الجزء 3 - الصفحة 32 Archived 02 أكتوبر 2018 at the وے بیک مشین
  12. جمهرة أنساب العرب -ابن حزم - الصفحة 367 Archived 06 أكتوبر 2018 at the وے بیک مشین
  13. الاشتقاق - ابن دريد - ج3 - الصفحة 481 Archived 06 أكتوبر 2018 at the وے بیک مشین
  14. كتاب المحبر - محمد بن حبيب البغدادي - الصفحة 249 Archived 02 أكتوبر 2018 at the وے بیک مشین
  15. "أسد الغابة - ابن الأثير - ج 1 - الصفحة 280". http://shiaonlinelibrary.com/الكتب/3230_أسد-الغابة-ابن-الأثير-ج-١/الصفحة_280. 
  16. تاريخ الطبري - الطبري - المجلد 2 - الصفحة 654. Archived 02 أكتوبر 2018 at the وے بیک مشین
  17. "تهذيب المقال - الأبطحي - المجلد 3 - الصفحة 40.". http://ar.lib.eshia.ir/14020/3/40/فكنت_هؤلاء_أسودهم_وأقودهم. 
  18. تاريخ الطبري - الطبري - ج 2 - الصفحة 646 Archived 01 سبتمبر 2018 at the وے بیک مشین
  19. طريق الى المدائن - أحمد عادل كامل - الصفحة 420 Archived 21 ديسمبر 2019 at the وے بیک مشین