ارشاد احمد پنجابی
| ارشاد احمد پنجابی | |
|---|---|
| (پنجابی وچ: ارشاد احمد پنجابی)،(پنجابی وچ: ਇਰਸ਼ਾਦ ਅਹਿਮਦ ਪੰਜਾਬੀ) | |
| جم |
|
| وفات |
|
| عملی زندگی | |
| پیشہ | لکھاری ، فرہنگ نویس |
| مادری زبان | پنجابی |
| پیشہ ورانہ زبان | پنجابی ، ہندستانی |
 باب ادب
| |
ترمیم  | |
ارشاد احمد پنجابی، پنجاب، پاکستان دے اک پنجابی لکھاری، پنجابی سوجھوان تے پنجابی سیوک سن۔ اوہ 1 اکتوبر 1942ء نوں لاہور وچ پیدا ہوئے۔ اوہناں دے والد نعیم اللہ کپورتھلوی نے قیام پاکستان توں پہلاں ہی عثمانیہ محلہ، عقب داتا دربار، لاہور وچ رہائش اختیار کر لئی سی۔ جدوں ارشاد پنجابی دے والد دا انتقال ہويا تاں اوہناں دی عُمر بہت گَھٹ سی تے اوہناں دی پرورش اوہناں دی والدہ امت العزیز نے کِیتی۔ ارشاد احمد پنجابی نے مُڈھلی تعلِیم اسلامیہ سکُول بھاٹی گیٹ توں حاصل کِیتی تے بَعد وچ پنجاب یونیورسٹی، لاہور توں فارسی تے پنجابی وچ ایم اے کیتا۔
پنجابی زبان و ادب دی خِدمت
[سودھو]ارشاد احمد پنجابی نُوں بچپن توں ای پنجابی زبان ناݪ بے حد لگائو سی تے اوہناں دا بنیادی موضُوع پرکھ پڑچول سی۔ اوہناں دی پہلی تصنیف ”پنجابی نامہ‘‘ سی۔ ارشاد احمد نے اپݨے نام ناݪ پنجابی لِکھ کے فخر محسُوس کِیتا تے پنجابی صاحب دے نام توں پکارے جان٘دے سن۔ اوہناں نے ”پنجابی توں پنجابی‘‘ لُغت وی مرتّب تے شائع کِیتی۔ ارشاد احمد پنجابی نے اپݨی کُل پونجی، لاہور وچ اک وراثتی گھر، جیہڑا بلال گنج دی کباڑی مارکیٹ وچ سی تے اوہدی مالیت اس زمانے وچ لکّھاں وچ سی، نوں فروخت کرکے پنجابی زبان دی ترویج تے ترقی اُتے خرچ کر دِتی تے اپݨے لواحقین دے لئی اپنِیاں لِکھتاں دی صُورت وچ علم و ادب دے خزانے چھڈے۔
اوہناں نے ساری زِندگی پنجابی زبان دی ترویج دے سِلسلے نُوں جاری رکھیا تے پنجابی زبان وچ لُغت مرتب کيتی۔ اوہناں دی پہلی لُغت ”اُردو پنجابی لغات‘‘ مرکزی اُردو بورڈ توں شائع ہوئی۔ اس توں بعد ”پنجاب کی عورت (حیات و ثفاقت)‘‘، ”آل مال تھال‘‘، ”پنج گیٹے‘‘، ”اُردو پنجابی سانجھ‘‘ (اِس کتاب وچ اُردُو تے پنجابی دے سان٘جھے لفظاں نُوں اک جگہ اکٹھا کِیتا)، ایہدے ناݪ پنجابی توں پنجابی لُغت وی شائع ہوئی تے پنجابی دی اک جامع لُغت اُتے وی کم جاری رکھیا۔ اوہناں نے پنجابی زبان دی اک جامع لُغت تیار کرن دا منصوبہ بݨایا جیہدے لئی اوہ کئی سالاں توں انتھک محنت تے تحقِیق توں بَعد وَکھ وَکھ شہراں تے قصبیاں دے لوکاں توں اوہناں لفظاں دے معانی لبھدے تے تصدیق کردے رہے۔ ایہ کَم اک ادارے دا سی جیہڑا اوہ تن تنہا کر رہے سن۔ اوہناں نُوں پنجابی توں علاوہ فارسی، انگریزی، ہندی بولیاں تے گُرمکھی لپی اُتے وی عبُور حاصل سی۔ اوہناں نے پنجابی کھوج وچ اپݨا اک وکھرا نام تے پہچاݨ قائم کِیتی۔ ایہی وجہ اے کہ اوہناں دی مرتّب کردہ لُغت پنجابی وچ اک مُستند حوالہ رکھدی اے تے پنجابی دا مورخ اوہناں دیاں مرتب کردہ کتاباں دی حیثیت تے اہمیت دا اعتراف کيتے بغیر نئیں رہ سکدا۔ گو کہ اوہناں دی زِندگی نے وفا نہ کِیتی مگر محدُود وسائل تے صحت دی خرابی دے باوجُود اوہناں نے اپݨے کم نُوں جاری رکھیا۔ اوہ 30 جِلداں اُتے مُشتمل اک جامع پنجابی لُغت مرتب کرنا چاؤہندے سن پَر ایہ کَم نہ ہوسکیا تے اوہ اپݨے خواب نُوں پُورا نہ کرسکے مگر آؤݨ واݪیاں لئی بہت سارا تخلِیقی تے تحقِیقی کَم چَھڈ گئے۔
ارشاد احمد پنجابی پاکستان ٹیلی ویژن لئی پنجابی پروگرام ”ویلے دی گل‘‘ دے ذِریعے اپݨے مِشن دی تکمِیل کردے رہے۔ اوہناں نے اپݨے مقاصد تے پیغام نوں لوکاں تک پہنچایا۔ اک مکمّل پنجابی ٹیلی ویژن چینل دا قیام اوہناں دی زِندگی دا خواب سی۔ اوہناں نے پنجاب دے بچیاں لئی اِبتدائی ذِرِیعہ تعلِیم دے طَور تے پنجابی دے حَق وچ جدوجہد کِیتی۔ اوہناں نے پنجابی ثقافتی لُغت مرتب کرنی سی، ایہدی پہلی کڑی ”پنجابی نامہ” سی جیہنُوں بہت پزِیرائی حاصل ہوئی۔ جدوں پنجابی لپی نُوں تبدِیل کرن لئی اک کمیٹی بݨی تاں اوہدے مِمبر مُنتخب ہوئے تے پنجابی دی لپی نُوں تبدِیل کرن دی مخالفت وچ دلائل دِتے تے اس وچ کامیاب وی رہے۔ ارشاد احمد پنجابی لوکاں دی زِندگی وچ اوہناں دی قدر دے قائل سن، اوہدا عملی مظاہرہ اوہناں نے محمد آصف خاں، جیہڑے پاکستان پنجابی ادبی بورڈ دے سیکرٹری سن، دی زِندگی وچ اوہناں دے اعزاز وچ اک شام منائی۔ ارشاد پنجابی نے دو ڈرامے ”اکبر اعظم‘‘ تے ”قلعہ روہتاس دی اک شام‘‘ لِکھے جیہڑے ”نعرہ حق، کوئٹا‘‘ دے خصُوصی شمارے ”پنجاب نمبر‘‘ وچ شائع ہوئے۔ ارشاد احمد پنجابی نے اپݨی پُوری زِندگی پنجابی زبان تے پنجابی ادب دی تروِیج تے ترقّی لئی بے انتہا کم کِیتا۔ پنجابی ادب لئی اوہناں دی خِدمات نُوں ہمیشہ سنہرے لفظاں وچ یاد رکھیا جائے گا۔
اوہناں د،یاں کتاباں دا ذاتی ذخیرہ، اوہناں دی وفات توں بعد دلدار پرویز بھٹی دی زیر نگرانی چِلڈرن کمپلیکس لائبریری نوں دے دِتا گیا۔
وفات
[سودھو]دل دے عارضے وچ مبتلا ہوݨ دے باوجود انتھک محنت کیتی تے صرف 51 برس دی عُمر وچ 20 ستمبر 1993ء نوں لاہور وچ انتقال کرگئے تے میانی صاحب دے قبرستان وچ سپرد خاک نيں۔
لِکھتاں
[سودھو]- پنجابی نامہ
- پنجابی لغات
- اُردُو پنجابی لُغت
- اُردُو پنجابی سانجھ
- پنجاب کی عورت
- پنجاب کا مرد
- آل مال تھال
- پنج گیٹے