سید احمد خان

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
سید احمد خان
Syed Ahmed Khan.jpg
جم سید احمد تقوی
17 اکتوبر 1817
دلی، مغل سلطنت
موت 27 مارچ 1898
علی گڑھ، برطانوی ہند
مذہب اسلام
ویلہ نواں ویلہ
سکول اسلامی فلسفہ
مکھ وچار
علیگڑھ تحریک، علیگڑھ مسلم یونیورسٹی، دو قومی نظریہ
Syed Ahmed Khan.jpg

سید احمد خان ( 17 اکتوبر 1817 – 27 مارچ 1898) برطانوی ہندستان وچ اک سماجی کارکن سی۔ اوہ مغل سلطنت دے راجگڑھ دلی وچ جمیا۔ علیگڑھ مسلم یونیورسٹی اودا اک وڈا کم اے۔

سر سید احمد خان‎‎; 17 اکتوبر 1817 – 27 مارچ 1898), جنم ناں سید احمد تقوی (Urdu: سید احمد تقوی‎)[1], ہندستان دا اک مسلمان فلسفی اتے سماجی کارکن سی۔

مڈھلا جیون[لکھو]

سر سید احمد خان 17 اکتوبر 1817 وچّ دلی وچّ پیدا ہوئے۔ اوہناں دے آباؤ اجداد کسے وقت عرب توں ایران آئے سن۔[2] پھر اتھوں اکبر دے زمانے وچّافغانستان وچّ ہرات آ وسے۔[3] اتے شاہجہان دے زمانے وچّ ہرات توں ہندوستان آئے سن۔ زمانے دے دستور دے مطابق عربی فارسی دی پڑھائی کیتی۔ اوہناں نے اپنی مڈھلی سکھیا اپنے نانا خواجہ فرید الدین احمد خان توں حاصل کیتی۔ شروعاتی سکھیا وچّ قرآن دی پڑھائی کیتی اتے عربی اتے فارسی ساہت دا مطالعہ وی کیتا۔ اسدے علاوہ اوہناں نے حساب اتے تریخ وچّ وی مہارت حاصل کیتی۔ پترکا سید ال اکبر دے نال نال اوہناں نے اپنے وڈے بھرا نال ملکے اردو بولی وچّ شہر دی سبھ توں پہلی پرنٹنگ پریس لگائی ۔ سر سید نے کئی سالاں لئی میڈیسن دا پڑھائی کیتی لیکن کورس پورا نہ کیتا۔

مڈھلی تعلیم حاصل کرن دے بعد اوہناں نے اپنے ماسڑ مولوی خلیل اﷲ کولوں قانونی کم سکھیا اتے 1837 وچّ آگرہ وچّ کمیشنر دے دفتر وچّ بطور نائب منشی کم کرن لگے۔ 1841 اتے 1842 وچّ مینپوری اتے 1842 اتے 1846 تکّ فتح پور سیکری وچّ سرکاری سیواواں نبھائیاں۔ محنت اتے ایمانداری نال ترقی کردے ہوئے 1846 وچّ دلی وچّ صدر امین تعینات ہوئے۔ دلی وچّ رہن دے دوران اوہناں نے اپنی مشہور کتاب "آثار الصنادید"، 1847 وچّ لکھی۔ 1845 وچّ اوہناں دا تبادلہ ضلع بجنور ہو گیا۔ ضلع بجنور وچّ رہن دے دوران تسی اوہناں نے کتاب "سرکشی ضلع بجنور"، لکھی۔ ہند دی پہلی جنگ-اے-آزادی دے دوران اوہ بجنور وچّ سن۔ اس اوکھے سمیں وچّ اوہناں نے کئی انگریز مرداں، عورتاں اتے بچیاں دیاں جاناں بچاؤن دا کم کیتا۔ اوہناں نے ایہہ کم انسانی ہمدردی اتے برطانیہ نال وفاداری ناطے کیتا۔[4] امن ہو جان دے بعد اوہناں نوں اس سیوا دے بدلے انعام دین لئی اک جاگیر دی پیش کش ہوئی جسنوں قبول کرن توں اوہناں نے انکار کر دتا۔

1857 وچّ اوہناں نوں ترقی دیکے صدر الصدور بنایا گیا اتے اوہناں دی تعیناتی مراد آباد کر دتی گئی۔ 1862 وچّ اوہناں نوں غازی پور بدل دتا گیا اتے 1867 وچّ اپنے بنارس وچّ تعینات ہوئے۔

1877 وچّ اوہناں نوں امپیرئل کونسل میبر نامزد کیتا گیا ۔ 1888 وچّ اوہناں نوں سر دا خطاب دتا گیا اتے 1889 وچّ انگلینڈ دی یونیورسٹی ایڈنبرا نے اوہناں نوں ایل ایل ڈی دی آنریری ڈگری دتی۔

1862 وچّ غازی پور وچّ سائنٹفک سوسائٹی دی نیہہ رکھی ۔ علی گڑھ گئے تاں علی گڑھ گزٹ کڈھیا۔ انگلینڈ توں پرتن اتے 1870 وچّ رسالہ تہذیب الاخلاق جاری کیتا۔ اس وچّ لیکھ سر سید نے ہندستان دے مسلماناں دے وچاراں وچّ وڈا انقلاب پیدا کیتا۔ اس طرحاں ادب وچّ وچّ علی گڑھ تحریک دا قیام عمل وچ آیا ۔ سر سید دا وڈا کارنامہ علیگڑھ کالج سی۔ 1887 وچّ ستر سال دی عمر وچّ پنشن لے لئی اتے اپنے آپ نوں اس کالج دی ترقی اتے سیاست لئی وقف کر دتا۔

حوالے[لکھو]

  1. Hayaat-e-Javaid, Maulana Altaf Husain Haali, Vol. 1, pp. 25-26, Arsalaan Books, Allama Iqbal Road, Azad Kashmir
  2. Hayaat-e-Javaid, Maulana Altaf Husain Haali, Vol. 1, pp. 26, Arsalaan Books, Allama Iqbal Road, Azad Kashmir
  3. GRAHAM, George Farquhar (1885). The Life and Work of Syed Ahmed Khan, C. at S. L.. Black wood, 1. 
  4. Glasse, Cyril, The New Encyclopedia of Islam, Altamira Press, (2001)