سنتوکھ سنگھ

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

سنتوکھ سنگھ (1788 - 1843) اک سکھ مذہبی شاعر سی ۔

سنتوکھ سنگھ، جنہاں نوں مہانکوی جاں چوڑامنی کوی کرکے پکاریا جاندا ہے، نے سکھ اتہاس نوں جس وستھار سہتسورج پرکاش وچ سمبھالیا ہے، اس دی برابری ہور کوئی تریخی کتاب نہیں کر سکدی۔ اس کتاب دا پورا ناں 'سری گرپرتاپ سورج' ہے، جس نوں چلنت ناں 'سورج پرکاش' دتا گیا ہے۔

جم[لکھو]

سنتوکھ سنگھ دا جنم سنّ 1788 عیسوی (1845 سمت بکرمی) نوںضلع امرتسر دے اک چھوٹے جہے پنڈ نور دی سراں وکھے ہویا۔ اسدے پیؤ دا ناں دیوا سنگھ اتے ماں رجائی جی جاں رجی سی۔

سکھیا[لکھو]

اوہناں امرتسر وکھے بھائی سنت سنگھ پاسوں تغلیم حاصل کیتی۔ اوہ تعلیم وچ بڑے چتر اتے ہشیار سن۔

درباری شاعر[لکھو]

آپ مہاراجہ اُدے سنگھ دے درباری کوی بنے۔ مہاراجہ پٹیالہ اتے کیتھل دے مہاراجہ ادے سنگھ دی پریرنا 'تے اوہناں سکھ اتہاس لکھنا شروع کیتا سی۔

ہور لکھتاں[لکھو]

گرپرتاپ سورج توں بناں بھائی صاحب نے نام کوش، سری نانک پرکاش، پنجابی سی حرفی، غرب گنجنی، بالمیکی رامائن اتے آتم پران وغیرہ کتاباں وی لکھیاں۔ بوڑیا نواس ویلے آپ نے بہت سارا ساہت لکھیا۔

ویاہ[لکھو]

اتھے ہی آپ دی شادی جگادھری دی بیبی رام کور نال ہوئی۔ آپ دے گریہہ وکھے 5 لڑکے اتے 3 لڑکیاں پیدا ہوئیاں۔

موت[لکھو]

کیتھل وکھے 1843 سنّ عیسوی نوں لگپگ 56 سال دی عمر بھوگ کے اوہ چلانا کر گئے۔

شاعر لکھاری[لکھو]

اوہ برج بھاشا تے پنجابی دے مہان ودوان لکھاری ہوئے ہن۔ سورج پرکاش گرنتھ بھائی صاحب نے کئی سالاں دی کرڑی محنت کرکے تیار کیتا۔ اینی وڈی کتاب دنیا بھر وچ ہور کسے لکھاری نے نہیں لکھی۔ موجودہ صدی دے جنے لیکھکاں نے سکھ اتہاس لکھیا ہے، اوہناں نے بھائی سنتوکھ سنگھ دیاں لکھتاں نوں ہی آدھار بنایا ہے۔

کتاب سورج پرکاش[لکھو]

سورج پرکاش گرنتھ دے کل 115 حصے ہن۔ 64 ہزار توں ودھ چھند ہن، جنہاں دیاں لگپگ ڈھائی لکھ سطراں ہن۔ اس گرنتھ دیاں کل 14 جلداں ہن اتے 6000 پنے ہن۔

اعزازیا جائے[لکھو]

اُگھے ودوان پرو: پیارا سنگھ پدم نے بھائی صاحب دا جیون لکھدیاں اک تھاں لکھیا ہے کہ جیکر سکھ قوم دی صدی وار پرتیندھ ودواناں دی چون کیتی جاوے تاں 17ویں صدی وچ بھائی گرداس، 18ویں صدی 'چ بھائی منی سنگھ، 19ویں صدی وچ بھائی سنتوکھ سنگھ اتے 20ویں صدی دے مکھی ودوان بھائی ویر سنگھ نوں مننا ہووےگا۔ پنجاب سرکار نوں چاہیدا ہے کہ بھائی صاحب دے پنڈ نور دی سراں، جس دا ناں ہن قلعہ کوی سنتوکھ سنگھ رکھیا گیا ہے، دا پورا وکاس کرے، تاں جو بھائی جی دی ساہت سیوا نوں مانتا ملے۔ گرو نانک دیو یونیورسٹی اتے ہریانہ دی کروکشیتر یونیورسٹی وچ بھائی سنتوکھ سنگھ چیئرز زجلا کیتیاں جان۔ ہریانہ سرکار نوں کیتھل نگر مہانکوی دے نال سبندھت کرنا چاہیدا ہے۔ ہریانہ سرکار نے بھائی صاحب دے ناں تے سالانہ ایوارڈ جاری کیتا ہے۔ پنجاب سرکار نوں وی اجیہا ایوارڈ جاری کرنا چاہیدا ہے۔ جس گھر وچ مہانکوی نے جنم لیا، اوہ پہلاں لالا دینا ناتھ دے قبضے وچ سی۔ بینتی کرن 'تے اوہناں نے دو مرلے دا مکان بناں کوئی معاوضہ لئے دے دتا۔ اتھے پہلاں ٹانک کشتری برادری نے گرودوارہ بنایا، جس نوں بابا جگتار سنگھ کار سیوا والیاں نے نویں سریوں بہت شاندار اساریا۔ جالندھر وچ مہانکوی بھائی سنتوکھ سنگھ یادگار کمیٹی (رجِ:) ہر سال کوی جی دا جنم دہاڑا مناؤندی ہے۔ اس وار وی 16 اکتوبر، 2016 (پنیاں) نوں اتہاسک استھان گرودوارہ چھیویں پاتشاہی، بستی شیخ وکھے ایہہ مہان تقریب ہو رہی ہے، کیرتن دربار، کوی دربار ہونگے۔ کالج پدھر دے طالب علماں دے لیکھ مقابلے وچ جیتو بچیاں نوں انعام دتے جان گے۔